Tổ chức Lương Nông Liên hợp quốc (FAO) nhấn mạnh tình trạng khan hiếm phân bón toàn cầu do tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz sẽ khiến năng suất nông nghiệp thấp hơn và làm nguồn cung thực phẩm bị thắt chặt trong nửa cuối năm 2026 và sang năm 2027.

Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng các nước MED9++ về chủ đề “Hỗ trợ An ninh Lương thực và Tiếp cận Phân bón” do FAO, Italy và Croatia đồng chủ trì tại Rome (Italy), Tổng Giám đốc Khuất Đông Ngọc (Qu Dongyu) nhấn mạnh khủng hoảng hiện nay đã vượt xa phạm vi địa chính trị, ngày càng ảnh hưởng đến sản xuất lương thực, thương mại, các đầu vào nông nghiệp và khả năng tiếp cận thực phẩm trên toàn thế giới.

Tổmg Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc đã nêu bật tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz, nơi trong điều kiện bình thường vận chuyển một tỷ trọng lớn dầu mỏ, khí đốt hóa lỏng, lưu huỳnh và phân bón được giao dịch toàn cầu.

Ông cảnh báo rằng những gián đoạn đối với luồng lưu thông hàng hải qua hành lang này đã và đang làm thắt chặt thị trường phân bón và tăng chi phí năng lượng, với những hậu quả tiềm tàng nghiêm trọng với sản xuất nông nghiệp và giá thực phẩm.

Theo đó, một sự chậm trễ dù chỉ vài tuần cũng buộc nông dân phải cắt giảm sử dụng phân bón hoặc từ bỏ hoàn toàn việc bón phân. Đáng chú ý, tác động hiện tại có thể còn ảnh hưởng trực tiếp vào các mùa vụ tiếp theo, khiến nguồn cung thực phẩm bị thắt chặt vào nửa cuối năm 2026 và 2027.

FAO cũng lưu ý tác động này là đặc biệt đáng lo ngại vì trùng hợp với giai đoạn gieo trồng và bón phân quan trọng tại nhiều vùng sản xuất lớn. Các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu phân bón ở châu Phi, châu Á và các khu vực Trung Đông nằm trong số những nơi dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt là những quốc gia vốn đã đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng, kinh tế yếu hoặc hứng chịu những cú sốc liên quan đến khí hậu.

Tổng Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc nhấn mạnh không có quốc gia nào “miễn nhiễm”trước khủng hoảng hiện nay và xác định ba lĩnh vực ưu tiên phối hợp hành động.

Trong ngắn hạn, các nước cần duy trì chuỗi cung ứng hoạt động bằng cách tạo điều kiện cho những tuyến thương mại thay thế, tránh các hạn chế xuất khẩu, hỗ trợ nông dân tiếp cận đầu vào nông nghiệp và bảo vệ chuỗi cung ứng nhân đạo.

Còn trong trung hạn, Tổng Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc kêu gọi tăng cường phối hợp khu vực, đa dạng hóa các nguồn năng lượng và phân bón, cũng như hỗ trợ có mục tiêu cho những nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất.

Về dài hạn, theo FAO, các nước chuyển đổi cơ cấu để giảm phụ thuộc vào những tuyến cung ứng tập trung và những đầu vào dựa trên nhiên liệu hóa thạch, thông qua đầu tư vào nông nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo, các giải pháp phân bón đổi mới cùng hệ thống lưu kho và logistics mạnh mẽ hơn.

Hội nghị Bộ trưởng các nước MED9++ về “Hỗ trợ An ninh Lương thực và Tiếp cận Phân bón” đã quy tụ các bộ trưởng và đại diện cấp cao từ hơn 40 quốc gia Địa Trung Hải, các đối tác và tổ chức để thảo luận về những hệ lụy do sự gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, phân bón và thực phẩm toàn cầu, đồng thời tăng cường hợp tác khu vực về an ninh lương thực và khả năng chống chịu của hệ thống thực phẩm nông nghiệp.