Gạo Việt Nam đối mặt với sức ép cạnh tranh trong khu vực. Ảnh: TTXVN

Để thúc đẩy ngành lúa gạo phát triển bền vững, cần phát triển dự án chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng hợp tác đầu tư công - tư.

Cụ thể, doanh nghiệp sẽ kết nối các đối tác từ các cơ quan Chính phủ, các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Bảo vệ thực vật, các Viện, trường đại học, hội nông dân, các nhà bán lẻ và doanh nghiệp.

Đây là vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn Tương lai lúa gạo khu vực Đông Nam Á 2015 tổ chức tại Tp. Hồ Chí Minh từ ngày 14-16/10.

Qua đó, nâng cao giá trị gia tăng của lúa gạo cũng như tăng khả năng cạnh tranh của gạo Việt Nam trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng sắp tới.

Tại khu vực Đông Nam Á, lúa là cây trồng chủ đạo và là nguồn lương thực chính trong khẩu phần ăn của người dân.

Hiện các nước trong khu vực này đang đóng góp 25% sản lượng gạo toàn cầu; trong đó Thái Lan và Việt Nam là hai quốc gia xuất khẩu gạo chính của khu vực và chiếm gần 50% sản lượng gạo xuất khẩu của thế giới.

Tuy nhiên, chuỗi giá trị lúa gạo ở khu vực này đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Điển hình như tại Việt Nam, lúa gạo là một ngành kinh tế quan trọng của quốc gia, song hiện nay nông dân vẫn chưa thể làm giàu từ nghề trồng lúa.

Ông Ma Quang Trung, Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho rằng, hiện nay ngành lúa gạo của Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập như: sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, diện tích trang trại nhìn chung còn thấp; chất lượng sản phẩm chưa đồng đều; công nghệ sau thu hoạch và chế biến còn hạn chế; thị trường xuất khẩu cạnh tranh gay gắt, giá thành xuất khẩu chưa cao.

Theo ông Bas Bourman, Giám đốc Quan hệ đối tác Khoa học lúa gạo Toàn cầu thuộc IRRI, thực tế cho thấy xuất khẩu gạo Việt Nam tăng hàng năm về số lượng nhưng chưa có sự gia tăng giá trị xuất khẩu cộng thêm tương ứng.

Nông dân vẫn phải chịu thu nhập thấp, do đó không thể tái đầu tư vào công nghệ sản xuất, hạt giống và các sản phẩm bảo vệ mùa màng vốn có thể giúp họ tăng năng suất, cải thiện đời sống.

Hiện đã có một số dự án chuỗi giá trị lúa gạo được triển khai thử nghiệm ở An Giang, Cần Thơ, Long An và Bến Tre. Kết quả thu được tích cực, nông dân tham gia dự án giảm được chi phí đầu vào, gia tăng năng suất, giúp tăng lợi nhuận đến 40%.

Diễn đàn Tương lai lúa gạo khu vực Đông Nam Á 2015 do Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam và Công ty TNHH Bayer Việt Nam phối hợp tổ chức thu hút hơn 100 nhà hoạch định chính sách và chuyên gia về lúa gạo của các nước trong khu vực Đông Nam Á tham gia./.

H.Chung