Người dân mua sắm tại khu chợ ở Toronto, Canada. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 2/12, Liên hợp quốc (LHQ) cho biết tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong năm 2025 dự kiến giảm tốc chỉ còn 2,6%, thấp hơn mức tăng trưởng 2,9% của năm 2024, do sức ép ngày càng lớn của tình trạng biến động tài chính và bất ổn địa chính trị đối với hoạt động thương mại và đầu tư toàn cầu. 

Theo phóng viên TTXVN tại LHQ, Cơ quan Thương mại và Phát triển LHQ (UNCTAD) đã công bố Báo cáo Thương mại và Phát triển năm 2025, trong đó cho rằng những thay đổi trên thị trường tài chính đang tác động đến thương mại toàn cầu gần như không kém gì hoạt động kinh tế thực tế và ảnh hưởng đến triển vọng phát triển của toàn thế giới.

Theo báo cáo mới, bất chấp động lực tích cực từ các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), tăng trưởng toàn cầu dự kiến vẫn thấp trong năm 2026 và chỉ ở mức 2,6%. UNCTAD cho hay dự báo này dựa trên việc tổng hợp tăng trưởng toàn cầu sử dụng công cụ tỷ giá hối đoái thị trường (MER) thay vì căn cứ theo sức mua tương đương (PPP) do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) sử dụng, vốn có mức dự báo tăng trưởng toàn cầu cao hơn.

Cùng ngày, OECD cũng công bố dự báo tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của thế giới sẽ chậm lại từ 3,2% năm 2025 xuống còn 2,9% trong năm 2026. Tổng Thư ký UNCTAD, bà Rebeca Grynspan, đánh giá số liệu mới cho thấy điều kiện tài chính ngày càng có ý nghĩa quyết định đối với hướng đi của thương mại toàn cầu, đồng thời cho rằng "thương mại không chỉ là chuỗi các nhà cung cấp, mà còn là chuỗi các dòng tín dụng, hệ thống thanh toán, thị trường tiền tệ và dòng vốn". Bên cạnh đó, báo cáo của UNCTAD cũng dự báo các nền kinh tế đang phát triển sẽ tăng trưởng 4,3% vào năm 2025, cao hơn đáng kể so với những nền kinh tế phát triển.

Tuy nhiên, các yếu tố như chi phí tài chính cao hơn, dễ bị ảnh hưởng bởi sự biến động bất ngờ của dòng vốn và rủi ro tài chính liên quan đến khí hậu gia tăng, sẽ hạn chế không gian tài khóa và đầu tư mà các nền kinh tế đang phát triển cần có để duy trì đà tăng trưởng. Báo cáo lưu ý rằng nhiều nền kinh tế đang phát triển với thị trường tài chính trong nước nhỏ phụ thuộc vào vay nợ nước ngoài với lãi suất cao hơn đáng kể, từ 7-11%, so với mức từ 1-4% ở các nền kinh tế tiên tiến lớn.

Ngoài ra, tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu cũng tăng thêm áp lực tài chính, vì các quốc gia thường xuyên hứng chịu thời tiết cực đoan phải trả thêm khoảng 20 tỷ USD tiền lãi mỗi năm. Trong bối cảnh đó, UNCTAD kêu gọi triển khai một loạt cải cách nhằm giảm thiểu tình trạng dễ bị tổn thương về tài chính, cải thiện khả năng dự báo và tăng cường tính liên kết giữa thương mại, tài chính và phát triển. Trong số những cải cách này có việc cập nhật quy tắc thương mại, cải cách hệ thống tiền tệ quốc tế và phát triển các thị trường vốn.