Nền kinh tế tuần hoàn là một trong những giải pháp quan trọng giảm thiểu tác hại đối với môi trường. Ảnh: Thạch Huê/BNEWS

Chất thải chưa qua xử lý đã được xả trực tiếp hoặc gián tiếp ra môi trường đang gây ô nhiễm đất đai, nguồn nước và không khí một cách nghiêm trọng, làm ảnh hưởng tiêu cực tới hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Những lo ngại này đang đặt toàn xã hội trước mối quan tâm chung về một nền kinh tế tuần hoàn. Ở đó, mọi hoạt động sản xuất được thực hiện theo một chu trình khép kín, không chỉ nhằm giảm thiểu mọi tác động tiêu cực tới môi trường, mà còn bảo vệ hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Đó chính là nội dung trọng tâm được luận bàn tại hội thảo “Nền kinh tế tuần hoàn: Hướng tiếp cận mới nâng cao sức cạnh tranh, giảm chất thải ra môi trường” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 27/7, tại Hà Nội.

Khái niệm về kinh tế tuần hoàn còn khá mới mẻ và cũng chưa nhiều doanh nghiệp hiểu đúng, hiểu đầy đủ về ý nghĩa và lợi ích kinh tế, cũng như việc triển khai thế nào cho hiệu quả.

Ông Sasama Tomoyuki, Tổng giám đốc, Công ty Dow tại Việt Nam – doanh nghiệp hàng đầu thế giới trong ngành hóa học vật liệu cho rằng, trước đây, người ta bắt đầu sử dụng hàng hóa và kết thúc quá trình sử dụng là chất thải.

Khi các nguồn tài nguyên thiên nhiên trên hành tinh này đang ngày càng trở nên khan hiếm và cạn kiệt, chính là lúc con người cần phải thay đổi hành vi và chuyển sang mô hình tiêu dùng bền vững. Ở đó, các hoạt động tái thiết kế, tái chế, tái sử dụng và tái sản xuất được thực hiện với mục tiêu kéo dài tuổi thọ và giá trị của vật chất.

Việc bảo tồn và tận dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên trong “nền kinh tế tuần hoàn” sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng và tái sử dụng các nguồn lực, cũng như giảm lượng chất thải mà đáng ra cần phải được xử lý thông qua việc chôn lấp.

Nói một cách dễ hiểu là hiện nay, người ta bắt đầu sử dụng hàng hóa và đó cũng là khởi đầu của một quá trình không có điểm kết thúc. Quá trình này chính là nền kinh tế tuần hoàn, nó biến hàng hóa sử dụng ngày hôm nay trở thành nguồn lực sử dụng trong tương lai. - ông Sasama phân tích.

Có nhiều cách để thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn đã được các diễn giả giới thiệu và chia sẻ thực tiễn tại hội thảo như giải pháp tái chế đối với ngành chất dẻo; giải pháp tái chế và tái sử dụng nước; giải pháp giảm lượng nước tiêu thụ và giảm khí thải nhà kính để tái sử dụng nguồn năng lượng…

Ông Sebastian Egerton-Read, Điều phối viên, Quỹ Ellen MacArthur cho biết, có 4 trụ cột nền tảng trong nền kinh tế tuần hoàn mà các doanh nghiệp cần phải xác định trước khi triển khai thực hiện.

Đó là thiết kế và sản xuất tuần hoàn; các mô hình kinh doanh mới; xác định chu kỳ ngược và đánh giá được tác nhân hỗ trợ, cũng như các điều kiện hệ thống thuận lợi để triển khai chu trình khép kín này.

Sau khi đã có sự thay đổi nhận thức, thì quá trình chuyển đổi thành hành vi, hành động để thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn cũng sẽ đòi hỏi phải mất nhiều thời gian. Bởi đây là một quá trình cần có sự đầu tư về công nghệ và năng lực đổi mới của các doanh nghiệp.

Đây sẽ là những khó khăn, thách thức không nhỏ trong quá trình chuyển đổi, bởi lẽ 95% trong tổng số hơn 500.000 doanh nghiệp Việt Nam hiện nay có quy mô nhỏ và vừa, thường là thiếu vốn, hạn chế về nguồn nhân lực cũng như chậm chạp trong quá trình đổi mới để thích ứng với yêu cầu phát triển.

Theo quan điểm của ông Nguyễn Văn Tài, Tổng cục trưởng, Tổng cục Môi trường, các doanh nghiệp cần có sự chủ động đổi mới phương thức kinh doanh thông qua nhiều hình thức khác nhau, cũng như tuân thủ tốt các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

Đó cũng chính là cách tham gia và để thúc đẩy sự phát triển của mô hình kinh tế tuần hoàn, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và gia tăng năng suất lao động của các doanh nghiệp, cũng như củng cố hình ảnh và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Tổng thư ký VCCI nhấn mạnh, lợi ích lớn nhất khi thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn là các nguồn lực được sử dụng hiệu quả, góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy sự phát triển bền vững với một chiến lược dài hạn mà Chính phủ đang rất coi trọng, nhằm loại bỏ tư duy trong kinh doanh như sản xuất - sử dụng và loại bỏ (lối tư duy theo kiểu cũ lãng phí, thiếu tính bền vững).

Tuy nhiên, xây dựng và đẩy mạnh được nền kinh tế tuần hoàn không chỉ đòi hỏi sự đồng thuận, mà còn phải có những cơ chế, chính sách khuyến khích cách hoạt động có lợi cho xã hội, cũng như các chế tài xử phạt những hành vi vi phạm hay gây hại cho môi trường và cộng đồng./.