Giảm áp lực chi phí bằng chính sách thuế

Trong bối cảnh doanh nghiệp tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn do chi phí đầu vào tăng cao, sức mua phục hồi chậm và áp lực cạnh tranh lớn, hàng loạt chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế đang được Chính phủ triển khai theo hướng linh hoạt và kịp thời nhằm giảm gánh nặng tài chính, cải thiện dòng tiền và hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất kinh doanh. Không chỉ hỗ trợ trước mắt, các chính sách thuế mới còn hướng tới tháo gỡ những “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc cho khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Các chính sách thuế mới áp dụng trong năm 2025 và 2026 được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là “bệ đỡ” quan trọng cho phục hồi sản xuất kinh doanh thông qua việc giảm chi phí và cải cách thủ tục hành chính. Trong số đó, việc tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống 8% đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ đã góp phần kích cầu tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm và duy trì dòng tiền.

Bên cạnh đó, chính sách gia hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT và tiền thuê đất cũng giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn lưu động để duy trì sản xuất và giữ ổn định việc làm.

Theo Bộ Tài chính, giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ huy động ngân sách nhà nước bình quân đạt khoảng 18,8% GDP, song song với đó Nhà nước đã thực hiện các chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế với quy mô trên 900 nghìn tỷ đồng để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Riêng 4 tháng đầu năm 2026, tổng số tiền thuế được giảm tiếp tục đạt khoảng 36.965 tỷ đồng.

Theo chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh, các chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế thời gian qua không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn tác động đồng thời tới cả phía cung và cầu của nền kinh tế. Việc gia hạn thuế giúp doanh nghiệp cải thiện thanh khoản, duy trì hoạt động sản xuất; trong khi giảm thuế VAT góp phần kích thích tiêu dùng, giải phóng hàng tồn kho và tạo dòng tiền tái đầu tư.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc áp dụng mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp 15% và 17% thay vì mức chung 20%, cùng chính sách nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 1 tỷ đồng đối với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, được đánh giá sẽ giúp khu vực này có thêm nguồn lực tích lũy vốn, mở rộng sản xuất và phát triển bền vững hơn.

Trao đổi với báo chí, TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội cho rằng, việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế là bước điều chỉnh quan trọng bởi với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, chi phí tuân thủ nhiều khi còn là gánh nặng lớn hơn cả số thuế phải nộp. Chính sách này sẽ giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền, đầu tư máy móc, đào tạo lao động và từng bước chính thức hóa hoạt động kinh doanh.

Ngoài các chính sách về thuế thu nhập doanh nghiệp và VAT, việc giảm thuế xăng dầu cũng đang phát huy hiệu quả khi giúp hạ chi phí logistics, giảm giá thành sản phẩm và hỗ trợ kiểm soát lạm phát.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho biết, việc đưa các sắc thuế đối với xăng dầu về mức 0% trong những thời điểm cần thiết là một bước đi phù hợp, thể hiện rõ sự chuyển biến trong tư duy điều hành từ bị động ứng phó sang chủ động thích ứng với các cú sốc bên ngoài.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, trong cấu thành giá xăng dầu, thuế là yếu tố có thể điều chỉnh nhanh và trực tiếp. Khi được sử dụng hợp lý, công cụ này giúp giảm áp lực tăng giá trong nước, hạn chế tác động lan tỏa đến lạm phát, đồng thời ổn định kỳ vọng của thị trường, người dân và doanh nghiệp.

Song song với các chính sách hỗ trợ, Cục Thuế cũng đang đẩy mạnh quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh tế số và hộ kinh doanh trên nền tảng số theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu lớn. 4 tháng đầu năm 2026, số thu từ thương mại điện tử và kinh tế số đạt 114,2 nghìn tỷ đồng, tăng 9%. Riêng 235 nhà cung cấp nước ngoài đã kê khai, nộp 7,9 nghìn tỷ đồng, tăng 112% so với cùng kỳ.

Ngành thuế hiện đã thu thập hơn 40 tỷ giao dịch từ 439 sàn thương mại điện tử để phục vụ quản lý rủi ro và chống thất thu ngân sách. Việc triển khai hóa đơn điện tử cũng tiếp tục được mở rộng với gần 24,5 tỷ hóa đơn đã được xử lý; hơn 499 nghìn cơ sở kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, trong đó tỷ lệ hộ kinh doanh tham gia đạt trên.

Các nền tảng số như eTax Mobile và Cổng thương mại điện tử tiếp tục giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi hơn. Đến nay, eTax Mobile đã có hơn 10,7 triệu lượt tải, ghi nhận trên 21,2 triệu giao dịch nộp thuế điện tử với tổng số tiền trên 35 nghìn tỷ đồng. Việc bổ sung Chatbot AI hỗ trợ 24/7 cũng góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người nộp thuế.

Cùng với hỗ trợ doanh nghiệp, ngành thuế đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện. Mục tiêu đến năm 2026 là giảm 61% chi phí tuân thủ và 51% thời gian giải quyết thủ tục hành chính so với năm 2024, đồng thời duy trì mức độ hài lòng của người nộp thuế trên 90%.

Theo Nghị quyết 26/2026/QH16 về Kế hoạch tài chính quốc gia và vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2026-2030 của Quốc hội, tổng thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 phấn đấu đạt 16,4 triệu tỷ đồng; trong đó nhiệm vụ thu do cơ quan Thuế quản lý khoảng 14,6 triệu tỷ đồng. Đây là áp lực rất lớn trong khi ngành vẫn tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ với quy mô giảm thu lớn.

Trong bối cảnh đó, ngành thuế xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế, mở rộng cơ sở thu đối với kinh tế số, thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh mới, đồng thời xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại dựa trên dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và quản lý rủi ro theo thời gian thực.

Có thể thấy, các chính sách hỗ trợ thuế đang được triển khai theo hướng vừa giúp doanh nghiệp vượt khó trước mắt, vừa tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Khi doanh nghiệp phục hồi và mở rộng sản xuất, nền kinh tế sẽ có thêm động lực tăng trưởng, tạo việc làm và đóng góp bền vững trở lại cho ngân sách nhà nước.