Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 16/3 thông báo vẫn có thể huy động thêm nhiều nguồn dự trữ dầu khẩn cấp để bình ổn thị trường nếu cần thiết, giữa lúc thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt tình trạng gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng nhất trong lịch sử.

Phát biểu trên truyền hình, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nhấn mạnh dù đợt giải phóng dầu dự trữ kỷ lục vào tuần trước đã tạo ra tác động làm dịu thị trường, nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế và không phải là phương án bền vững. Ông Birol khẳng định điều quan trọng nhất lúc này là khôi phục hoạt động vận tải bình thường tại eo biển Hormuz.

Cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ - Israel (Ix-ra-en) đã đẩy ngành năng lượng thế giới vào một cuộc khủng hoảng diện rộng. Theo IEA, tổng sản lượng dầu của các quốc gia vùng Vịnh đã giảm ít nhất 10 triệu thùng/ngày. Tại các thị trường trọng điểm, giá dầu thô chuẩn toàn cầu đã tăng từ 40-50% kể từ ngày 28/2, đưa giá dầu liên tục duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng.

Tại hiện trường, hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu hàng đầu của các hoạt động quân sự. Từ các bồn chứa nhiên liệu ở Bahrain (Ba-ranh), sân bay Kuwait (Cô-oét) cho đến các mỏ dầu lớn tại Saudi Arabia (A-rập Xê-út) đều bị nhắm mục tiêu trong các cuộc tấn công của thiết bị bay không người lái (UAV). Trong khi đó, eo biển Hormuz – nơi vận chuyển 20% lượng dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) thế giới – hiện vẫn là điểm nóng khi Iran tuyên bố không chấp nhận xuất khẩu dầu chừng nào các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào quốc gia Tây Á này còn tiếp diễn.

Trong bối cảnh trên, sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu đang phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến quân sự tại Trung Đông. Các nhà hoạch định chính sách đang nỗ lực tối đa để ngăn chặn kịch bản lạm phát leo thang trong khi kinh tế suy yếu. Song những lo ngại về khả năng kéo dài của cuộc xung đột vẫn đang phủ bóng đen lên triển vọng của kinh tế toàn cầu.

Về phần mình, Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva mới đây cảnh báo rằng khả năng phục hồi của nền kinh tế toàn cầu một lần nữa đối mặt thử thách khi cuộc xung đột mới bùng nổ tại Trung Đông. Bà Georgieva nhấn mạnh rằng một cuộc xung đột kéo dài sẽ gây ra những tác động tiêu cực rõ rệt lên giá năng lượng, tâm lý thị trường, tăng trưởng kinh tế và lạm phát, đồng thời đặt ra những áp lực mới đối với các nhà hoạch định chính sách trên toàn thế giới.

Theo bà Georgieva, thế giới đang bước vào kỷ nguyên của những cú sốc xảy ra với tần suất ngày càng dày đặc và khó dự đoán hơn. Bà Georgieva cho hay sự bất ổn định giờ đây đã trở thành "trạng thái bình thường mới”, trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải và dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Quan chức này bày tỏ lo ngại về an ninh năng lượng đối với đa số các quốc gia châu Á, khi các thị trường tài chính biến động mạnh trong thời gian qua.

Cũng theo người đứng đầu IMF, nếu giá năng lượng tăng 10% và duy trì trong một năm, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 0,4 điểm phần trăm, trong khi tăng trưởng kinh tế thế giới có thể giảm từ 0,1-0,2%. Còn theo ước tính của Bloomberg Economics, cứ mỗi khi nguồn cung dầu toàn cầu giảm 1% thì giá dầu có thể tăng khoảng 4%. Khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới đi qua eo biển Hormuz. Nếu tuyến đường này bị đóng trong vài tháng, giá dầu có thể tăng khoảng 80% so với mức trước xung đột, lên khoảng 108 USD/thùng./.