Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Đây là bước đi cụ thể hóa thỏa thuận thương mại song phương trước thềm chuyến thăm Washington chính thức của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. 

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, tuyên bố từ Bộ Thương mại Mỹ cho hay tổng giá trị cam kết đầu tư trong đợt đầu tiên này lên tới 36 tỷ USD vào các lĩnh vực khoáng sản quan trọng, hạ tầng dầu khí và phát điện của Mỹ như một phần của thỏa thuận thương mại và đầu tư chiến lược trị giá 550 tỷ USD.

Trong bài đăng tải trên mạng xã hội ngày 17/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng thỏa thuận thương mại khổng lồ của Mỹ với Nhật Bản vừa chính thức khởi động. Theo bài đăng của ông Trump, các dự án này đại diện cho nhóm các khoản đầu tư đầu tiên theo thỏa thuận Mỹ–Nhật được công bố năm ngoái nhằm tái thiết nền tảng công nghiệp Mỹ, tạo ra hàng trăm nghìn việc làm cho người dân, đồng thời tăng cường an ninh quốc gia và kinh tế ở mức chưa từng có cho nước Mỹ.

Dự án lớn nhất là nhà máy phát điện chạy bằng khí đốt trị giá 33 tỷ USD tại Portsmouth, bang Ohio, dự kiến sản xuất 9,2 gigawatt điện - trở thành một trong những dự án điện lớn nhất từng được công bố tại Mỹ. Các quan chức cho biết nhà máy này sẽ do SB Energy, một công ty con của SoftBank, chủ trì.

Nhật Bản cũng đầu tư hơn 2 tỷ USD vào một cơ sở xuất khẩu dầu thô nước sâu trên bờ Vịnh Texas, do Sentinel Midstream chủ trì. Các quan chức Bộ Thương mại cho biết, bến cảng này sẽ mở ra một tuyến đường mới quan trọng cho xuất khẩu dầu thô của Mỹ.

Theo các quan chức Bộ Thương mại, dự án thứ ba liên quan đến một cơ sở sản xuất bột mài kim cương tại bang Georgia. Bột mài kim cương là một vật liệu carbon quan trọng được sử dụng trong các ứng dụng công nghiệp và năng lượng, đặc biệt là kim cương tổng hợp. Khoản đầu tư khoảng 600 triệu USD sẽ được thực hiện cùng công ty con của De Beers là Element Six - một công ty siêu vật liệu kim cương tổng hợp và tungsten carbide.

Thỏa thuận đầu tư trị giá 550 tỷ USD, kéo dài đến năm 2029 do Mỹ và Nhật Bản ký kết vào tháng 7/2026. Thông qua thỏa thuận, chính quyền Tổng thống Trump đồng ý giảm mức thuế quan áp đặt lên hàng hóa nhập khẩu từ Nhật Bản từ 25% xuống còn 15%.

Tuy nhiên, cơ cấu tài chính của gói đầu tư này vẫn đang là tâm điểm chú ý. Bộ trưởng Thương mại Nhật Bản Ryosei Akazawa từng cho biết, chỉ khoảng 1% đến 2% trong số 550 tỷ USD là vốn điều lệ thực tế. Phần lớn còn lại sẽ được huy động thông qua trái phiếu, các khoản vay từ Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) và các khoản tín dụng do chính phủ Nhật Bản bảo lãnh.

Theo các điều khoản của thỏa thuận thương mại năm 2025, các quyết định tài trợ vẫn thuộc quyền quyết định của Nhật Bản và không do chính phủ Mỹ áp đặt. Các quan chức cho biết, một số dự án sẽ bao gồm việc các công ty Nhật Bản cung cấp thiết bị chuyên dụng. Lợi nhuận từ các dự án sẽ được chia theo tỷ lệ 50–50 cho đến khi Nhật Bản thu hồi được khoản đầu tư ban đầu, sau đó lợi nhuận sẽ được chia theo tỷ lệ 90–10 nghiêng về phía Mỹ.

Các cuộc đàm phán về những dự án này đã được đẩy nhanh trong 2 tháng qua sau chuyến thăm Nhật Bản của ông Trump vào tháng 10/2025. Các khoản đầu tư được lựa chọn đáp ứng các tiêu chí về an ninh quốc gia và ưu tiên chiến lược của Mỹ.

Sự kiện công bố đợt đầu tư này diễn ra trong bối cảnh chuyến thăm Nhà Trắng của Thủ tướng Takaichi được ấn định vào ngày 19/3 tới. Theo giới quan sát, động thái của ông Trump nhằm giảm bớt căng thẳng đang gia tăng giữa hai bên khi thời hạn chốt các điều khoản chi tiết của thỏa thuận đang đến gần.