Động Nàng Tiên (thôn Khuổi Hai, xã Lương Hạ, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn) được hình thành từ những dãy núi dài gần 10 km tạo thành hình cô tiên nằm phơi mình dưới nắng, bên trong động còn có các nhũ đá mang dáng hình của những tiên nữ, những nhũ đá rủ xuống như tóc nàng tiên...

Theo bà Hoàng Thị Hiền, Trưởng Phòng Di sản (Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Bắc Kạn), động Nàng Tiên không chỉ là di tích lịch sử, văn hóa mà còn gắn bó với đời sống tâm linh của người dân nơi đây.

Vào những dịp lễ tết hay ngày nghỉ, rất đông du khách đến thăm quan động. Một số hạng mục như nhà chờ, đường lên động đã được đầu tư nâng cấp. Tuy nhiên, để động Nàng Tiên hấp dẫn du khách, trong thời gian tới, tỉnh Bắc Kạn cần bảo tồn, giữ nguyên nét hoang sơ của động, đồng thời cần tăng cường quảng bá, thu hút đầu tư dịch vụ.

Để đến với động Nàng Tiên, du khách có thể đi từ thị trấn Yến Lạc sau đó theo con đường mòn khoảng 3 - 4 km. Trước đây, để đến được động phải đi bộ hoặc cưỡi ngựa nhưng nay đường đã được trải nhựa. Anh Hoàng Văn Ly, cán bộ văn hóa xã Lương Hạ cho biết, động Nàng Tiên đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và đã được đầu tư tu bổ. Tuy nhiên, hệ thống đường điện chưa tốt nên trong động còn tối, các dịch vụ chưa phát triển.

Theo truyền thuyết, vào một ngày đầu Xuân, 7 nàng tiên từ trên trời xuống hạ giới để tắm mát, vãn cảnh ở con suối dưới chân núi Phja Trạng. Do mải ngắm cảnh sơn thủy hữu tình, hái hoa bắt bướm, trời tối lúc nào không biết, các nàng tiên không kịp bay về trời. Lúc đó, một người trần thế đến con suối này mò cua, bắt ốc dưới ánh trăng.

Các cô tiên liền trốn chạy lên bìa rừng ẩn nấp. Thấy vậy, trời rủ lòng thương đã tạo ra động này để các cô tiên trú ngụ qua đêm. Từ đó, người dân đã đặt tên cho con suối đó là "Khuổi Hai" có nghĩa là suối trăng và nơi các nàng tiên trú đêm là động Nàng Tiên. Hai địa danh này đã được truyền lại cho tới ngày nay.

Động Nàng Tiên là một hang đá tự nhiên ăn sâu xuống lòng núi khoảng 60m, cửa động cao 6m, rộng 6m, độ cao trong động từ 30-50m. Từ cửa hang vào trong động, du khách sẽ được chiêm ngưỡng nhiều cảnh đẹp do các nhũ đá, cột đá tạo nên. Cảnh rồng bay, phượng múa bằng các nhũ đá huyền ảo lung linh ánh bạc.

Những thửa ruộng bậc thang có dòng nước mát chảy xung quanh được người dân gọi là ruộng tiên, suối tiên. Xung quanh động là những hang ngách nhỏ có chiều dài từ vài chục mét đến hàng trăm mét, có một số đường ngách thông ra sườn núi làm cho động Nàng Tiên huyền bí và thơ mộng. Đi sâu vào trong động, mùa đông ấm, mùa hè rất mát.

Anh Đỗ Mạnh Hùng, du khách đến từ thành phố Sông Công (tỉnh Thái Nguyên) chia sẻ, sau khi thăm quan, tôi thấy động Nàng Tiên rất đẹp, còn giữ nguyên vẻ hoang sơ tự nhiên. Tôi sẽ cùng gia đình và bạn bè trở lại thăm động. Hi vọng trong tương lai động Nàng Tiên sẽ được bảo tồn, nâng cấp dịch vụ, quảng bá để thu hút du khách./.