Hồ chứa nước Kẻ Gỗ được xây dựng từ năm 1976, với dung tích 345 triệu m3, có nhiệm vụ cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, phục vụ dân sinh cho nhân dân các huyện Cẩm Xuyên, Thạch Hà và thành phố Hà Tĩnh (tỉnh Hà Tĩnh).

Trải qua quá trình khai thác, vận hành trên 40 năm, hiện nay nhiều hạng mục công trình đầu mối hồ Kẻ Gỗ đã bị xuống cấp, hư hỏng, ảnh hưởng đến quá trình vận hành cũng như tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn công trình, an toàn dân sinh và các cơ sở hạ tầng vùng hạ du.

Ông Trần Mạnh Cường, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thủy lợi Nam Hà Tĩnh cho biết, quá trình quản lý, khai thác, hiện công trình hồ Kẻ Gỗ đã có nhiều hạng mục công trình đầu mối bị xuống cấp, hư hỏng.

Điển hình như tại cống lấy nước kết hợp tràn xã lũ trong cống dưới đập, tại đây kết cấu bê tông bị xuống cấp nghiêm trọng, bê tông bị xâm thực, bong tróc, nhiều vị trí đã lộ cốt thép ra ngoài, tường bên ngoài phía tràn xã lũ bên phải cống đã bị thủng, nước chảy thành dòng lớn, thân cống và tràn trong cống nhiều chỗ bị thấm nước.

Nhà tháp thượng lưu cống và gian thủy nông hạ lưu cống hư hỏng, xuống cấp, bê tông bị nổ, cốt thép rỗ, nước thấm dột mỗi khi mưa bão, cửa van phẳng thượng lưu bị hư hỏng và hệ thống van đĩa, van con bị hư hỏng rò nước không thể vận hành.

Ngoài những hư hỏng, xuống cấp tại các hạng mục nói trên thì hiện nay tại tràn xả lũ sự cố cần thay đổi thiết kế bằng hình thức tràn chảy tự do thay cho tràn cầu chì tự vỡ hoặc thiết kế tràn xả sâu kết hợp tràn chảy tự do, nhằm hạn chế các nhược điểm của tràn cầu chì tự vỡ , đảm bảo an toàn cho công trình đầu mối dự phòng bất trắc khi tràn xả sau bị kẹt cửa, đứt cáp hoặc các sự cố khác có thể xảy ra. 

Bên cạnh đó, hiện nay các phần mềm quản lý, điều hành cũng như các thiết bị dự báo, cảnh báo và phòng chống lũ cho hồ Kẻ Gỗ hầu như chưa có và hết sức sơ sài.

Theo ông Trần Mạnh Cường, sau trận lũ lịch sử vào năm 2020, hồ chứa nước Kẻ Gỗ đã bộc lộ một số bất cập, tồn tại, hạn chế đặc biệt là vấn đề điều tiết xả lũ và khả năng tiêu thoát lũ vùng hạ du. Để đáp ứng được nhiệm vụ quản lý, vận hành và bảo vệ công trình trong giai đoạn hiện nay cũng như trong tương lai thì cần phải đầu tư hệ thống quản lý, điều hành dự báo, cảnh báo và phòng chống lũ.

Hiện, đơn vị cũng đã có công văn gửi các sở ngành liên quan, chính quyền các cấp và báo cáo, đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xem xét, có giải pháp điều chỉnh, bổ sung các hạng mục nói trên vào bước nghiên cứu khả thi "Dự án tăng cường khả năng thoát lũ hạ du hồ Kẻ Gỗ, tỉnh Hà Tĩnh"./.