Ủy ban châu Âu (EC) ngày 27/2 đã quyết định triển khai tạm thời hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), dù chưa nhận được sự phê chuẩn chính thức của Nghị viện châu Âu (EP).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết động thái trên được thực hiện sau khi Argentina và Uruguay phê chuẩn hiệp định ngày 26/2. Theo bà, việc áp dụng tạm thời là cần thiết nhằm sớm tận dụng các lợi ích kinh tế, song nhấn mạnh “hiệp định chỉ có thể được hoàn tất khi EP thông qua”.

       

Người phát ngôn thương mại của EU Olof Gill tuyên bố việc triển khai tạm thời “sẽ bắt đầu vào ngày đầu tiên của tháng thứ hai sau khi EU và Uruguay – quốc gia MERCOSUR đầu tiên hoàn tất phê chuẩn – trao đổi công hàm ngoại giao”. Hiệp định sẽ được áp dụng đối với các nước đã phê chuẩn, trong khi Brazil và Paraguay dự kiến hoàn tất thủ tục trong thời gian tới.

       

Hiệp định FTA trên đã được EU và 4 thành viên sáng lập khối MERCOSUR (Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay) đàm phán trong hơn 25 năm qua. Hiệp định dự kiến thiết lập một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao phủ hơn 700 triệu dân, từng bước xóa bỏ thuế quan đối với 90% dòng giao dịch thương mại giữa hai khối - khu vực hiện chiếm 30% Tổng sản phẩm nội địa (GDP) toàn cầu với hơn 700 triệu người tiêu dùng. MERCOSUR xuất khẩu chủ yếu nông sản và khoáng sản sang EU, trong khi khối này đẩy mạnh xuất khẩu máy móc, hóa chất và dược phẩm sang Nam Mỹ.

       

Bà von der Leyen nhấn mạnh FTA này mang lại vô số cơ hội, cho phép các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận các thị trường và quy mô lớn hơn. Mặc dù vậy, thỏa thuận vẫn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ một số chính phủ và nông dân tại châu Âu. Pháp dẫn đầu các nước phản đối do lo ngại nông sản giá rẻ từ Brazil và các quốc gia Nam Mỹ sẽ gây sức ép cạnh tranh đối với ngành nông nghiệp trong nước. Tổng thống Emmanuel Macron gọi quyết định của Ủy ban châu Âu là “một bất ngờ tồi tệ” và cho rằng điều này chưa tôn trọng đầy đủ vai trò của EP. 

       

Ngược lại, Đức và Tây Ban Nha hoan nghênh bước đi này, cho rằng hiệp định sẽ tạo thêm cơ hội tăng trưởng, mở rộng thị trường và giúp EU nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động thương mại toàn cầu.

       

Trong bối cảnh kinh tế thế giới chịu nhiều sức ép, EU coi thỏa thuận với MERCOSUR là một phần trong chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, hiệp định vẫn đối mặt với nhiều rào cản pháp lý, bao gồm việc bị đưa ra xem xét tại Tòa án Công lý châu Âu, khiến tiến trình có thể kéo dài trong thời gian tới.