“Nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố Cần Thơ trong giai đoạn mới”, đây là yêu cầu của Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ Trần Văn Huyến tại Tọa đàm khoa học Bảo tồn, phát huy di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch trên địa bàn thành phố diễn ra sáng 29/5. 

Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm đánh giá thực trạng, trao đổi kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.

Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ Trần Văn Huyến nêu rõ, thành phố đang hướng đến mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững. Do đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa là nhiệm vụ gìn giữ bản sắc dân tộc, yêu cầu quan trọng để chuyển hóa nguồn tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa, góp phần xây dựng thành phố trở thành đô thị sinh thái, văn minh, hiện đại, đậm đà bản sắc văn hóa sông nước miền Tây Nam Bộ.

Cần Thơ sở hữu hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú với 108 di tích được xếp hạng. Thành phố mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia, cơ quan quản lý và địa phương cùng trao đổi, đưa ra giải pháp về hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số trong bảo tồn và quảng bá di sản; phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp văn hóa.

Các đại biểu tập trung đánh giá thực trạng quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính; khẳng định vai trò của di tích trong giáo dục truyền thống; tháo gỡ nút thắt trong việc gắn kết di sản với du lịch; đề xuất các mô hình, cách làm sáng tạo.

Nhiều ý kiến khẳng định di tích không chỉ là những giá trị vật chất cần được gìn giữ, bảo tồn mà còn là nguồn lực văn hóa quan trọng, nguồn lực tinh thần to lớn và động lực phục vụ phát triển bền vững; khẳng định vai trò đặc biệt của di tích trong giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào quê hương và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với di sản.

Bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch không chỉ là yêu cầu tất yếu, mà còn là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước.

Thành phố đang tập trung chủ trọng rà soát, đánh giá và lập danh mục các di tích xuống cấp trên địa bàn để có biện pháp xử lý kịp thời; đẩy mạnh phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch thông qua tăng cường liên kết vùng và xây dựng chuỗi không gian văn hóa - lịch sử.

Bà Trần Tuyết Hận, Trưởng phòng Quản lý văn hóa và Gia đình, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ cho rằng: Để phát triển hệ thống di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững, thời gian tới cần có lộ trình quy hoạch cụ thể nhằm phát huy tối đa tiềm năng của di tích gắn với du lịch, góp phần tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn mới.

Thành phố cần đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động nguồn lực để phát triển văn hóa, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng, thể chế đóng vai trò then chốt, nhất là cơ chế, chính sách đột phá để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư. Các bên liên quan tăng cường kết nối, giới thiệu di tích, lựa chọn di tích để sắp xếp trong các tour, tuyến.

Các đại biểu chỉ ra một số hạn chế, điển hình là công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch còn nhiều khó khăn; tác động của biến đổi khí hậu, triều cường, sụt lún ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều công trình di tích lâu đời, nguồn lực đầu tư cho trùng tu, tôn tạo còn hạn chế, công tác xã hội hóa chưa đồng đều; một số sản phẩm du lịch gắn với di sản văn hóa còn thiếu tính đặc trưng. Hoạt động quảng bá, truyền thông số về di sản chưa tạo được sức lan tỏa mạnh, chưa thu hút du khách; nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực bảo tồn và và du lịch văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu.

Giáo sư Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Hệ thống di tích lịch sử - văn hóa tại Thành phố Cần Thơ có giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống đặc sắc, phản ánh sinh động quá trình hình thành và phát triển của vùng đất trung tâm Tây Nam Bộ, đáp ứng các tiêu chuẩn khoa học để cấu trúc thành những bộ học liệu giáo dục đa tầng.

Để quá trình chuyển hóa thành hệ thống tri thức giáo dục đạt hiệu quả cao, Cần Thơ cần thiết lập nền tảng sư phạm và cơ sở khoa học vững chắc cho quá trình biên soạn, bảo đảm học liệu phản ánh chính xác các dữ kiện lịch sử địa phương. Quá trình xây dựng học liệu phải tuân thủ hệ thống 5 nguyên tắc cốt lõi gồm: tính khoa học, giáo dục, địa phương, tính trải nghiệm và tính ứng dụng.