Chia sẻ tại tọa đàm: "Đầu tư và thương mại quốc tế trong thế giới đầy biến động: Doanh nghiệp cần làm gì?" do Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) tổ chức vào ngày 8/5, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty cổ phần May Việt Tiến cho hay, trước những khó khăn từ thị trường, các doanh nghiệp đang tìm mọi giải pháp nhằm đa dạng hóa thị trường, tìm ra những phân khúc thị trường riêng và độc đáo. Tuy nhiên, những phức tạp cũng xuất hiện.

Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam chia sẻ, trong nỗ lực tìm kiếm thêm đơn hàng, có doanh nghiệp tại miền Trung làm việc với đối tác tại châu Mỹ La-tinh, nhưng đối tác này lại yêu cầu thanh toán chậm lên tới 90 ngày. Điều này khiến các doanh nghiệp đứng trước nguy cơ vừa ít đơn hàng, vừa dễ gặp rủi ro trong thương mại.

Những khó khăn của ngành dệt may nói riêng và các doanh nghiệp nói chung trong hoạt động xuất nhập khẩu đã được nhắc đến nhiều từ những tháng cuối năm 2022 đến nay. Trong môi trường đầu tư và thương mại quốc tế đầy biến động, các doanh nghiệp còn vấp phải những khó khăn liên quan đến pháp lý cũng như tranh chấp đến từ khách hàng quốc tế.

Theo ông Giang, đầu tiên là phương thức thanh toán, trong bối cảnh thị trường khó khăn, các đối tác quốc tế luôn gây áp lực, không còn đàm phán bình đẳng, thậm chí họ cũng không sử dụng phương thức thanh toán an toàn như L/C, mà yêu cầu thanh toán bằng chuyển tiền TT với độ trễ từ 30-60 ngày, thậm chí đòi thanh toán chậm lên tới 90 ngày, tạo ra rủi ro cực lớn.

Khó khăn thứ hai là các thị trường thường dựng lên các hàng rào kỹ thuật một cách bất ngờ, ngay khi thấy lượng hàng xuất khẩu của Việt Nam tăng đột biến. Cùng với đó, các đối tác tại thị trường phát triển như EU luôn đòi hỏi những yêu cầu khắt khe, kể cả khi doanh nghiệp Việt Nam chưa thể áp dụng do pháp luật chưa quy định thì các đối tác nước ngoài vẫn cắt đơn hàng…

Với những khó khăn này, các doanh nghiệp đều nhận định sự cần thiết trong việc hỗ trợ các vấn đề về tư vấn pháp lý, tăng cường kỹ năng phòng ngừa và giải quyết tranh chấp có hiệu quả.

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hà Nội cho hay, trong bối cảnh hội nhập, bên cạnh việc nâng cao năng lực quản trị thì doanh nghiệp cần nâng cao năng lực pháp lý, phòng ngừa rủi ro và giải quyết tranh chấp. Do đó, doanh nghiệp cần lưu ý đến vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp, để cùng với chức năng hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tìm kiếm và mở rộng thị trường, phát triển kinh doanh thì hiệp hội sẽ trở thành đầu mối để tập hợp những khó khăn vướng mắc của doanh nghiệp, tham gia vào việc tư vấn chính sách, pháp luật và hỗ trợ giải quyết các tranh chấp, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các doanh nghiệp, hội viên.

Ông Nguyễn Vân chia sẻ, ngay từ khi thành lập, Hiệp hội đã có Ban Pháp chế trực thuộc Ban Điều hành Hiệp hội, thường xuyên tổ chức các hội nghị tập huấn, chia sẻ kiến thức pháp luật, phổ biến thông tin về luật pháp kinh tế quốc tế, cùng những hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết và tham gia. Để từ đó doanh nghiệp hội viên có thêm kiến thức pháp luật nhằm hội nhập sâu rộng với đối tác nước ngoài trong hoạt đầu đầu tư, sản xuất kinh doanh.

Đồng quan điểm, ông Vũ Đức Giang đã nhấn mạnh đến vai trò của các trọng tài thương mại, để hỗ trợ doanh nghiệp trong phòng ngừa rủi ro pháp lý. Theo đó, VIAC cần đẩy mạnh hỗ trợ, tham gia cùng doanh nghiệp ngay từ khi doanh nghiệp đặt bút ký hợp đồng với đối tác, cho đến khâu thanh toán cũng như thông tin kịp thời về những thay đổi tại các thị trường quốc tế.

Cũng về vấn đề này, TS. Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, các doanh nghiệp cần nâng chất lượng sản phẩm, chuẩn bị sẵn các dự án cụ thể để mời gọi hợp tác đầu tư, nếu chưa có các dự án cụ thể cần giới thiệu nâng chất các sản phẩm hiện có của mình để có thể cung cấp tham gia được vào chuỗi sản xuất toàn cầu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.Trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải thương mại Việt Nam 2023 (VAW2023) đã diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa VIAC và 19 hiệp hội ngành hàng và hiệp hội địa phương tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc; trong đó bao gồm: Hiệp hội Dệt may Việt Nam, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia, Hiệp hội Da giày – túi xách Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ Hà Nội, Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam, Hiệp hội Logistics Việt Nam…

VIAC và các hiệp hội sẽ hợp tác trong các vấn đề về hỗ trợ trợ pháp lý, tham gia giải quyết các khiếu nại, tranh chấp trong thực hiện hợp đồng; phối hợp thực hiện phản biện, góp ý kiến về pháp luật; phối hợp hợp tổ chức các hội thảo, tọa đàm, tập huấn trao đổi kinh nghiệm; xử lý rủi ro, tranh chấp về hợp đồng…/.