Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày 27/5 cảnh báo cuộc chiến tại Iran cùng những căng thẳng thương mại dai dẳng có thể kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế của Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone).

Kéo theo đó, chi phí đi vay sẽ tăng vọt, đe dọa nghiêm trọng khả năng duy trì sự ổn định ngân sách của một số quốc gia thành viên.

Báo cáo ổn định tài chính định kỳ bán niên của ECB công bố ngày 27/5 chỉ ra rằng thị trường tài chính dường như đang phớt lờ các rủi ro từ cuộc xung đột tại Iran. Hiện tại, giới đầu tư vẫn định giá cổ phiếu ở mức cao, chi phí vay mượn của doanh nghiệp duy trì ở mức thấp và chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ giữa 21 quốc gia thành viên Eurozone không đáng kể. Tình trạng này làm dấy lên lo ngại về tâm lý chủ quan trước rủi ro.

ECB nhấn mạnh kịch bản tăng trưởng suy yếu kết hợp với một cú sốc năng lượng kéo dài sẽ buộc các bên phải đánh giá lại tính bền vững tài khóa. Điều này dễ dẫn đến một đợt định giá lại bất ngờ trên thị trường trái phiếu chính phủ. Kết quả là chi phí đi vay của các doanh nghiệp sẽ tăng lên, tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn đe dọa sự ổn định tài chính và giáng đòn mạnh vào nền kinh tế thực.

Nguy cơ này đặc biệt cấp bách trong bối cảnh các chính phủ châu Âu đang phải rót vốn cho hàng loạt dự án khổng lồ. Việc gia tăng chi tiêu cho quốc phòng, chuyển đổi xanh và các biện pháp trợ cấp năng lượng nhằm hỗ trợ hộ gia đình và doanh nghiệp đang làm cạn kiệt các "bộ đệm tài khóa" và thu hẹp không gian chính sách. Theo ECB, những yếu tố này sẽ tiếp tục đè nặng áp lực lên ngân sách trong trung hạn.

Bên cạnh đó, sự tham gia ngày càng sâu của các quỹ đầu cơ vào thị trường trái phiếu chính phủ cũng làm phức tạp thêm tình hình. Dù các quỹ này giúp tăng thanh khoản trong điều kiện bình thường, nhưng việc họ lạm dụng đòn bẩy tài chính cao sẽ khiến giá cả trở nên cực kỳ nhạy cảm trước mọi thay đổi trong tâm lý thị trường.

ECB cảnh báo, nếu một đợt bán tháo trên thị trường nợ xảy ra, các tổ chức trung gian tài chính phi ngân hàng sẽ làm tình hình tồi tệ hơn. Đây là những thực thể hoạt động kém minh bạch, thanh khoản thấp, đòn bẩy cao và ít bị ràng buộc bởi các quy định pháp lý.

Với mạng lưới liên kết rộng khắp, các tổ chức này hoàn toàn có thể lây lan khủng hoảng sang hệ thống ngân hàng truyền thống vốn đang khỏe mạnh. Việc các rủi ro đan xen này xảy ra đồng thời sẽ tự khuếch đại lẫn nhau, làm tăng mức độ đe dọa đối với hệ thống tài chính.

Trong báo cáo, ECB cũng đề cập đến một rủi ro liên đới khác. Những lo ngại về tính bền vững nợ công tại Mỹ có thể lan sang châu Âu. Trái phiếu Chính phủ Mỹ từ lâu vốn được xem là "hầm trú ẩn" an toàn, nhưng những hoài nghi về độ tin cậy trong các chính sách ngân sách của Mỹ có thể làm thay đổi nhận thức của giới đầu tư, từ đó tạo ra cú sốc trên toàn cầu.

Ngoài ra, ECB cũng ghi nhận tín hiệu đáng lo ngại từ thị trường về việc các công ty hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn vay nợ, và khẳng định đây là một xu hướng cần phải theo dõi sát sao.