Giá vàng tăng kỷ lục và đồn đoán về kế hoạch của BRICS

Chủ tịch Quỹ đầu tư Bohemian Empire của Cộng hòa Czech, ông Stepan Pirko, đã chỉ ra mối liên hệ giữa những diễn biến của giá vàng hiện nay với Nhóm BRICS. Giá vàng đang tăng mạnh và phá vỡ các mốc kỷ lục của mọi thời đại gần như mỗi 24 giờ trong vài ngày gần đây. Diễn biến này rất đáng chú ý, đặc biệt là khi Nhóm BRICS đang tổ chức hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 tại thành phố Kazan, thủ phủ Cộng hòa Tatarstan thuộc Liên bang Nga. Để hiểu được mối liên hệ này, chuyên gia Pirko đã nhắc lại bối cảnh lịch sử và quá trình thành lập của BRICS.

Theo đó, BRICS do Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc thành lập vào năm 2009, giữa lúc cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng trên toàn cầu mà tâm chấn là Mỹ. Một năm sau, Nam Phi gia nhập nhóm. Một cột mốc quan trọng khác, theo ông Pirko, là cuộc xung đột Nga - Ukraine bùng phát vào năm 2022 và việc Washington tịch thu dự trữ ngoại hối bằng đồng USD của Moskva.

Không phải ngẫu nhiên mà sau đó các quốc gia khác có phần lớn thu nhập bằng đồng USD cũng quan tâm đến việc trở thành thành viên nhóm BRICS. Đầu năm 2024, Iran và Các Tiểu Vương quốc Arập Thống nhất (UAE) đã tham gia nhóm và Saudi Arabia đang đàm phán gia nhập. Chất kết dính các thành viên BRICS, một mặt nằm ở tầm quan trọng kinh tế ngày càng gia tăng của các nước này trong nền kinh tế thế giới, mặt khác là nỗi lo sợ về một phương Tây đang suy thoái, dẫn đầu là Mỹ - quốc gia sở hữu đồng USD với tư cách đồng tiền dự trữ chính toàn cầu. Vào năm 2000, tỷ trọng của các nước BRICS trong nền kinh tế thế giới là 21% thì hiện nay là 35%. Ngược lại, trong cùng thời kỳ, tỷ trọng của Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) lại giảm từ 43% xuống dưới 30%.

Niềm tin vào đồng USD như một "nơi trú ẩn an toàn" cho tiết kiệm công và tư đã rạn nứt trong những năm gần đây, cả từ quan điểm kinh tế và chính trị. Kể từ khi xảy ra đại dịch COVID-19, Mỹ đã chuyển sang chính sách tài khoá nới rộng, dẫn đến thâm hụt ngân sách ngày càng lớn và nhiều khả năng sẽ không thể cải thiện kịp trong vài năm tới.

Giới phân tích dự đoán khả năng BRICS có thể đang chuẩn bị đưa ra một loại tiền tệ mới, cho phép các thành viên giảm sự phụ thuộc vào đồng USD. Theo một số nguồn tin, đồng tiền chung của BRICS sẽ được hỗ trợ một nửa bằng vàng. Những cân nhắc như vậy mang tính suy đoán cao và không thực tế trong ngắn hạn. Tuy nhiên, có một điều rõ ràng là sự phụ thuộc vào đồng USD ngày càng bị đánh giá có tính rủi ro gia tăng. Ông Pirko nhận định mức giá kỷ lục của vàng có thể được coi là phong vũ biểu cho sự không chắc chắn này.

Tác giả Jaroslav Jarolim của Thời báo Kinh tế Czech nhấn mạnh những yếu tố khiến giá vàng thế giới tăng liên tục, bao gồm việc giảm lãi suất và xu hướng nới lỏng chính sách mà các ngân hàng trung ương theo đuổi ngày càng hiện rõ, đi kèm với đó là những bất ổn chính trị. Tác giả dẫn đánh giá của chuyên gia Jiri Tylecek thuộc XTB cho rằng yếu tố chủ chốt thúc đẩy giá vàng tăng hiện nay là triển vọng lãi suất toàn cầu giảm. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị gia tăng ở vùng Cận Đông và Trung Đông cũng góp phần tác động lên hướng đi của giá kim loại quý này.

Tác giả Jarolim đánh giá trong số các yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy giá vàng đi lên có quá trình mất cân bằng toàn cầu hóa và căng thẳng địa chính trị gia tăng, gây áp lực làm tăng lạm phát trên toàn thế giới.

Ngoài ra, nhu cầu vàng vật chất của các ngân hàng trung ương cũng là chất xúc tác đáng kể đẩy giá vàng tăng mạnh. Dẫn chứng được đưa ra là việc Ngân hàng Quốc gia Czech hiện nằm trong số 5 ngân hàng trung ương tích luỹ nhiều vàng nhất thế giới. Hoạt động mua vào của ngân hàng này kéo dài hơn 2 năm qua và là đợt mua vào lớn nhất trong vòng 50 năm.

Theo chuyên gia Jarolim, các yếu tố khác thúc đẩy giá vàng tăng cao còn có sản lượng khai thác vàng toàn cầu sụt giảm, do ngành này thiếu vốn đầu tư. Hơn nữa, vàng vẫn tương đối rẻ khi so sánh với chỉ số chứng khoán S&P 500.