Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, dự thảo Luật gồm 7 chương, 53 điều quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam và hoạt động đầu tư kinh doanh từ Việt Nam ra nước ngoài; áp dụng đối với nhà đầu tư và cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh. Dự thảo Luật đã thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương. Theo đó, chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư phát triển hạ tầng trong một số lĩnh vực như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí…; các dự án đề xuất sử dụng đất đai, khu vực biển; các dự án ảnh hưởng lớn đến môi trường, tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường hoặc thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh…

Dự thảo Luật cũng quy định việc không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư trong các trường hợp sau: Dự án đầu tư có đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân không thuộc diện phải có văn bản chấp thuận của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh theo quy định của pháp luật về đất đai. Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp; khai thác khoáng sản (không bao gồm dự án đầu tư khai thác khoáng sản ngoài khơi); xây dựng nhà ở (để bán, cho thuê, cho thuê mua), khu đô thị không phân biệt quy mô sử dụng đất hoặc quy mô dân số thuộc trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Cho biết tiếp tục đơn giản hoá thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, dự luật sửa đổi, bổ sung Điều 22 Luật Đầu tư năm 2020 để cho phép nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế mà không yêu cầu phải có dự án đầu tư trước khi thành lập nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Điều 9 của Luật này khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế.

"Việc này giúp môi trường đầu tư kinh doanh trở nên thông thoáng, hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài, thúc đẩy thu hút đầu tư, đảm bảo sự đối xử bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện thủ tục này", Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Dự thảo Luật còn sửa đổi, bổ sung theo hướng xác định ngành, nghề ưu đãi đầu tư là các ngành, nghề được ưu tiên thu hút đầu tư để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số và công nghiệp bán dẫn; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế số, phát triển các mô hình kinh tế mới; phát triển cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị, thu hút đầu tư quản trị hiện đại, có giá trị gia tăng cao, có tác động lan toả, kết nối chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu; phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch; bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia;…

Dự thảo Luật đã rà soát, cắt giảm 25 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không đáp ứng các tiêu chí, điều kiện theo quy định; rà soát, sửa đổi phạm vi của 22 ngành, nghề. "Lý do là hiện nay ngành nghề kinh doanh có điều kiện phần lớn áp dụng cơ chế tiền kiểm, có thể chuyển sang cơ chế hậu kiểm để hạn chế rào cản gia nhập thị trường của doanh nghiệp, thúc đẩy tự do kinh doanh và để thực hiện nghị quyết của Chính phủ về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026"- Bộ trưởng Tài chính cho hay.

Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi), nhất trí về sự cần thiết và quan điểm, mục tiêu sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư theo trình tự, thủ tục rút gọn, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị rà soát kỹ lưỡng, chỉ những trường hợp thật cần thiết mới quy định việc thực hiện theo quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư. Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu, lập luận kỹ lưỡng cơ sở, lý lẽ của việc bỏ toàn bộ thẩm quyền của Quốc hội trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư; rà soát, hoàn thiện trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc phân cấp, phân quyền.

Theo Chủ nhiệm Phan Văn Mãi, cần rà soát, làm rõ trong dự án Luật này tiêu chí "xác định trong quy hoạch", "phù hợp với quy hoạch", "sự phù hợp của dự án với quy hoạch" bảo đảm tính khả thi, xử lý được những vấn đề là điểm nghẽn trong thực tế, bảo đảm thống nhất với quy định tại các dự án Luật đang đồng thời trình Quốc hội. Tiếp tục nghiên cứu rà soát, tinh gọn, cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, cắt giảm thực chất điều kiện đầu tư kinh doanh, chỉ giữ lại những điều kiện thật sự cần thiết vì lý do hiến định.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị phân định rõ ràng giữa điều kiện hành nghề của cá nhân với điều kiện đầu tư kinh doanh của chủ thể đầu tư kinh doanh khi đầu tư, kinh doanh dưới hình thức một tổ chức, pháp nhân kinh doanh. Tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, nghiên cứu quy định theo hướng không bãi bỏ ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, thay đổi phương thức quản lý, bỏ thủ tục hành chính "tiền kiểm", chuyển sang quản lý theo nguyên tắc "hậu kiểm".

Về ưu đãi và hỗ trợ đầu tư quy định tại Chương III của dự thảo Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, nghiên cứu về một số đề xuất tại Báo cáo thẩm tra đầy đủ. Rà soát kỹ lưỡng và hết sức thận trọng quy định cho phép nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế mà không yêu cầu phải có dự án đầu tư trước khi thành lập.

Cũng trong sáng nay, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi).