Máy tính lượng tử đầu tiên ở Nam Âu được tích hợp tại Trung tâm Siêu máy tính Barcelona. Ảnh: eosc.eu

Qua đó, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng tính toán tiên tiến phục vụ nghiên cứu và trí tuệ nhân tạo (AI).

Hệ thống mới được tích hợp vào siêu máy tính MareNostrum 5, cho phép kết hợp đồng thời điện toán hiệu năng cao truyền thống, trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử trong cùng một nền tảng. Đây là máy tính lượng tử thứ ba được triển khai tại BSC, sau hai hệ thống đã được đưa vào vận hành trước đó.

Theo thông tin từ BSC, thiết bị mới được Công ty công nghệ Qilimanjaro Quantum Tech (Barcelona) thiết kế và chế tạo, với nguồn tài trợ từ Ủy ban châu Âu và cơ quan phụ trách số hóa và trí tuệ nhân tạo của Chính phủ Tây Ban Nha. Khác với hai hệ thống trước sử dụng công nghệ lượng tử kỹ thuật số, máy mới hoạt động theo hướng điện toán lượng tử tương tự.

Điện toán lượng tử khác với máy tính truyền thống ở chỗ thay vì sử dụng bit chỉ có hai trạng thái 0 hoặc 1, nó sử dụng qubit có thể tồn tại đồng thời ở nhiều trạng thái, từ đó mở ra khả năng xử lý những bài toán phức tạp mà máy tính thông thường khó giải quyết.

Ba hệ thống lượng tử của BSC được đặt tại Torre Girona, không gian từng lưu trữ các phiên bản đầu tiên của siêu máy tính MareNostrum giai đoạn 2005–2023. Phần điện toán lượng tử của MareNostrum 5 được gọi là MareNostrum Ona, hiện đã phục vụ 53 dự án nghiên cứu được lựa chọn thông qua mạng lưới siêu máy tính quốc gia Tây Ban Nha (RES), với hơn 4.200 giờ tính toán được ghi nhận kể từ khi vận hành vào đầu năm 2025.

Dự án nằm trong mạng lưới điện toán lượng tử châu Âu do EuroHPC Joint Undertaking thúc đẩy, nhằm tăng cường năng lực siêu máy tính và xây dựng hạ tầng công nghệ tự chủ cho EU. Hiện EuroHPC đã triển khai 6 hệ thống máy tính lượng tử tại nhiều quốc gia thành viên, trong đó một số đã được đưa vào vận hành tại Đức, CH Séc và Ba Lan, hướng tới hình thành mạng lưới tính toán liên kết phục vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Giới chức Tây Ban Nha cho rằng việc phát triển các hệ thống do châu Âu tự thiết kế và vận hành góp phần tăng cường “chủ quyền công nghệ” của khu vực, giảm phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ lớn ngoài châu Âu, đồng thời củng cố năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực điện toán tiên tiến và trí tuệ nhân tạo (AI).