Tàu hàng của Công ty MV Ever Given di chuyển qua kênh đào Suez. Ảnh: AFP/TTXVN

Trước thực trạng này, Liên minh châu Âu (EU) kêu gọi ngành vận tải biển tăng tốc chuyển đổi sang mô hình xanh hóa, giảm lượng khí thải và hạn chế tác động tiêu cực đến hệ sinh thái đại dương.

Báo cáo của EEA cho thấy lượng khí thải methane từ vận tải biển đã tăng ít nhất 2 lần trong giai đoạn 2018-2023, chủ yếu do nhu cầu vận tải ngày càng gia tăng. Hiện tại, ngành này tạo ra từ 3 - 4% tổng lượng khí thải CO2 của toàn EU, một con số mà EEA cảnh báo “cần phải giảm mạnh trong thời gian tới”.

Giám đốc điều hành EEA – bà Leena Yla-Mononen nêu rõ: "Báo cáo phản ánh sự cấp bách rằng ngành vận tải biển phải nỗ lực hơn nữa để giảm dấu chân carbon và các tác động môi trường khác như ô nhiễm nước và suy thoái hệ sinh thái biển".

Không chỉ là tác nhân gây biến đổi khí hậu, ngành vận tải biển còn để lại hậu quả nghiêm trọng đối với hệ sinh thái, như ô nhiễm nước, tiếng ồn dưới biển và rác thải đại dương.

Theo báo cáo, trong năm 2022, lượng CO2 từ vận tải biển đạt 137,5 triệu tấn, gần bằng mức trước đại dịch COVID-19 và tăng 8,5% so với năm 2021.

Ngoài ra, khí thải NOx (nitrogen oxide) – một tác nhân gây ô nhiễm không khí – đã tăng trung bình 10% trên toàn EU từ năm 2015 đến 2023. Một số khu vực chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, với mức tăng 33% ở Đại Tây Dương và 32% ở Bắc Cực, đẩy nhanh quá trình băng tan và làm trầm trọng hơn tác động của biến đổi khí hậu.

Bên cạnh vấn đề khí thải, báo cáo cũng chỉ ra rằng các vụ tràn dầu tiếp tục diễn ra ở những khu vực có mật độ tàu thuyền dày đặc như Biển Bắc và Địa Trung Hải, gây nguy hại đến sinh vật biển và chuỗi thức ăn đại dương.

Song song với đó, rác thải nhựa và nước thải từ tàu vẫn là một vấn đề đáng lo ngại. Mặc dù lượng rác thải từ ngành đánh bắt cá và vận tải biển đã giảm 50% trong 10 năm qua, nhưng công tác giám sát và kiểm soát vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Để giải quyết vấn đề này, EEA nhấn mạnh sự cần thiết của việc đẩy nhanh quá trình sử dụng nhiên liệu sạch, cùng với các giải pháp vận chuyển và cảng biển bền vững nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường biển.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng hiện nay chỉ có 3,3% tổng trọng tải tàu trên thế giới sử dụng nhiên liệu thay thế hoặc pin, cho thấy tốc độ chuyển đổi của ngành vẫn còn rất chậm. Một trong những rào cản lớn là nguồn cung nhiên liệu sinh học còn hạn chế, do cạnh tranh từ nhiều ngành công nghiệp khác như hàng không và sản xuất năng lượng tái tạo.