Trong bối cảnh thời tiết diễn biến ngày càng cực đoan, việc sử dung mạng xã hội như facebook, zalo...để truyền thông tin nhanh nhất, chính thống nhất đến với chính quyền, người dân, giúp họ cập nhật nhanh được diễn biến thiên tai khí tượng thủy văn từ đó chủ động phòng tránh, giảm thiểu rủi ro thiên tai là vấn đề quan trọng và cần thiết hiện nay.

Tại Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã sử dụng một số trang mạng xã hội để cung cấp thông tin về thời tiết, gồm 2 mạng xã hội tiêu biểu như: Facebook, Zalo. Kênh thông tin Facebook có tên chính thức là Cục Khí tượng thủy văn (VNMHA), Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia và Zalo. Các kênh này cập nhật thông tin về thời tiết hằng ngày; cập nhật thường xuyên những thông tin dự báo thời tiết mới nhất, nổi bật nhất của cả nước. Đối với một số hình thái thời tiết nguy hiểm (mưa lớn, bão, áp thấp nhiệt đới...), cũng được cập nhật thông tin trên 2 kênh Facebook trên, đồng thời có dự báo viên thông tin trực tiếp trên kênh Facebook của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia để cập nhật những diễn biến thời tiết mới nhất và đưa ra những cảnh báo kịp thời.

Là người hàng ngày cập nhật thông tin thời tiết qua mạng xã hội, Nguyễn Văn Minh ở xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội cho biết: Bản thân tôi có thói quen theo dõi thời tiết trên các mạng xã hội có thông tin chính thức như trang Facebook Cục Khí tượng thủy văn, trang Facebook của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia. Những thông tin trên trang Facebook này cập nhật rất kịp thời, sát thực tế diễn biến thời tiết, từ đó tôi có thể chủ động các kế hoạch công việc của mình.

Cùng quan điểm, anh Vũ Hùng ở ngách 39/45, ngõ 45, tổ 2, phường Phúc Lợi, thành phố Hà Nội cho rằng, mạng xã hội rất tiện lợi cho người dân để biết thông tin nhanh, kịp thời về thời tiết. Tuy nhiên, khi sử dụng thông tin ở không gian mạng cần tiếp cận các thông tin chính thức từ các cơ quan chuyên môn, những người có chuyên môn, uy tín trong lĩnh vực dự báo.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy với trang facebook cá nhân là “Huy Nguyễn”, người có hơn 20 năm kinh nghiệm nghiên cứu và được biết đến nhiều với vai trò là chuyên gia, cố vấn về các vấn đề môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai cả trong nước và quốc tế, nhất là cảnh báo thiên tai và thời tiết cực đoan. Trang facebook cá nhân của anh hiện có gần 1 triệu người theo dõi. Bài viết nào anh đăng tải cũng có hàng ngàn đến hàng chục ngàn lượt tương tác, hầu hết đều biểu thị sự trân trọng, biết ơn vì những thông tin rất chuẩn xác, kịp thời, kỹ lưỡng, giúp nhiều gia đình chủ động ứng phó, giữ được an toàn tính mạng, tài sản trước sức tàn phá của thiên tai.

"Tôi thực hiện việc thông tin thời tiết, bão, mưa lũ trên trang facebook cá nhân, tôi làm công việc này một cách rất tự nhiên vì đây là chuyên môn của tôi. Tôithấy việc dự báo, cảnh báo qua thông tin mạng xã hội nhanh, cần thiết và hữu ích với mọi người. Nếu đưa cảnh báo chính xác, kịp thời sẽ giúp người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu các thiệt hại về sinh mạng, tài sản”, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy tâm sự.

Theo Tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm nghiên cứu khí tượng, khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, hệ thống truyền thông số (Zalo, ứng dụng di động, mạng xã hội) giúp đưa thông tin cảnh báo đến hàng triệu người dân trong thời gian ngắn, đúng địa điểm và phù hợp với ngôn ngữ bản địa. Các thông tin đưa ra được phân tích theo thời gian thực và sự hỗ trợ chỉ đạo điều hành tại Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia và các Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai địa phương, nhất là trong các tình huống khẩn cấp như mưa lớn bất thường hoặc bão đổ bộ nhanh.

Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Mai Văn Khiêm thông tin, mạng xã hội với đặc tính lan truyền thông tin nhanh chóng và rộng rãi đã tạo ra một không gian thông tin đa chiều về thời tiết. Tuy nhiên, chính đặc tính này cũng đặt ra những thách thức không nhỏ trong việc bảo đảm tính chính xác và độ tin cậy của thông tin.

"Trong bối cảnh mạng xã hội lan truyền thông tin với tốc độ chóng mặt, cùng sự tham gia của nhiều nền tảng đa phương tiện, chỉ một sai lệch nhỏ hay điều chỉnh trong dự báo cũng dễ bị soi xét, tạo áp lực tâm lý lớn cho dự báo viên. Điều khiến các dự báo viên trăn trở nhất là những so sánh, hoài nghi như “được Nhà nước trả lương mà dự báo không bằng thông tin trên mạng hay các TikToker phân tích online", Giám đốc Mai Văn Khiêm chia sẻ.

Cùng với đó là những khó khăn đặt ra trong quản lý thông tin thời tiết thông qua các kênh mạng xã hội hiện nay, chẳng hạn như tính phức tạp của biến đổi khí hậu, thời tiết, thiếu phương tiện kỹ thuật hiện đại, những hạn chế về năng lực truyền đạt thông tin, khả năng kiểm soát các thông tin thời tiết sai lệch lan truyền trên mạng xã hội…

Theo các chuyên gia, thông tin sai lệch trên mạng xã hội có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, gây hoang mang và ảnh hưởng tiêu cực đến người dân. Ví dụ, một tin đồn về một cơn bão mạnh sắp đổ bộ có thể gây ra tâm lý lo lắng và tích trữ hàng hóa, lượng thực... quá mức. Thêm vào đó việc xác định nguồn gốc của thông tin sai lệch trên mạng xã hội đôi khi rất khó khăn, đặc biệt là khi thông tin được chia sẻ qua nhiều người và nhiều nền tảng.

Hiện nay, do nhu cầu thông tin thời tiết của công động ngày càng lớn và mức độ sử dụng mạng xã hội càng nhiều, do đó đặt ra yêu cầu cao về mức độ chính xác, kịp thời của thông tin thời tiết. ….Để làm được điều này cần có nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của thông tin thời tiết chính thống. Thực hiện tuyền truyền về cách thức xác định rõ nguồn cung cấp thông tin thời tiết chính thống, bao gồm: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, các Đài khí tượng thủy văn tỉnh, thành phố, các kênh thông tin của Chính phủ...

Người dân phân biệt thông tin chính thống với các tin đồn trên mạng xã hội, các nguồn tin không chính xác hoặc chưa được kiểm chứng. Giải thích rõ tác hại của việc lan truyền và tin vào thông tin sai lệch, ví dụ những thông tin thời tiết sai lệch gây hoang mang, ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng (chủ quan không phòng tránh khi có bão mạnh). Hướng dẫn người dân nên kiểm tra thông tin trên các nguồn chính thống trước khi tin và chia sẻ. Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên môn có thể xây dựng biểu tượng hoặc logo nhận diện cho các nguồn thông tin chính thống để người dân dễ dàng nhận biết sau đó áp dụng biểu tượng này trên tất cả các kênh truyền thông (website, ứng dụng, mạng)...