Truyền thông Mỹ ngày 22/3 cho biết chính quyền Iran bị cáo buộc đang áp đặt mức phí lên đến 2 triệu USD đối với một số tàu chở dầu khi đi qua eo biển Hormuz, một hành động được xem là bước leo thang mới nhằm kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Thông tin này được các nguồn truyền thông quốc tế dẫn lại từ phát biểu của nghị sĩ Iran Alaeddin Boroujerdi trên đài truyền hình nhà nước.

Theo lời ông Boroujerdi, việc thu phí này phản ánh “sức mạnh của Iran” và đánh dấu sự khởi đầu của một cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Ông cho rằng đây là biểu hiện của một “chế độ chủ quyền” mới mà Iran đang thiết lập sau nhiều thập niên.

Động thái này làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong giới quan sát quốc tế, khi việc áp phí cưỡng bức đối với tàu thuyền không chỉ làm gián đoạn dòng chảy năng lượng mà còn có thể đẩy giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng vọt. Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới vẫn đang đối diện nhiều bất ổn, bất kỳ gián đoạn nào tại Hormuz đều có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền nghiêm trọng.

Căng thẳng tiếp tục leo thang khi một quan chức Liên hợp quốc, Kaveh Madani, cảnh báo rằng Iran có thể tấn công các cơ sở khử muối nước trên khắp Trung Đông trong vài ngày tới. Nếu xảy ra, hành động này không chỉ gây khủng hoảng nước nghiêm trọng trong khu vực mà còn làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế và nhân đạo.

Các lời đe dọa này được đưa ra nhằm đáp trả tối hậu thư của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó ông yêu cầu Iran phải mở lại eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ, nếu không Mỹ sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Lập trường cứng rắn này phản ánh chiến lược của Tổng thống Trump nhằm bảo đảm tự do hàng hải và ổn định nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Một phát ngôn viên quân sự Iran tuyên bố rằng nếu cơ sở năng lượng của nước này bị tấn công, Tehran sẽ nhắm vào toàn bộ hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và các nhà máy khử muối của Mỹ và các đồng minh trong khu vực. Đây là một cảnh báo trực tiếp cho thấy nguy cơ xung đột lan rộng vượt khỏi phạm vi hiện tại.

Việc Iran sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ áp lực kinh tế và chiến lược đang làm thay đổi cán cân quyền lực trong khu vực. Thay vì chỉ đe dọa đóng eo biển, Iran nay tiến thêm một bước bằng cách thương mại hóa quyền đi lại, biến tuyến hàng hải quốc tế thành nguồn thu tài chính và đòn bẩy chính trị.

Trong bối cảnh đó, chính sách của chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục nhấn mạnh rằng Mỹ không thể chấp nhận việc một chế độ sử dụng tuyến vận tải toàn cầu để gây sức ép và trục lợi. Việc bảo đảm eo biển Hormuz được thông suốt không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề an ninh chiến lược dài hạn.

Khủng hoảng hiện nay cho thấy rõ một thực tế: khi một điểm nghẽn chiến lược rơi vào tay một chế độ sẵn sàng sử dụng sức mạnh để kiểm soát, toàn bộ hệ thống kinh tế toàn cầu có thể bị đặt vào tình trạng dễ tổn thương. Quyết định trong những ngày tới sẽ định hình không chỉ tương lai khu vực Trung Đông mà còn cả trật tự năng lượng thế giới.