"Kinh tế cảm xúc" – động lực tiêu dùng mới

Khánh Ly (Theo THX)
05:30' - 20/04/2026

BNEWS Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng chịu chi hơn cho những trải nghiệm và hàng hóa mang lại sự thỏa mãn về tinh thần.

Người tiêu dùng mua sắm tại siêu thị ở tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Thay vì ưu tiên giá trị thực dụng của hàng hóa như trước đây, người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng chịu chi hơn cho những trải nghiệm và hàng hóa mang lại sự thỏa mãn về tinh thần.

Trong những năm qua, Rebecca Zhou (28 tuổi, Tứ Xuyên) đã tích lũy một bộ sưu tập đồ sộ các sản phẩm từ túi xách đến tượng nhân vật hoạt hình. Dù thừa nhận sở thích này có phần "trẻ con", Zhou vẫn sẵn lòng chi tiền để “mua vui”, ngay cả khi món đồ đó không mang lại giá trị kinh tế cao nhất. Câu chuyện của Zhou là hình ảnh phản chiếu cho sự trỗi dậy của "nền kinh tế cảm xúc" đang làm thay đổi diện mạo thị trường tiêu dùng Trung Quốc.

Kinh tế cảm xúc là mô hình tiêu dùng mà ở đó giá trị của hàng hóa không còn được đo lường bằng tính năng sử dụng hay độ bền vật lý, mà bằng khả năng mang lại sự giải tỏa tâm lý và thỏa mãn tinh thần. Theo bà Ashley Dudarenok, người sáng lập công ty tư vấn ChoZan, trong nền kinh tế này, người tiêu dùng không đơn thuần mua đồ vật, họ đang mua cảm xúc, bản sắc và cảm giác được kết nối.

Thay vì thực hiện các giao dịch "lý tính" (mua sắm dựa trên nhu cầu thực tế), người tiêu dùng chuyển sang chi tiêu "tùy ý" cho những mặt hàng như đồ chơi thiết kế, nến thơm, mỹ phẩm hay các trải nghiệm du lịch. Đây là những thứ giúp họ đạt được sự "giải tỏa cảm xúc" — một nhu cầu đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Khái niệm này bắt đầu bùng nổ tại Trung Quốc vào năm 2024, sau cơn sốt đồ chơi thiết kế Labubu của Pop Mart. Dữ liệu từ ChoZan cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, khi chi tiêu cho các mặt hàng thiết yếu truyền thống như thực phẩm giảm mạnh, trong khi chi phí cho trải nghiệm và sở thích cá nhân lại tăng cao. Theo ước tính của iiMedia Research Center, quy mô của nền kinh tế cảm xúc tại Trung Quốc dự kiến sẽ vượt mức 4.500 tỷ NDT (655 tỷ USD) vào năm 2029, gần gấp đôi so với năm 2024.

Lý giải về xu hướng này, các chuyên gia chỉ ra hai luồng nguyên nhân đối nghịch. Một mặt, chuyên gia Allison Malmsten từ DaXue Consulting cho rằng đây là phản ứng trước áp lực cuộc sống. Khi những lộ trình tạo ra cảm giác hạnh phúc của các thế hệ trước như mua nhà, mua xe trở nên quá đắt đỏ, người tiêu dùng trẻ ngày nay tìm đến những món đồ mang lại niềm vui tức thì để giải tỏa "tâm lý khủng hoảng".

Mặt khác, chuyên gia Bo Chen từ Đại học Quốc gia Singapore lại cho rằng sự dư dả của thế hệ người tiêu dùng trẻ được bao bọc về vật chất - được xem là “di sản” của chính sách một con - giúp giới trẻ Trung Quốc ít phải lo lắng về sinh kế. Điều này cho phép họ có điều kiện tài chính để theo đuổi các ham muốn vật chất cá nhân và các sản phẩm giải trí như phim ảnh.

Điểm đáng chú ý là nền kinh tế cảm xúc đang tăng trưởng trái chiều với đà sụt giảm tiêu dùng chung. Trong khi tốc độ tăng trưởng chi tiêu tiêu dùng năm 2025 tại Trung Quốc giảm xuống còn 2,3%, một khảo sát của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc lại cho thấy tỷ lệ người sẵn sàng chi cho hoạt động xã hội và giải trí đạt mức cao nhất trong 8 năm qua.

Sự khác biệt này đã thu hút sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách trong nỗ lực kích cầu tiêu dùng. Chính quyền thành phố Trùng Khánh đã lần đầu tiên nhấn mạnh vai trò của kinh tế cảm xúc trong báo cáo công tác năm 2026.

Đối với các doanh nghiệp, đây là thời điểm phải tái định vị giá trị sản phẩm để đáp ứng nhu cầu tinh thần của khách hàng trẻ giữa thế giới trưởng thành đầy áp lực./.

Khánh Ly (Theo THX)