Diễn đàn “Giải pháp chính sách tháo bỏ nút thắt và tạo động lực mới, thúc đẩy mô hình tăng trưởng”. Ảnh: Thu Hằng/BNEWS/TTXVN

Trong khuôn khổ Dự án Cải cách kinh tế vĩ mô và Hỗ trợ tăng trưởng xanh do Chính phủ Đức tài trợ qua tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ), ngày 24/10, tại Hà Nội, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức diễn đàn “Giải pháp chính sách tháo bỏ nút thắt và tạo động lực mới, thúc đẩy mô hình tăng trưởng”.

Diễn đàn là cơ hội để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, hoạch định chính sách thảo luận về những giải pháp chính sách cho giai đoạn 2018 – 2020 – nhằm thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng ở Việt Nam.

Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng CIEM cho rằng, cần tháo bỏ ngay các vướng mắc để đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư nhà nước ngay từ đầu năm 2018 chứ không thể tiếp tục tình trạng chậm trễ như hai năm gần đây. Bên cạnh đó, tăng hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp nhà nước và tư nhân.

"Hiện hiệu quả của doanh nghiệp đầu tư nước ngoại tài Việt Nam rất cao, thậm chí gấp tới 3 lần so với doanh nghiệp nhà nước và tư nhân nếu tính theo tỷ lệ lợi nhuận trên vốn đầu tư. Do đó, nâng cao năng lực canh tranh cho các doanh nghiệp nội là rất cần thiết.", ông Cung phân tích.

Bàn về các giải pháp cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, ông Cung đề xuất nên tạo “áp lực” và trách nhiệm đối với các bộ chuyên ngành để “cắt bỏ” ít nhất 1/3 hoặc một nửa số điều kiện kinh doanh. Cùng với việc thay đổi cơ bản cách thức quản lý Nhà nước cũng cần loại bỏ ít nhất 1/2 số hàng hóa thuộc diện kiểm tra chuyên ngành xuất – nhập khẩu.

Theo ông Cung, cần tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ (mỗi năm doanh nghiệp chịu kiểm tra không quá 1 lần) và thay đổi thái độ, mục tiêu kiểm tra theo hướng hỗ trợ, hướng dẫn, giúp đỡ họ tuân thủ đúng pháp luật, thay vì để xử phạt doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, một trong những yếu tố được kỳ vọng để nâng cao hiệu quả kinh tế, năng lực cạnh tranh cho hàng hóa trên thị trường nội địa và quốc tế chính là giảm chi phí logistics của Việt Nam. Điều này sẽ góp phần cải thiện chuỗi giá trị hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Ông Nguyễn Thâm, nguyên Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng, nếu không có những thay đổi tích cực và giải pháp mạnh mẽ hơn nữa thì gánh nặng của các chi phí không chính thức bên cạnh các chi phí logistics sẽ ảnh hưởng lớn đến giá thành hàng hóa. Đây chính là rào cản ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí chuỗi giá trị hàng hóa của Việt Nam cũng như năng lực cạnh tranh trên cả thị trường nội địa lẫn quốc tế.

Ông Thâm đề xuất, muốn vậy, cần tập trung giảm một số thành phần cấu thành chi phí này như: giá nhiên liệu, chi phí cầu đường, BOT…; minh bạch trong thủ tục hải quan và vận tải bộ để chi phí chính thức không còn là gánh nặng cho chi phí logistics. Đặc biệt, rất cần có chính sách khuyến khích sự đầu tư của các doanh nghiệp logistics theo hình thức xã hội hóa.

Ở một góc nhìn khác, Tiến sỹ Phạm Thế Anh, Trường Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, chính sách tỷ giá cần linh hoạt để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Từ năm 2016, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thực hiện cơ chế tỷ giá linh hoạt hơn với việc công bố tỷ giá trung tâm hàng ngày dựa vào tỷ giá chéo của rổ ngoại tệ các đối tác kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, cơ chế tỷ giá mới áp dụng từ năm 2016 vẫn chưa đủ để hỗ trợ hoạt động thương mại quốc tế. Chính sách tỷ giá của Việt Nam vẫn đang trong tình thế “lưỡng nan” giữa các mục tiêu về phòng chống lạm phát và có thể là cả ổn định nợ công với thúc đẩy thương mại quốc tế - ông Thế Anh nhận xét.

Cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn so với cơ chế neo tỷ giá cố định hiện nay. Tuy nhiên, thời điểm này, chế độ tỷ giá thả nổi hoàn toàn không có can thiệp của NHNN cũng không phải là lựa chọn tốt của Việt Nam vì “độ mở” của nền kinh tế đang rất cao trong khi hệ thống tài chính lại chưa hoàn chỉnh. Do đó, theo ông Thế Anh, để chính sách tỷ giá thả nổi có kiểm soát thực sự phát huy tác dụng, nâng cao uy tín của VND thì Việt Nam cần phải chuẩn bị thêm một số điều kiện nhất định.

Chỉ khi những nút thắt được dần gỡ bỏ, tạo ra được động lực tăng trưởng mới thì mới thúc đẩy được sự tăng trưởng bền vững. Đó cũng là kỳ vọng chung của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, hoạch định chính sách về những giải pháp điều hành trong thời gian tới./.