Theo kết quả cuộc khảo sát của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đối với các cán bộ phụ trách hoạt động cho vay ngân hàng, nhu cầu vay tiền của doanh nghiệp và các hộ gia đình đang suy giảm, trong khi các điều kiện tín dụng tiếp tục bị thắt chặt trong những tháng đầu năm 2023.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy tác động tích lũy từ chính sách thắt chặt tiền tệ của Fed đã gây ra sự suy giảm tín dụng lớn hơn nhiều so với tâm lý lo sợ của đám đông, sau khi ngân hàng Silicon Valley Bank bị sụp đổ vào tháng 3/2023.

Khảo sát ý kiến của các Cán bộ cấp cao phụ trách hoạt động cho vay ngân hàng thực hiện hàng quý (SLOOS), được Fed công bố ngày 8/5, là một trong những thước đo đầu tiên phác họa rõ nét nhất về “bức chân dung toàn cảnh” ngành ngân hàng Mỹ, kể từ khi ngân hàng Thung lũng Silicon bị sụp đổ.

SLOOS cho thấy khoảng 46% các ngân hàng đã thắt chặt các điều khoản tín dụng đối với một danh mục cho vay “then chốt”, áp dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Kết quả này lớn hơn so với mức 44,8% đo lường được trong cuộc khảo sát thực hiện vào tháng 1/2023. Đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, các điều kiện cho vay thậm chí bị thắt chặt hơn với 46,7% ngân hàng cho biết đã nâng cao điều kiện tín dụng, cao hơn mức 43,8% đo lường được trong cuộc khảo sát trước.

Việc siết chặt các điều kiện tín dụng vẫn tiếp diễn ngay cả khi các doanh nghiệp giảm nhu cầu vay vốn. So với ba tháng trước, báo cáo của các ngân hàng cho thấy các công ty thuộc mọi quy mô đều giảm nhu cầu tín dụng.

Nhưng khả năng tiếp cận tín dụng khó khăn chỉ là một phần của các yếu tố gây giảm nhu cầu vay tiền. Nhiều ngân hàng cho biết họ đã tiến hàng giới hạn quy mô khoản vay và tăng chi phí vay.

Báo cáo SLOOS lý giải những lo ngại về triển vọng kinh tế không chắc chắn, khả năng chịu đựng rủi ro giảm, giá trị tài sản thế chấp giảm và lo ngại về chi phí tài trợ cũng như vị thế thanh khoản là nguyên nhân khiến các ngân hàng thắt chặt điều kiện tín dụng. Trong khi, lãi suất tăng, điều kiện tín dụng khó khăn và triển vọng kinh tế “u ám” đã khiến nhu cầu vay suy giảm.

Kể từ tháng 3/2022, Fed đã liên tục tăng lãi suất mạnh mẽ để kiểm soát lạm phát và cách thức hoạt động chính của Fed là tăng chi phí vay tiền đối với các doanh nghiệp và hộ gia đình, đồng thời không khuyến khích các khoản đầu tư và mua sắm lớn. Động thái này khiến lãi suất thế chấp nhà tăng nhanh chóng và tiêu chuẩn tín dụng của các ngân hàng thương mại ngày càng bị thắt chặt.

Các nhà kinh tế nghiên cứu phản ứng của SLOOS cho biết tỷ lệ ngày càng tăng của các ngân hàng thắt chặt tiêu chuẩn tín dụng dần dẫn đến hoạt động kinh tế bị chậm lại và thậm chí có thể là dấu hiệu báo trước cho một cuộc suy thoái kinh tế.

Michael Kantrowitz, chiến lược gia trưởng trong lĩnh vực đầu tư của Công ty Piper Sandler & Co. nhận định cùng với ảnh hưởng tích lũy từ việc Fed tăng lãi suất, những thay đổi theo hướng siết chặt hơn điều kiện tín dụng sẽ tác động tiêu cực lên nền kinh tế, làm tăng nguy cơ suy thoái./.