Nằm trong khuôn khổ chuỗi sự kiện Agritechnica Live Asia 2022 diễn ra tại thành phố Cần Thơ, chiều 24/8, Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) tổ chức hội thảo tổng kết Dự án Thu hẹp khoảng cách năng suất lúa gạo tại châu Á và Giảm tác động tới môi trường (CORIGAP). Các chuyên gia và cộng tác viên nghiên cứu lúa gạo cùng thảo luận về các kết quả và bài học kinh nghiệm của dự án. 

Dự án CORIGAP được IRRI khởi động vào năm 2013 với sự tài trợ của Cơ quan Hợp tác Phát triển Thụy Sỹ (SDC) nhằm mục tiêu cải thiện an ninh lương thực, thúc đẩy bình đẳng giới và xóa đói giảm nghèo thông qua nâng cao năng suất và tính bền vững của hệ thống sản xuất lúa nước ở 6 quốc gia đối tác: Việt Nam, Myanma, Sri Lanka, Thái Lan, Idonesia và Trung Quốc.

Trong giai đoạn đầu tiên (2013-2016), CORIGAP đã phát triển được một khung hợp tác bền vững với các đối tác và các chương trình quốc gia hoặc khu vực về thực hành quản lý tốt nhất đối với lúa gạo vì lợi ích của 1.362 nhóm nông dân hoặc tổng số 125.000 nông dân trên diện tích 250.000 ha.

Theo Điều phối viên CORIGAP (2012-2019) Grant Singleton, thành công lớn của CORIGAP là khả năng đạt được những kết quả và tác động mạnh mẽ đến việc quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên bền vững trong sản xuất lúa ở từng quốc gia trên cho dù có những sự khác biệt về chính trị -văn hóa và những ưu tiên khác nhau đối với các hộ nông dân nhỏ ở mỗi quốc gia. Một thành tựu không kém phần quan trọng là nông dân đã giảm sử dụng thuốc trừ sâu, tỷ lệ giống, phân bón và lượng nước tưới tiêu. Do đó, giảm đáng kể chi phí đầu vào. Bên cạnh đó, nông dân cũng đã giảm được thất thoát sau thu hoạch và phát thải khí nhà kính. 

Giai đoạn thứ hai (2017-2021), Dự án CORIGAP tập trung vào việc xây dựng năng lực cho các đối tác tại 6 quốc gia với mục tiêu cùng hợp lực tăng năng suất và thu nhập bền vững cho 500 nông hộ vào năm 2020. Giai đoạn này, hơn 780.000 nông dân đã tiếp cận được dự án. Quan trọng hơn, do năng suất tăng và chi phí đầu vào giảm nên mức thu nhập tăng trung bình dao động từ 15 đến 30%.

CORIGAP cũng hợp tác chặt chẽ với các đối tác của 6 quốc gia trong dự án để đẩy mạnh các chương trình quản lý thực hành tốt nhất cho lúa gạo ở tầm quốc gia hoặc khu vực. Đó là các chương trình "3 giảm 3 tăng", "1 phải 5 giảm" tại Việt Nam; sáng kiến giảm chi phí tại Thái Lan; quản lý cây trồng tích hợp tại Indonesia; công nghệ ba điều khiển (3CT) tại Trung Quốc.

Dự án cũng thúc đẩy việc học tập xuyên quốc gia về các lĩnh vực quan tâm chung, chẳng hạn như phát triển thực hành nông nghiệp tốt cho lúa (RiceGAP) và Tiêu chuẩn sản xuất lúa bền vững (SRP) để canh tác lúa bền vững.

Đồng hành cùng dự án CORIGAP, ở Cần Thơ triển khai dự án VnSAT (từ 2016) và dự án GIZ (năm 2020) hỗ trợ phát triển các mô hình kinh doanh và các dịch vụ nông nghiệp trong cơ giới hóa sau thu hoạch; liên minh học tập, chia sẻ nâng cao năng lực cho nông dân về "1 phải 5 giảm" và Tiêu chuẩn sản xuất lúa bền vững.

Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Cần Thơ cho biết, hiện ở Cần Thơ, nông dân sản xuất lúa chủ yếu áp dụng  kỹ thuật "1 phải 5 giảm". Từ giải pháp kỹ thuật này, nông dân sẽ được tập huấn để nâng lên áp dụng sản xuất lúa bền vững.

Tính đến năm 2021, trên 81.000 nông dân ở Cần Thơ áp dụng kỹ thuật sản xuất lúa "1 phải 5 giảm" trên 113.000 ha diện tích lúa; gần 1.500 nông dân ở Cần Thơ áp dụng thực hành hướng dẫn sản xuất lúa bền vững ở 2.800 ha sản xuất lúa. Việc áp dụng kỹ thuật "1 phải 5 giảm" giúp tăng 28,6% lợi nhuận và tăng 24% khi áp dụng Tiêu chuẩn sản xuất lúa bền vững.

Theo điều phối viên dự án (từ năm 2020) Martin Gummert: "Dự án này cho phép chúng tôi tích hợp các giải pháp quản lý tốt nhất để giảm thất thoát sau thu hoạch, phát triển và nhân rộng các thực hành nông nghiệp tốt đến nông dân và các bên liên quan trong chuỗi giá trị. Sử dụng phương pháp Liên minh học tập cho phép chúng tôi tận dụng sự đóng góp của các tác nhân khác nhau trong chuỗi giá trị gạo, đặc biệt là khu vực tư nhân".

Trong giai đoạn cuối cùng của dự án CORIGAP, các hoạt động giúp các đối tác và các nhà hoạt động chính sách có thể tiếp tục mở rộng đầu ra của CORIGAP. Một kết quả quan trọng của CORIGAP là nhân rộng các thực hành quản lý tốt về sản xuất, cơ giới hoá, và sau thu hoạch lúa gạo cho lúa nước./.