Theo Luật Chứng khoán Việt Nam, chứng chỉ quỹ là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn góp của quỹ đại chúng.

SSIAM ra mắt quỹ đầu tư tăng trưởng dài hạn Việt Nam (VLGF). Ảnh minh họa: SSI

Về bản chất, chứng chỉ quỹ cũng giống như cổ phiếu của một công ty, bởi đây là bằng chứng xác nhận quyền sở hữu, hưởng lợi nhuận trên phần vốn góp và đặc biệt được niêm yết trên thị trường để mua bán giữa các nhà đầu tư.

Tuy nhiên, theo phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, cổ phiếu và chứng chỉ quỹ cũng có những điểm khác biệt cơ bản. Theo đó, cổ phiếu là phương tiện huy động vốn của một công ty kinh doanh một vài ngành nghề cụ thể. Còn chứng chỉ quỹ là phương tiện để thành lập quỹ của một quỹ đầu tư chứng khoán mà ngành nghề hoạt động chính là đầu tư chứng khoán. 

Ngoài ra, nếu người sở hữu cổ phiếu phổ thông có quyền biểu quyết hay quản lý công ty thì nhà đầu tư sở hữu chứng chỉ quỹ không có quyền tương tự, mọi quyền hành đều do công ty quản lý quỹ quyết định. 

Bên cạnh đó, khi đầu tư riêng lẻ vào cổ phiếu hay trái phiếu, nhà đầu tư chủ yếu phải dựa vào sự đánh giá của mình để ra quyết định đầu tư và theo dõi khoản đầu tư, trong khi nếu mua chứng chỉ quỹ, những điều này sẽ do công ty quản lý quỹ thay mặt nhà đầu tư thực hiện.

Chứng chỉ quỹ như một sản phẩm dịch vụ trong lĩnh vực đầu tư tài chính, chứng khoán. Ảnh minh họa: BNEWS/TTXVN

Về cơ chế giao dịch, Công ty cổ phần Chứng khoán Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BSC) hướng dẫn, giao dịch mua bán của nhà đầu tư sẽ được tiến hành trực tiếp với công ty quản lý quỹ sau khi phát hành lần đầu ra thị trường. Dựa vào giá trị tài sản ròng của chứng chỉ quỹ mà giá giao dịch mua bán định kỳ của nhà đầu tư sẽ được phân tích và đưa ra con số thích hợp.

Cụ thể, giá giao dịch là giá trị tài sản ròng cộng phí giao dịch nếu có. Tùy vào từng công ty quản lý quỹ sẽ có giá trị mua tối thiểu và những quy định khác nhau nên các nhà đầu tư có thể có những giao dịch mở cũng như mua, bán chứng chỉ quỹ khác nhau. 

Chị Thu Hạnh (quận Long Biên, Hà Nội) chia sẻ, dù tham gia thị trường chứng khoán nhiều năm song chị còn khá lạ lẫm với đầu tư chứng chỉ quỹ vì chưa chưa có nhiều trải nghiệm thị trường với sản phẩm này.

Trong khi đó, nhiều nhà đầu tư như anh Minh Công (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã tìm đến chứng chỉ quỹ như một sản phẩm dịch vụ trong lĩnh vực đầu tư tài chính, chứng khoán từ lâu. Theo anh Công, với loại hình này, người góp vốn chịu mức độ rủi ro đầu tư thấp hơn đầu tư cổ phiếu vì tính đa dạng phân bổ tài sản của danh mục, để đảm bảo sự ảnh hưởng biến động của một cổ phiếu vào danh mục được kiểm soát ở mức độ cho phép. 

Theo bà Lê Thị Lệ Hằng, Tổng giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Quản lý Quỹ SSI (SSIAM), cùng với tốc độ gia tăng quy mô nhanh chóng của thị trường chứng khoán Việt Nam, việc sử dụng chứng chỉ quỹ là một kênh đầu tư sẽ ngày càng phổ biến trong danh mục đầu tư của người dân, cũng như sản phẩm gửi tiết kiệm ở ngân hàng thương mại trước đây.

Thống kê của SSIAM, từ đầu năm ngoái tới nay, số lượng nhà đầu tư tham gia chứng chỉ quỹ ước tính đã vượt hơn 200.000 nhà đầu tư. Số lượng quỹ mở bao gồm cả quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cũng đã lên tới trên 51 quỹ. Nếu tính về tổng tài sản quản lý mới chỉ tầm 6% GDP, so với các thị trường lân cận thì con số vẫn còn nhỏ.

SSIAM dự báo sẽ còn rất nhiều dư địa để ngành quản lý quỹ tăng trưởng trong thời gian tới, đặc biệt khi quỹ hưu trí tự nguyện được triển khai nhiều hơn./.