Dữ liệu số trở thành nền tảng quản trị đất đai tại TP. Hồ Chí Minh

Từ việc phân cấp mạnh cho cơ sở đến xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, thành phố từng bước chuyển từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang quản trị bằng dữ liệu, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Đây cũng là một trong những nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, đô thị hiện đại của TP. Hồ Chí Minh.

*Từ phân cấp thủ tục đến chính quyền phục vụ 

Thay đổi dễ nhận thấy nhất trong lĩnh vực đất đai suốt một năm qua không nằm ở tên gọi các phường, xã mới mà ở cách bộ máy hành chính vận hành. Khi nhiều thẩm quyền được phân cấp cho cấp cơ sở, khoảng cách giữa người dân với chính quyền được rút ngắn, thời gian giải quyết hồ sơ cũng được rút ngắn theo.

Một góc phường Nhiêu Lộc, Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Đình Huệ - TTXVN

Tại phường Nhiêu Lộc, địa bàn có mật độ dân cư cao và nhu cầu giao dịch nhà đất lớn, nhiều thủ tục liên quan đến đất đai, nhà ở hiện được tiếp nhận, hướng dẫn và giải quyết ngay tại phường thay vì phải qua nhiều cấp trung gian như trước. Hồ sơ được số hóa, người dân dễ dàng theo dõi tiến độ xử lý, trong khi cán bộ một cửa tập trung hướng dẫn ngay từ đầu để hạn chế việc bổ sung, chỉnh sửa nhiều lần. 

Ông Lê Thành Quốc, Phó Chủ tịch UBND phường Nhiêu Lộc cho biết, mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong các khâu tiếp nhận, xác minh, niêm yết và xử lý hồ sơ liên quan đến đất đai. Quy trình được thực hiện minh bạch hơn, thời gian giải quyết rút ngắn, tạo thuận lợi cho người dân và giảm đáng kể chi phí thực hiện thủ tục hành chính. 

Ở khu vực ngoại thành, hiệu quả của việc phân cấp càng thể hiện rõ. Trước đây, người dân xã Bình Khánh muốn giải quyết nhiều thủ tục đất đai phải di chuyển lên trung tâm huyện Cần Giờ (cũ), cách địa phương khoảng 42 km. Nay toàn bộ quy trình được thực hiện tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã.

Theo ông Phạm Minh Châu, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Khánh, cùng với việc đầu tư cơ sở vật chất và chuẩn hóa tác phong đội ngũ công chức, việc giải quyết thủ tục hành chính đã thay đổi đáng kể cả về chất lượng lẫn thời gian. Người dân thuận tiện hơn trong đi lại, hồ sơ được xử lý nhanh hơn do không còn phải luân chuyển qua nhiều cấp như trước. 

Không chỉ rút ngắn quy trình, chính quyền cơ sở cũng trở thành nơi trực tiếp giải đáp những băn khoăn phát sinh sau sắp xếp địa giới hành chính. Tại phường Nhiêu Lộc, nhiều người dân từng lo ngại việc thay đổi tên phường sẽ ảnh hưởng đến giá trị pháp lý của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc phải thực hiện ngay thủ tục điều chỉnh thông tin. 

Để tạo sự thống nhất, cán bộ bộ phận một cửa tăng cường hướng dẫn, khẳng định việc thay đổi đơn vị hành chính không làm mất hiệu lực của giấy tờ đã được cấp hợp pháp. Trường hợp người dân có nhu cầu cập nhật thông tin địa chỉ sẽ được hướng dẫn thực hiện thủ tục đăng ký biến động hoặc đính chính theo đúng quy định. Đồng thời, việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng giúp giảm đáng kể giấy tờ người dân phải xuất trình. 

Những chuyển động này phản ánh mục tiêu lớn hơn của cải cách hành chính, không chỉ tinh gọn bộ máy mà còn hình thành nền hành chính phục vụ, nơi người dân được tiếp cận dịch vụ công nhanh hơn, thuận tiện hơn ngay từ cấp cơ sở. 

*Dữ liệu số trở thành nền tảng quản trị đô thị 

Sau một năm sắp xếp đơn vị hành chính, TP. Hồ Chí Minh đồng thời triển khai chuẩn hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất. Đây được xem là nền tảng quan trọng để đồng bộ thông tin giữa hồ sơ giấy, hồ sơ điện tử và dữ liệu dân cư, hướng tới quản lý tập trung, minh bạch và chính xác hơn. 

Trao đổi với phóng viên TTXVN, theo Phó Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 2, phường Cát Lái Lê Xuân Tùng, việc thay đổi đơn vị hành chính không ảnh hưởng đến giá trị pháp lý của giấy chứng nhận đã cấp. Người dân không bắt buộc phải đổi giấy chứng nhận chỉ vì thay đổi tên đơn vị hành chính; khi phát sinh thủ tục đăng ký biến động, cơ quan đăng ký sẽ đồng thời cập nhật thông tin địa giới mới. 

Song song với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin được đẩy mạnh trên toàn bộ quy trình xử lý hồ sơ. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 2 đã giải quyết trên 100.000 hồ sơ, trong đó có gần 21.000 hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 98,74%. Riêng địa bàn phường Cát Lái có gần 4.500 hồ sơ, chiếm khoảng 4,4% tổng số hồ sơ biến động của chi nhánh. 

Ông Lê Xuân Tùng cho biết, cơ sở dữ liệu địa chính mới cơ bản đã được cập nhật đồng bộ trên hệ thống. Việc tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu giữa hồ sơ giấy, hồ sơ số và cơ sở dữ liệu dân cư không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn giảm thành phần hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, tăng tính công khai, minh bạch và giảm số lần đi lại của người dân, doanh nghiệp. 

Những lợi ích này cũng được kiểm chứng từ thực tiễn tại cơ sở. Theo lãnh đạo phường Nhiêu Lộc, việc liên thông dữ liệu giúp cơ quan hành chính xác thực nhanh thông tin nhân thân, nơi cư trú, giảm sai sót trong hồ sơ, đồng thời hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý quy hoạch và biến động đất đai.

Trong khi đó, xã Bình Khánh cho biết người dân không còn phải nộp nhiều loại giấy tờ như trước do dữ liệu đã được kết nối đồng bộ; nhiều thủ tục có thể thực hiện trực tuyến, góp phần nâng tỷ lệ hài lòng của người dân lên gần 98%. 

Sau 50 năm xây dựng và phát triển, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị để giữ vững vai trò đầu tàu của cả nước. Trong định hướng đó, cải cách hành chính không còn dừng ở việc đơn giản hóa thủ tục mà hướng tới quản trị dựa trên dữ liệu, kết nối liên thông và phục vụ người dân bằng các nền tảng số.

Một năm sau sắp xếp đơn vị hành chính, những chuyển biến trong lĩnh vực đất đai cho thấy thành phố đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu ấy. Điều thay đổi không chỉ là địa giới hành chính hay mô hình tổ chức, mà là sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hồ sơ sang quản trị dữ liệu, từ nền hành chính xử lý thủ tục sang nền hành chính kiến tạo, phục vụ.

Đây cũng chính là nền tảng để TP. Hồ Chí Minh tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới; xây dựng đô thị hiện đại, thông minh và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.