Nông dân trồng cà phê Robusta tại Đắk Lắk đang phơi cà phê sau thu hoạch. Ảnh: Kha Phạm - TTXVN

Trong bối cảnh thị phần còn khiêm tốn tại Canada - một trong những thị trường tiêu dùng cà phê lớn nhất thế giới - việc kết nối giữa doanh nghiệp xuất khẩu cà phê trong nước với cộng đồng doanh nghiệp kiều bào có thể sẽ mở ra một hướng đi mới, tiến tới xây dựng thương hiệu riêng để gia tăng giá trị và mở rộng thị phần.

Dù kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam sang Canada đã tăng khoảng 300% sau khi Hiệp định CPTPP có hiệu lực, đạt gần 40 triệu USD, song thị phần vẫn chỉ ở mức dưới 2%, chưa tương xứng với tiềm năng của ngành cà phê Việt Nam. Điều này cho thấy việc tiếp cận thị trường cần có sự thay đổi theo hướng sâu hơn, đi thẳng vào các kênh tiêu dùng đầu cuối.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN tại Canada, Tham tán Thương mại Đại sứ quán Việt Nam Trần Thu Quỳnh cho biết Thương vụ đã nỗ lực phối hợp với Hiệp hội cà phê từ nhiều năm qua để tổ chức chức Ngày cà phê Việt Nam tại Toronto nhằm nâng cao sự nhận diện không chỉ đối với các doanh nghiệp nhập khẩu cà phê Canada mà còn để tiếp cận với người sử dụng cà phê đầu cuối, như các chủ chuỗi nhà hàng nhượng quyền thương mại hay các quán cà phê hoặc các quán ăn của người Việt để vào thị trường.

Canada là một trong những quốc gia tiêu thụ cà phê nhiều nhất trên thế giới. Chủ tịch Hiệp hội cà phê nước này, Robert Carter nhận định đây là cơ hội tốt để các quốc gia xuất khẩu cà phê thâm nhập thị trường này. Hiện Canada và Việt Nam đang tìm cách mở rộng quan hệ để tạo ra các cơ hội thương mại chung.

Từ thực tế xúc tiến thương mại và các cuộc đối thoại tại Toronto, một hướng đi mới đang dần được định hình, đó là việc kết nối với các doanh nghiệp kiều bào – những người vừa hiểu thị trường Canada, vừa có sự hiểu biết và đặc biệt là rất gắn bó với sản phẩm cà phê của Việt Nam.

Bà Kim Nguyễn, Chủ tịch Tổ chức Thanh niên thúc đẩy đa dạng hóa thương mại Canada, nhận định Canada là một thị trường rất mở và đa văn hóa. Người tiêu dùng ở đây ngày càng quan tâm đến những sản phẩm mang bản sắc riêng, có câu chuyện về nguồn gốc, về văn hóa và về tính bền vững. Những sản phẩm như cà phê Việt Nam, với chất lượng tốt và một câu chuyện văn hóa rất phong phú phía sau, thực sự có nhiều tiềm năng để phát triển tại đây. Điều này cho thấy vai trò của các tổ chức, cộng đồng và mạng lưới hỗ trợ của kiều bào tại Canada là rất quan trọng để giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thông tin và thị trường một cách hiệu quả hơn. Tuy nhiên, điều thách thức nhất vẫn là việc phải xây dựng được một thương hiệu trên thị trường này.

Theo ông Adam Pesce, một thành viên Hiệp hội cà phê Canada, thách thức lớn nhất là việc xây dựng được thương hiệu. Vì vậy, cần tìm kiếm một thương hiệu có thể gây được tiếng vang với khách hàng Canada để cà phê Việt Nam có thể có được chỗ đứng trên thị trường. Hiện có những thương hiệu nhỏ hơn so với Starbucks, như Second Cup, Good Earth Coffee hay Balzac, mà cà phê Việt Nam có thể hợp tác để giúp các sản phẩm của mình dần khẳng định được tên tuổi trước khi hình thành được thương hiệu riêng.

Trên thực tế, có rất nhiều chủ cửa hàng cà phê gốc Việt ở Canada sẵn sàng trở thành cầu nối trong việc hiện thực hóa hướng đi này. Tiềm năng đưa cà phê Việt Nam vào thực đơn tại Canada là rất lớn, đặc biệt khi khách hàng trẻ rất thích khám phá trải nghiệm mới. Các sản phẩm như cà phê phin hay cà phê sữa đá hoàn toàn có thể trở thành điểm nhấn nếu được giới thiệu đúng cách.

Bà Hải Trịnh, chủ quán cà phê Tobbi Toronto, khẳng định hiện nay nhiều quán cà phê chất lượng cao tại Canada rất tập trung vào câu chuyện nguồn gốc và văn hóa cà phê. Đây chính là lợi thế của Việt Nam. Nếu được giới thiệu đúng cách, cà phê Việt Nam – đặc biệt là Arabica vùng cao hoặc các phương pháp pha truyền thống như pha phin – có thể tạo nên một trải nghiệm khác biệt so với espresso hay pour-over quen thuộc tại Canada.

Khách hàng thân thiết của cà phê Tobbi, bà Trang Phan, cho rằng cà phê không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp hay thương mại, mà còn là một phần của đời sống, ký ức và bản sắc của người Việt. Khi được kể như một câu chuyện văn hóa — từ lịch sử trồng cà phê, cách pha phin, đến văn hóa quán cà phê và sự kết nối cộng đồng — cà phê Việt Nam có thể trở thành một cầu nối mềm giúp bạn bè quốc tế hiểu sâu hơn về con người và xã hội Việt Nam.

Trong bối cảnh Canada đang đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và giảm phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống, đây được xem là thời điểm thuận lợi để cà phê Việt Nam mở rộng hiện diện. Việc hình thành một thương hiệu chung như “Vietnamese Coffee” – kết hợp giữa chất lượng sản phẩm, câu chuyện văn hóa và sự tham gia của cộng đồng kiều bào – không chỉ giúp tăng xuất khẩu mà còn nâng tầm vị thế cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nếu được triển khai bài bản, mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp kiều bào và hệ thống phân phối tại Canada có thể trở thành nền tảng bền vững giúp cà phê Việt Nam khẳng định chỗ đứng lâu dài tại thị trường này, đồng thời mở rộng ra toàn khu vực Bắc Mỹ.