Theo lý giải của bà Ninh Thị Ty, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Tập đoàn May Hồ Gươm, những năm về trước Công ty cổ phần May Hồ Gươm được định hướng để trở thành một doanh nghiệp đa ngành nghề từ may mặc đến bất động sản, giáo dục, công nghệ thông tin và lĩnh vực thứ 5 là nông nghiệp.

Thực chất, ý tưởng làm nông đã được May Hồ Gươm ấp ủ từ 10 năm về trước. Thời gian đó May Hồ Gươm đã sở hữu khu đất nông nghiệp rộng hơn 11 ha tại tỉnh Bắc Ninh nhưng do chưa có thời gian và điều kiện nên chưa thể đưa khu đất này vào canh tác. Tới năm 2016, bà Ty tình cờ gặp gỡ khách hàng người Nhật Bản và được họ tin tưởng, tư vấn về việc trồng tía tô xanh để xuất khẩu sang đất nước mặt trời mọc.

Bước vào lĩnh vực nông nghiệp bà Ty thừa nhận, nếu không có sự giúp đỡ của đối tác Nhật Bản thì khó có được thành công. Toàn bộ dự án nông nghiệp của May Hồ Gươm từ khi khởi đầu cho đến khi thu hoạch đều do chuyện gia người Nhật Bản hướng dẫn lên kế hoạch chăm sóc.

Đối tác Nhật Bản tư vấn chi tiết từ nhà kính rộng bao nhiêu, dài bao nhiêu và hướng dẫn mua thiết bị ở đâu, loại nào, từ nước nào....Từ lắp dựng đến khi hoàn thành, chuyên gia cũng hướng dẫn và giám sát mọi công việc. Nhiệm vụ họ chuyển giao quy trình kỹ thuật tỉ mỉ từ cào đất, bón phân, tưới tiêu đến thu hoạch.

Tuy nhiên theo bà Ty, doanh nghiệp cũng gặp không ít khó khăn khi bắt tay vào việc gieo trồng tía tô. Đó là do toàn bộ nhân công của trang trại đều là những người nông dân trước đây chỉ quanh năm đồng áng làm theo cách truyền thống nên khi vào một môi trường làm việc quy củ nghiêm ngặt như mô hình của Nhật Bản thì phải mất một thời gian dài mới có thể thích nghi. Hơn nữa, nói đến thị trường Nhật Bản thì ai cũng biết sự khó tính của thị trường này.

Mặc dù biết rõ Nhật Bản là một thị trường khó tính như vậy, nhưng bà Ty xác định, muốn khẳng định thương hiệu đầu tiên thì phải làm từ cái khó nhất. Với sự giúp đỡ đối tác Nhật bản, May Hồ Gươm đã xuất khẩu lô hàng lá tía tô xanh đầu tiên sang thị trường này. Giá bán của từng chiếc lá tía tô dao động từ 500 – 700 đồng đã đem lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần những loại lá tía tô bình thường (có màu tím) trong nước.

Theo bà Ninh Thị Ty, giống tía tô này được nhập từ Nhật Bản, là một trong số 20 giống tía tô khó trồng nhất của Nhật chứ không phải giống thường thấy ở Việt Nam. Để gieo trồng, Tập đoàn đã có ý tưởng khảo sát địa điểm, nguồn nước, chất đất kỹ lưỡng.

Trang trại được đặt ở huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh với diện tích 11,3 ha, tổng vốn đầu tư 150 tỷ đồng được triển khai từ giữa năm 2016. Loại lá này bắt đầu cho thu hoạch sau một tháng gieo trồng trong nhà kính với nhiệt độ luôn duy trì từ 33 - 35 độ C.

Tuy nhiên, trên một cây tía tô, không phải chiếc lá nào cũng đủ điều kiện xuất khẩu. Chiếc lá nào đủ tiêu chuẩn sẽ được xuất tươi trực tiếp sang Nhật, lá nào không đủ tiêu chuẩn sẽ được bán cho doanh nghiệp trong nước sấy khô.

Ông Nguyễn Văn Bình, Giám đốc điều hành kỹ thuật trang trại tía tô cho biết, quy trình thực hiện từ lúc gieo trồng đến khi thu hoạch đòi hỏi kỹ thuật rất nghiêm ngặt mà “không phân định khâu nào là quan trọng nhất”. Quy trình trồng tía tô xanh luôn phải được đảm bảo đất xới tơi bằng tay, tưới nước bằng hệ thống phun sương, dùng đèn chiếu sáng để đảm bảo nhiệt độ và có hệ thống quạt thông gió bên trong nhà kính.

Đặc biệt, mọi công đoạn chăm bón trong trang trại hơn 11 ha này đều thuận theo tự nhiên, hạn chế tối đa sự can thiệp của hoá chất hay máy móc. Tại trang trại còn nuôi gà nhằm mục đích để gà ăn sâu bệnh trong đất. Việc bắt côn trùng, ruồi, sâu bọ nhỏ cũng được làm thủ công, thông qua đèn bắt.

Theo công nhân ở đây, việc làm này có hiệu quả hữu ích vì nếu trong sản phẩm xuất khẩu mà lẫn côn trùng sẽ không đảm bảo tiêu chuẩn. Sản phẩm phải được đảm bảo tiêu chuẩn ngay từ trên đồng ruộng.

Khi hái lá tía tô sau 2 tiếng lá tía tô xanh được phân loại theo kích cỡ và được đóng hộp, chuyển đến Nhật Bản bằng đường hàng không. Giá bán của tía tô xanh phụ thuộc vào kích cỡ (3 kích cỡ, từ 6,5 - 8 cm) cũng như mùa vụ và đơn đặt hàng của đối tác. Theo tính toán, 1 ha trồng cho thu hoạch từ 17 – 18 triệu lá, doanh thu khoảng 2,5 tỷ đồng.

Bà Ninh Thị Ty chia sẻ, với ngành nghề chính là may gia công, đòi hỏi công nhân phải cẩn thận và tỉ mỉ tới từng mũi kim, sợi chỉ. Việc này giúp cho bà cùng đội ngũ công nhân May Hồ Gươm chắt lọc những kinh nghiệm quý, nâng cao năng lực, được bạn hàng tin tưởng để từ đó có thể mở mang và phát triển bền vững những lĩnh vực khác ngoài ngành may.

Tuy nhiên, ngành may đối với Hồ Gươm vẫn đem tới 70% tổng doanh thu hàng năm. Từ cái gốc bền chắc của ngành may, May Hồ Gươm mới có đủ tiềm lực và tập hợp được lực lượng lao động, đáp ứng được yêu cầu khắt khe của khách hàng, nhất là khách hàng Nhật Bản.

Khi được hỏi về dự định nhân rộng mô hình trang trại tía tô, bà Ty chia sẻ, việc đầu tư vào lĩnh vực mới này đối với Tập đoàn May Hồ Gươm chẳng khác gì “đưa tay vào lửa”. Bà Ty cũng cho biết một số khó khăn khi hàng xuất khẩu sang Nhật Bản đó là cước phí máy bay cao và một số khâu kiểm định về phía Việt Nam còn chưa được thuận lợi cho doanh nghiệp trước yêu cầu giám sát khắt khe từ đối tác tác Nhật Bản./.

>>> Vươn tới vùng sâu, vùng xa