Nhu cầu vận tải biển toàn cầu sụt giảm mạnh kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt hàng loạt thuế quan mới lên các đối tác thương mại hồi đầu năm nay. Điều này đã kéo giá cước container xuống mức thấp nhất kể từ tháng 1/2024, đe dọa lợi nhuận của các hãng vận tải lớn như Maersk hay Hapag-Lloyd.

Chỉ số Drewry World Container Index (WCI) – chỉ số tổng hợp hàng tuần do công ty nghiên cứu hàng hải Drewry công bố, phản ánh mức giá trung bình cước vận chuyển container trên tám tuyến chính đến và đi từ Mỹ, châu Âu và châu Á– đã giảm xuống còn 1.669 USD/container tính đến ngày 2/10, mức thấp nhất trong gần 20 tháng.

Trên tuyến Thượng Hải – Los Angeles, tuyến vận chuyển container nhộn nhịp nhất thế giới, giá cước đã giảm 58% so với cùng kỳ năm 2024, xuống còn 2.196 USD, theo dữ liệu của Drewry.

Theo phân tích của Omar Nokta, chuyên gia về vận tải biển tại Jefferies, cả hai mức giá này đều thấp hơn ngưỡng 2.200 USD/container mà các hãng vận tải lớn như Maersk hay Hapag-Lloyd cần để có lãi. Ông Nokta nhận định: “Giá cước đã lần đầu tiên rơi xuống dưới điểm hòa vốn của các hãng có chi phí thấp kể từ cuối năm 2023”.

Khoảng 50% hàng hóa container được giao dịch trên thị trường giao ngay. Khi giá giao ngay giảm sâu hơn nhiều so với mức giá đã đàm phán trong hợp đồng, tỷ lệ này có thể còn tăng cao hơn.

Giá cước vận tải giao ngay trên tuyến Thượng Hải – New York cũng giảm 46%, xuống còn 3.200 USD/container.

Vận tải biển từ lâu đã được coi là một chỉ báo kinh tế quan trọng, khi khoảng 80% thương mại toàn cầu diễn ra bằng đường biển. Mỹ hiện là nước nhập khẩu hàng hóa container lớn nhất thế giới. Các nhà bán lẻ hàng đầu như Walmart, Target và Home Depot đã đẩy sớm lịch nhập hàng phục vụ mùa lễ hội cuối năm nhằm tránh thuế của ông Trump, khiến mùa cao điểm đến sớm hơn thường lệ và làm triển vọng những tháng cuối năm thêm ảm đạm.

Một số chuyên gia trong ngành lo ngại các nhà bán lẻ – chiếm khoảng một nửa tổng khối lượng vận tải container – sẽ cắt giảm đơn hàng trong thời gian tới, khi lạm phát do thuế quan làm suy yếu sức mua của người tiêu dùng Mỹ, gây thêm áp lực giảm giá cước.

Triển vọng thị trường còn bị phủ bóng bởi việc các hãng vận tải lớn như MSC, Maersk, Hapag-Lloyd và Cosco đang nhận bàn giao thêm nhiều tàu container mới, làm gia tăng năng lực vận chuyển trong bối cảnh thị trường vốn đã dư cung.

Công ty tư vấn chuỗi cung ứng Sea-Intelligence cảnh báo ngành vận tải biển đang tiến gần tới chu kỳ dư cung mới, dự kiến đạt đỉnh vào năm 2027 – tương đương với mức dư thừa của năm 2016, khi các hãng phải giảm giá mạnh để giành khách hàng.

Các hãng vận tải container đã ghi nhận thua lỗ trong quý III và IV/2023, trước khi các vụ tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào tàu hàng ở Biển Đỏ buộc phải thay đổi lộ trình, làm tiêu tốn công suất và đẩy giá cước lên mức có lợi nhuận.

Hiện nay, giá cước vận tải container từ Viễn Đông tới bờ Đông và bờ Tây nước Mỹ đang quay về mức tương đương thời kỳ trước khủng hoảng Biển Đỏ. Để hạn chế dư cung và bảo vệ lợi nhuận, các hãng đang áp dụng nhiều biện pháp như cắt bớt điểm dừng cảng, giảm tốc độ hoặc cho tàu nằm bờ, hủy chuyến hoặc loại bỏ các tàu cũ. Dù vậy, chuyên gia Nokta dự báo quý IV/2025 năm nay sẽ là quý ảm đạm nhất của ngành vận tải biển kể từ năm 2023.