Hiện nay, thế giới đang chứng kiến giai đoạn các dòng vốn rất dồi dào. Lực lượng lao động toàn cầu trong độ tuổi trung niên có rất nhiều tiền tiết kiệm để có thể đầu tư. Tuy nhiên, môi trường lãi suất dài hạn thấp và các tài sản đắt đỏ cho thấy sự khan hiếm đáng kể các lựa chọn để sử dụng khoản tiết kiệm đó. 

Các doanh nghiệp mới thường dựa trên ý tưởng và không cần nhiều vốn. Thật khó để tưởng tượng tình trạng dư thừa vốn này sẽ kết thúc. Tuy nhiên, tờ The Economist của Anh cho rằng theo thời gian, nguồn vốn nhất định sẽ trở nên ít dồi dào hơn do nhu cầu sử dụng vốn lớn hơn đến từ ba nguồn: Chủ nghĩa dân túy về kinh tế, chuỗi cung ứng ngắn hơn và sự chuyển đổi năng lượng.

Bắt đầu với chủ nghĩa dân túy kinh tế. 30 năm trước, hai nhà kinh tế học Sebastian Edwards và Rudiger Dornbusch đã phác thảo các yếu tố chính của chủ nghĩa dân túy kinh tế.

Trước tiên, đó là một cách tiếp cận dường như không có ràng buộc đối với tăng trưởng kinh tế, chẳng hạn như giới hạn vay nợ hay lạm phát. Các nhà dân túy Mỹ Latinh được các học giả nghiên cứu đã in tiền để trả cho các khoản chi tiêu công vô độ. Điều này đã kết thúc một cách tồi tệ.

Dù vậy, chủ nghĩa dân túy kinh tế vẫn tồn tại và được thể hiện rõ nét nhất ở Venezuela. Thổ Nhĩ Kỳ dường như cũng "bám chặt" lấy một phiên bản của chủ nghĩa dân túy kinh tế. Argentina thì chưa bao giờ từ bỏ hoàn toàn khái niệm này.

Một hình thức mờ nhạt hơn của chủ nghĩa dân túy kinh tế cũng đang trở nên rõ ràng hơn ở các nước giàu có. Dấu hiệu là sự hồi sinh của chính sách tài khóa tùy nghi. Gói kích thích 1.900 tỷ USD được Tổng thống Mỹ Joe Biden ký hồi tháng 3/2021 là một ví dụ điển hình.

Quỹ phục hồi 750 tỷ euro (900 tỷ USD) của Liên minh châu Âu (EU) dù khiêm tốn hơn nhưng vẫn là rất lớn. Ngoài ra, kích thích tài khóa lại được ủng hộ bởi vì thực tế rằng các ràng buộc chính sách, chẳng hạn như thâm hụt ngân sách, sẽ ít mang tính ràng buộc hơn khi lãi suất thấp. 

Tuy nhiên, theo thời gian, chi tiêu được tài trợ bằng thâm hụt ngân sách sẽ dần hấp thụ hết các khoản tiết kiệm vượt mức. Điều này được thể hiện trong sự thay đổi về mục tiêu và nhân sự. Các ông chủ ngân hàng trung ương kiểu cũ vốn xa rời chính trị và lo ngại về lạm phát dường như đã không còn tồn tại trong thế giới các nước giàu có. Những người mới giờ đây lo lắng về tình trạng bất bình đẳng và cố tìm ra lý do để lạc quan đối với các nguy cơ lạm phát. 

Yếu tố thứ hai là tăng cường đầu tư vào tính liên tục của hoạt động kinh doanh. Điều này khiến chuỗi giá trị toàn cầu có thể sẽ rút ngắn phần nào để tránh những nút thắt đã đè nặng lên sản lượng như trong năm 2021. Trong khi đó, những công ty chuyển hoạt động sản xuất ra nước ngoài tương đối gần cũng sẽ đòi hỏi nhiều vốn hơn. Nnhu cầu vốn lưu động có vẻ sẽ tăng. 

Chi phí lãi của việc duy trì hàng trong kho hiện đã thấp hơn nhiều so với trước kia khi phương thức kinh doanh chuyển sang dựa vào mức hàng trong kho và cung cấp đúng lúc. Như một chuyên gia đã chỉ ra, yêu cầu về an ninh quốc gia cũng tạo điều kiện cho việc dư thừa lớn hơn trong chuỗi cung ứng.

Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc đang khiến mỗi quốc gia phải xây dựng hai dây chuyền sản xuất trong một số ngành công nghiệp chủ chốt, chẳng hạn như chất bán dẫn. Sự trùng lặp như vậy sẽ làm tiêu tốn nguồn vốn.

Lý do thứ ba dẫn đến sự khan hiếm vốn là do biến đổi khí hậu. Hai nhà kinh tế học Eric Lonergan và Corinne Sawers cho rằng việc chuyển đổi sang năng lượng xanh về cơ bản là một vấn đề làm tiêu tốn nguồn vốn.

Bất kỳ nỗ lực nghiêm túc nào để ngăn chặn sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu đều đòi hỏi việc loại bỏ các tài sản làm nền tảng cho nền kinh tế carbon - các giàn khoan dầu, nhà máy nhiệt điện than, các trạm bán xăng dầu - và xây dựng cơ sở hạ tầng mới trên cơ sở xe điện, năng lượng gió, điện Mặt Trời và lưu trữ pin. Có thể thấy, rất nhiều vốn phải được triển khai để tạo ra những tài sản này.

Các chuyên gia cho rằng không có xu hướng nào trong ba xu hướng trên sẽ xuất hiện một cách đầy đủ trong một năm. Đây là những điều trớ trêu khi dự báo rằng năm 2022 có thể cung cấp bằng chứng chống lại luận điểm rằng vốn sẽ khan hiếm. 

Có một điều không thể phủ nhận đó là khi sự tắc nghẽn giảm bớt, vấn đề an ninh nguồn cung có thể không còn nằm trong danh sách ưu tiên của các công ty. Mặc dù vậy, sự dồi dào của nguồn vốn hiện này sẽ không thể tồn tại mãi mãi mà những dự báo được đưa ra có lẽ sẽ cần thời gian kiểm chứng./.