Ảnh tư liệu: Tàu chở hàng di chuyển qua Kênh đào Panama tại khu vực Pedro Miguel, Panama City. Ảnh: AFP/TTXVN

Giới thương nhân và giới phân tích cho biết các đơn vị vận chuyển ngũ cốc số lượng lớn từ trung tâm xuất khẩu vùng Duyên hải Vịnh Mexico của Mỹ đến châu Á đang phải di chuyển trên những tuyến hàng hải xa hơn, tốn kém chi phí hơn nhằm tránh tình trạng ùn tắc tàu và chi phí vận chuyển cao kỷ lục tại kênh đào Panama vốn đang bị ảnh hưởng của hạn hán.

Việc vận chuyển qua một trong những tuyến hàng hải chính của thế giới gặp khó khăn vào đúng mùa cao điểm xuất khẩu ngũ cốc của Mỹ.

Chi phí vận chuyển cao hơn đang đe dọa giảm nhu cầu đối với các nhà cung ứng ngô và đậu nành của Mỹ, vốn đã bị giảm bớt thị phần do nguồn cung từ Brazil tăng trong những năm gần đây.

Các tàu vận chuyển ngũ cốc phải chờ tới 3 tuần mới có thể qua được kênh đào này do các tàu container và các tàu vận tải khác - tăng số chuyến - đang đặt thêm một số suất qua tuyến này.

Cụ thể, thời gian chờ đối với các tàu chở ngũ cốc số lượng lớn đã tăng từ khoảng 5-7 ngày trong tháng 10 năm nay lên khoảng 20 ngày vào cuối tháng 11 vừa qua. Điều này khiến nhiều hãng vận chuyển ngũ cốc đã chuyển sang các tuyến khác. Những lựa chọn thay thế bao gồm di chuyển về phía Nam quanh Nam Mỹ hoặc qua kênh đào Suez. Tuy nhiên, những tuyến đường dài hơn có thể khiến thời gian vận chuyển tăng thêm tối đa là 2 tuần, từ đó khiến chi phí nhiên liệu, phí vận chuyển và chi phí cho thuyền viên đội lên.

Chủ sở hữu công ty tư vấn hàng hóa quốc tế HJ O'Neil, ông Jay O'Neil cho biết tình trạng hạn hán trên kênh đào Panama không chỉ gây chậm trễ trong hoạt động vận tải hàng hải mà còn khiến tốn kém thêm về chi phí. Ông chưa từng thấy tình trạng này trong suốt 50 năm theo dõi hoạt động vận tải toàn cầu.

Theo ông, Cơ quan Quản lý kênh đào Panama có cung cấp một số suất qua tuyến này dành cho những khách hàng ưu tiên, nhưng trong đó không có nhà vận chuyển ngũ cốc số lượng lớn nào.

Bất kỳ vị trí nào được đặt lịch đều phải qua đấu giá, dù vậy nhu cầu là vô cùng lớn. Một số vị trí có giá từ 1 triệu USD, thậm chí cao hơn. Mức giá này vượt quá khả năng chi trả của các nhà kinh doanh ngũ cốc theo hướng truyền thống lợi nhuận thấp.

Cơ quan Quản lý kênh đào Panama đã hạn chế các tàu quá cảnh qua đây trong mùa Thu này do hạn hán nghiêm trọng làm hạn chế nguồn cung nước cần để vận hành hệ thống mở đóng kênh đào này.

Theo đó, hiện chỉ có 22 tàu được phép quá cảnh mỗi ngày qua kênh đào Panama, giảm so với mức 35 tàu trong những điều kiện thông thường. Dự kiến, vào tháng 2/2024, con số này tiếp tục giảm xuống chỉ còn 18 chuyến quá cảnh/ngày.