Với tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm nay lên tới hơn 1.008.000 tỷ đồng, Chính phủ thể hiện quyết tâm mạnh mẽ sử dụng đầu tư công làm động lực chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên. Tuy nhiên, để nghìn tỷ này phát huy hiệu quả, yêu cầu đặt ra là phải tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn giải ngân, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và đẩy nhanh tiến độ ngay từ những tháng đầu năm.

Theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao năm nay, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước lên tới gần 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với năm 2025. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương đạt 345.121,45 tỷ đồng, bao gồm 327.440,122 tỷ đồng vốn trong nước và 17.681,328 tỷ đồng vốn nước ngoài; vốn ngân sách địa phương đạt 650.226,6 tỷ đồng.

Ngoài kế hoạch Thủ tướng giao, nhiều địa phương còn chủ động bố trí thêm vốn cân đối ngân sách địa phương. Theo số liệu cập nhật đến thời điểm báo cáo, kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương năm 2026 các địa phương giao tăng thêm 12.932,5 tỷ đồng so với mức Thủ tướng Chính phủ giao. Bên cạnh đó, kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026 là 42 tỷ đồng, chủ yếu thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia.

Như vậy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công giao năm 2026 lên tới 1.008.322,6 tỷ đồng. Theo các chuyên gia kinh tế, đây là con số cho thấy quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc sử dụng đầu tư công làm động lực chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, với mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên.

Về kết quả giải ngân, trong tháng đầu tiên của năm, tổng số vốn đầu tư công đã được giải ngân là 19.132,8 tỷ đồng, tương đương 2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 1.114,4 tỷ đồng (đạt 0,3%), vốn ngân sách địa phương giải ngân 18.018,4 tỷ đồng (đạt 2,8%).

Tuy nhiên, từ thực tiễn giải ngân những năm gần đây, đặc biệt là năm 2025, các “điểm nghẽn” quen thuộc tiếp tục được nhận diện như: chậm giải phóng mặt bằng; thiếu vật liệu xây dựng; vướng mắc cơ chế chính sách; năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều, nhất là tại cấp cơ sở khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Để khắc phục, Chính phủ và Bộ Tài chính đã sớm ban hành nhiều văn bản đôn đốc, hướng dẫn; trong đó, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát, điều chỉnh phương án phân bổ vốn, nhập đầy đủ dữ liệu trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư công và trên TABMIS (hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc), bảo đảm đủ điều kiện giải ngân.

Đặc biệt, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đề cập đến nhiều lần là yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phát huy vai trò người đứng đầu, gắn kết quả giải ngân với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, thi đua khen thưởng. Đồng thời, xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo tháng, quý cho từng dự án và coi đó là “thước đo” trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Năm nay là năm nhiều chính sách mới đồng loạt có hiệu lực ngay từ đầu năm, đòi hỏi các bộ, ngành phải chủ động rà soát, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Để phấn đấu mục tiêu tăng trưởng cả nước đạt từ 10% trở lên trong năm 2026, theo Bộ Tài chính, các bộ, ngành, địa phương cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, khắc phục các tồn tại, hạn chế đã được nhận diện từ quá trình thực hiện các dự án trong năm 2025, áp dụng triển khai các giải pháp đột phá mạnh mẽ và quyết liệt hơn nữa trong quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngay từ những tháng đầu năm, nhất là các dự án quan trọng quốc gia, các công trình trọng điểm và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đặc biệt đối với các dự án quan trọng quốc gia, nhất là hạ tầng giao thông, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành, địa phương phải tranh thủ tối đa điều kiện thời tiết thuận lợi đầu năm, đẩy nhanh tiến độ thi công, chuẩn bị đầu tư các dự án lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối khu vực.

Đối với công tác nghiệm thu, thanh toán vốn, Bộ Tài chính cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện theo Nghị định số 254/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Cùng với đó, phát huy tối đa những quy định mới về phân cấp, phân quyền, tút gọn thủ tục, đơn giản hồ sơ thanh toán để giải ngân vốn đầut ư công đúng quy định; lập hồ sơ thanh toán ngay đối với khối lượng hoàn thành đã được nghiệm thu, tránh dồn vào thời điểm cuối tháng và cuối năm.

Đối với số vốn đã đủ điểu kiện phân bổ chi tiết, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương thực hiện nhập dự toán trên Tabmis theo thời hạn quy định, đảm bảo dự toán để giải ngân cho dự án…

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, tổng kế hoạch vốn đầu tư công giao năm 2025 (bao gồm kế hoạch 2025 Thủ tướng Chính phủ giao, kế hoạch vốn cân đối địa phương giao tăng, kế hoạch các năm trước chuyển sang) là trên 1.180.935,4 tỷ đồng.

Trong số này, tổng số vốn các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án là 1.105.961 tỷ đồng. Nếu không tính kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương các địa phương giao tăng (208.833 tỷ đồng), tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là hơn 897.128 tỷ đồng, đạt 99,1% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao. Như vậy, số vốn còn lại chưa triển khai phân bổ chi tiết cho các dự án là 8.353,6 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương (chiếm 0,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).

Còn với vốn kế hoạch năm 2025, lượng giải ngân đến ngày 31/1/2026 là 858.621,8 tỷ đồng, đạt 94,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (905.481,7 tỷ đồng). Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 320.358,1 tỷ đồng, đạt 74,5%; vốn ngân sách địa phương là 538.263,7 tỷ đồng, đạt 113,1%.

Kết quả giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 dù chưa hoàn thành 100% như mục tiêu đề ra, nhưng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trên 8% trong năm 2025, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đạt được kết quả rất tích cực, vượt tỷ lệ giải ngân năm 2024 tỷ đồng về số tuyệt đối và % về tỷ lệ.

Theo Bộ Tài chính, năm 2025 là năm cuối cùng của giai đoạn trung hạn 2021-2025, ghi nhận lượng vốn đầu tư công lớn nhất trong cả giai đoạn, khiến áp lực giải ngân vốn đầu tư công gia tăng; đồng thời, tình hình thiên tai diễn biến hết sức phức tạp, gây thiệt hại nặng nề về con người lẫn cơ sở vật chất phục vụ công tác thi công các công trình, dự án. Trong bối cảnh đó, các bộ, ngành, địa phương đã rất nỗ lực, vừa khắc phục hậu quả thiên tai, vừa phấn đấu đẩy mạnh tiến độ để đáp ứng mục tiêu đã được Đảng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đề ra.

Kết quả giải ngân của năm 2025 có được nhờ sự quyết liệt và quyết tâm chính trị trong công tác chỉ đạo, điều hành, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu; trong đó, các địa phương đã thành lập các Tổ công tác giải ngân do Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch UBND làm Tổ trưởng; sớm xác định vấn đề “nút thắt” trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, thành lập ban chỉ đạo riêng để tháo gỡ khó khăn tại hiện trường…

Đánh giá về kết quả giải ngân vốn đầu tư công, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cũng cho rằng, đầu tư công trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế năm 2025 khi được triển khai quyết liệt và giải ngân tập trung vào các dự án hạ tầng trọng điểm. Điều này không chỉ thúc đẩy xây dựng, trực tiếp gia tăng tích lũy tài sản mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đối với các ngành sản xuất và dịch vụ liên quan…