Evergrande từng là nhà phát triển bất động sản hàng đầu Trung Quốc, là công ty tư nhân Trung Quốc có thương vụ niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất tại thị trường chứng khoán Hong Kong (Trung Quốc), và cũng là doanh nghiệp gánh khoản nợ lớn nhất trong ngành bất động sản toàn cầu.

Giờ đây, ngay cả sự sụp đổ của tập đoàn này cũng mang một tầm vóc khổng lồ: Việc cổ phiếu của Evergrande bị hủy niêm yết khỏi sàn chứng khoán Hong Kong vào ngày 25/8 sẽ là một trong những vụ sụp đổ lớn nhất về cả giá trị thị trường lẫn quy mô trong những năm gần đây.

Đối với các nhà đầu tư, hành trình này trộn nhiều cay đắng. Ra mắt thị trường với giá trị 9 tỷ USD vào cuối năm 2009, vốn hóa của Evergrande đã tăng gấp 5 lần lên 51 tỷ USD sau 8 năm trước khi lao dốc không phanh. Giờ đây, giá trị của Evergrande chỉ còn vỏn vẹn 282 triệu USD.

Hành trình từ "con cưng" của sàn chứng khoán trở thành "kẻ bị ruồng bỏ" của Evergrande là một bài học đắt giá về sự bành trướng không kiểm soát thông qua vay nợ tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Từ mức đỉnh 31,39 HKD (4,02 USD) cho một cổ phiếu, giá trị của cổ phiếu Evergrande chỉ còn 0,163 HKD trong phiên giao dịch cuối cùng cách đây 19 tháng.

Cổ phiếu của nhà phát triển bất động sản nợ hơn 300 tỷ USD này đã bị tạm dừng kể từ khi có lệnh thanh lý vào tháng 1/2024, sau khi công ty vỡ nợ và không thể hoàn tất kế hoạch tái cấu trúc. Theo một hồ sơ đề ngày 12/8, Evergrande bị hủy niêm yết do không thể nối lại giao dịch trong vòng 18 tháng.

Sự sụp đổ của Evergrande không phải là một câu chuyện riêng lẻ. Ông Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao tại công ty dịch vụ tài chính Natixis, cho rằng sự kiện này khép lại một chương đen tối trong cuộc khủng hoảng bất động sản chưa từng có của Trung Quốc bắt đầu từ năm 2021. Và đây cũng khó có thể là trường hợp cuối cùng khi ngành này tiếp tục bị tê liệt bởi tình trạng siết chặt thanh khoản và nhu cầu yếu.

Trong vài năm qua, Chính phủ Trung Quốc đã nỗ lực vực dậy lĩnh vực vốn từng chiếm 25% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) này. Người mua nhà cũng chờ đợi những căn hộ còn dang dở được bàn giao và các chủ nợ hy vọng thu hồi được tiền của mình. Tuy nhiên, ông Oscar Choi, Giám đốc đầu tư của công ty tư vấn tài chính Oscar and Partners Capital Ltd., nhận định sẽ rất khó để vực dậy nhu cầu và tâm lý thị trường khi người dân đã “rỗng túi".

Các luật sư dự kiến quá trình thanh lý Evergrande sẽ mất tới cả một thập kỷ và tỷ lệ thu hồi nợ cho các chủ nợ có thể sẽ rất thấp. Tuần trước, các nhà thanh lý của Evergrande cho biết họ đã thu hồi được khoảng 255 triệu USD từ việc bán những tài sản ở nước ngoài của công ty, bao gồm trái phiếu trường học, thẻ thành viên câu lạc bộ, tác phẩm nghệ thuật và xe cộ. Con số này chỉ như "muối bỏ bể" so với tổng giá trị yêu cầu bồi thường lên tới 45 tỷ USD của các chủ nợ.

Hy vọng của những người mua nhà và các nhà đầu tư đã bỏ tiền vào các sản phẩm quản lý tài sản của Evergrande cũng đang tắt dần. Nhiều người chia sẻ rằng họ đã xem rất nhiều dự án và chọn lựa Evergrande, vì họ nghĩ một nhà phát triển lớn như vậy sẽ không thể sụp đổ. Nhưng họ đã sai.

Khi Evergrande chính thức bị xóa sổ khỏi sàn chứng khoán, đó không chỉ là sự kết thúc của một đế chế. Đó là một vết sẹo sâu sắc đối với thị trường bất động sản Trung Quốc mà có lẽ sẽ mất nhiều năm nữa mới có thể lành lại.