Trước những biến động khó lường của địa chính trị toàn cầu đã và đang đẩy giá năng lượng leo thang, Nghị quyết số 19/2026/QH16 của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 đến hết 30/6/2026, quy định về việc đưa các sắc thuế xăng dầu về 0% đang được ví như "cơn mưa sinh thủy". Đây không chỉ là quyết sách tài khóa cấp bách để kiểm soát lạm phát, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về sự đồng hành của Nhà nước nhằm bảo vệ đời sống dân sinh, tháo gỡ điểm nghẽn chi phí cho cộng đồng doanh nghiệp.

Năm 2026, thị trường năng lượng thế giới chứng kiến những nhịp rung lắc dữ dội. Đối với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, năng lượng chính là mạch máu; mọi sự tăng giá nhiên liệu đều lập tức tạo ra hiệu ứng domino lên mặt bằng giá cả.

Quyết sách giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt về 0 đồng/lít đã và đang giúp giá nhiên liệu trong nước tránh đà tăng phi mã của thế giới. Hưởng lợi đầu tiên và trực tiếp nhất phải kể đến khối vận tải và logistics – ngành nghề mà xăng dầu chiếm tới 35-40% tổng chi phí vận hành.

Ông Nguyễn Văn Thanh, Giám đốc một doanh nghiệp logistics tại khu vực phía Bắc, chia sẻ, trước khi có Nghị quyết, các doanh nghiệp vận tải chịu áp lực vô cùng lớn, buộc phải tính đến phương án tăng giá cước 10-15% để bù lỗ nhiên liệu; điều này rất dễ làm đứt gãy chuỗi cung ứng và mất khách hàng. Việc thuế xăng dầu về 0% đã kéo giảm sâu giá diesel, giúp công ty tiết kiệm hàng trăm triệu đồng mỗi tháng. Đây thực sự là 'phao cứu sinh' để doanh nghiệp giữ bình ổn giá cước, bảo vệ các hợp đồng dài hạn không bị đổ vỡ.

Tương tự, ngành hàng không cũng tìm thấy điểm tựa hồi phục khi nhiên liệu bay Jet A-1 được áp thuế 0 đồng. Tuy nhiên, đi kèm với ưu đãi là trách nhiệm bình ổn thị trường. Đại diện một hãng hàng không nội địa khẳng định: "Thuế nhiên liệu về 0% giúp chúng tôi trút bỏ một gánh nặng chi phí khổng lồ. Hãng cam kết sẽ cơ cấu lại giá vé, tung ra các gói khuyến mại để kích cầu du lịch. Chúng tôi muốn lợi ích từ chính sách tài khóa này phải được lan tỏa trực tiếp tới hành khách, chứ không chỉ giữ lại cho riêng doanh nghiệp".

Ở góc độ dân sinh, việc giá xăng giảm mang đúng ý nghĩa "khoan thư sức dân". Giỏ hàng hóa của người nội trợ bớt nặng gánh, chi phí sinh hoạt được giảm trừ. Quan trọng hơn, khi giá xăng dầu ổn định, các mặt hàng thực phẩm, thiết yếu tại các siêu thị và chợ truyền thống sẽ mất đi cái cớ để thiết lập mặt bằng giá mới theo kiểu "té nước theo mưa".

Đứng từ góc độ chuỗi cung ứng bán lẻ, bà Phạm Thị Mai, Chủ cơ sở sản xuất và phân phối thực phẩm chế biến tại Hưng Yên, chia sẻ góc nhìn thiết thực, chỉ cần giá xăng nhích lên, ngay lập tức từ tiền cước xe tải chở nguyên liệu, tiền bao bì đến chi phí phân phối đại lý đều đồng loạt đòi tăng giá. Doanh nghiệp kẹt ở giữa, không dám tăng giá bán lẻ vì sợ mất sức mua của người tiêu dùng. Việc Nhà nước ghìm cương giá xăng thông qua công cụ thuế 0% đã giúp các hộ kinh doanh "chặn" đà tăng chi phí đầu vào, yên tâm duy trì sản xuất và giữ nguyên giá bán trên kệ siêu thị cho bà con.

Tại một cây xăng trên đường Giải Phóng ở Hà Nội, ông Trần Văn Nam, một lái xe công nghệ lâu năm, không giấu được sự phấn khởi: "Với người dân lao động tự do bám mặt đường như chúng tôi, mỗi lít xăng giảm được vài nghìn đồng là cả một vấn đề lớn. Chi phí bớt đi, thu nhập thực tế mang về lo cho gia đình cũng tăng lên đôi chút. Đáng mừng nhất là giá thực phẩm ngoài chợ không còn vịn cớ xăng tăng để lên giá vô tội vạ nữa. Xã hội yên tâm làm ăn hơn rất nhiều."

Dưới lăng kính của giới chuyên gia kinh tế, việc đưa thuế xăng dầu về 0% là một nước cờ quyết liệt và chính xác để kiểm soát lạm phát. Xăng dầu là mặt hàng chiến lược có vòng hệ số tác động lan tỏa cực nhanh. Nếu để giá nhiên liệu trôi nổi hoàn toàn theo thị trường thế giới, lạm phát kỳ vọng sẽ tăng cao, buộc hệ thống tài chính phải phản ứng bằng cách thắt chặt tiền tệ.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh phân tích và đánh giá cao sự nhịp nhàng trong chỉ đạo điều hành: "Đưa các sắc thuế xăng dầu về mức tối thiểu là giải pháp can thiệp trực diện, đóng vai trò như một 'tấm khiên' chặn đứng lạm phát chi phí đẩy. Nhờ kiểm soát tốt rổ hàng hóa tính CPI, Ngân hàng Nhà nước mới có đủ dư địa để duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ở mức hợp lý, tiếp tục bơm vốn hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi. Đây là minh chứng rõ nét cho sự phối hợp cực kỳ hiệu quả giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ; chấp nhận giảm thu ngân sách ngắn hạn để nuôi dưỡng nguồn thu bền vững dài hạn".

Căng thẳng địa chính trị và sự đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu có thể còn kéo dài, nhưng sự chủ động trong điều hành kinh tế vĩ mô đang tạo ra những "vùng xanh" an toàn cho thị trường nội địa. Quyết sách giảm thuế xăng dầu 0% một lần nữa minh chứng cho tư duy lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Khi mỗi lít xăng giảm giá mang đến một bữa cơm no ấm hơn cho người lao động, một chuyến hàng thông suốt cho doanh nghiệp.