Đồng Tháp là địa phương có hệ thống sông, kênh, rạch chằng chịt, mật độ sông ngòi cao so với bình quân cả nước. Hệ thống sông ngòi giữ vai trò quan trọng đối với phát triển giao thông thủy, thủy lợi, cấp nước, bảo vệ môi trường và cảnh quan đô thị.

Tuy nhiên, thời gian qua, tình trạng xây dựng công trình, nhà ở lấn, chiếm sông, kênh, rạch vẫn còn diễn ra tại nhiều địa phương. Trước thực trạng trên, tỉnh Đồng Tháp đang tăng cường quản lý và xử lý nghiêm các hành vi xây dựng nhà ở, công trình lấn chiếm sông, kênh, rạch nhằm bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn giao thông thủy, phòng chống sạt lở và góp phần phát triển bền vững địa phương.

Theo Sở Xây dựng Đồng Tháp, sau gần 2 năm triển khai Chương trình giải quyết tình trạng xây dựng công trình, nhà ở lấn, chiếm sông, kênh, rạch trên địa bàn tỉnh đến năm 2030 (giai đoạn 2024-2025), địa phương đã đạt một số kết quả bước đầu, song vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức; trong đó nổi lên tình trạng vi phạm mới tiếp tục phát sinh và tiến độ xử lý các trường hợp tồn đọng còn chậm.

Giai đoạn 2024-2025, tỉnh Đồng Tháp (cũ) đã tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và triển khai nhiều giải pháp quản lý trật tự xây dựng. Toàn tỉnh đã khảo sát, lắp đặt mốc chỉ giới hành lang bảo vệ luồng đường thủy nội địa đối với 30/40 tuyến đường thủy cấp tỉnh và 18/186 tuyến đường thủy cấp huyện quản lý. Tuy nhiên, đến ngày 30/6/2025, toàn tỉnh vẫn phát sinh 474 trường hợp xây dựng công trình, nhà ở vi phạm lấn, chiếm sông, kênh, rạch.

Đối với các trường hợp vi phạm tồn tại trước đây, các địa phương đã vận động người dân, doanh nghiệp tự tháo dỡ, di dời công trình vi phạm; kết hợp thực hiện các dự án kè để di dời, bố trí tái định cư đối với các trường hợp đủ điều kiện theo quy định; đồng thời xem xét cấp bổ sung quyền sử dụng đất đối với các trường hợp đã tồn tại nhưng phù hợp định hướng phát triển của địa phương và quy định pháp luật.

Đến nay, trong tổng số 45.157 trường hợp xây dựng lấn, chiếm sông, kênh, rạch trên địa bàn Đồng Tháp (cũ), tỉnh đã giải quyết được 603/5.000 trường hợp theo chỉ tiêu kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2024-2025 đề ra.

Bên cạnh đó, tỉnh đã và đang triển khai 4 dự án nhà ở xã hội với quy mô 1.191 căn; đồng thời mời gọi đầu tư thêm 3 dự án nhà ở xã hội với tổng diện tích hơn 20 ha nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người dân.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng Đồng Tháp, kết quả thực hiện chương trình còn thấp so với yêu cầu. Một số địa phương chậm ban hành kế hoạch triển khai hoặc chưa bám sát nhiệm vụ trọng tâm; công tác kiểm tra, xử lý vi phạm chưa thường xuyên, dẫn đến phát sinh vi phạm mới nhưng chưa được xử lý dứt điểm.

Ngoài ra, thời gian triển khai giai đoạn đầu quá ngắn; việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính khiến nhân sự, địa bàn quản lý có nhiều thay đổi. Lực lượng quản lý trật tự xây dựng ở cơ sở còn mỏng, thiếu kinh nghiệm; ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân chưa cao.

Đối với địa bàn tỉnh Tiền Giang (cũ), đến đầu tháng 3/2026 mới có 40/57 xã, phường báo cáo số liệu sơ bộ, ghi nhận 3.244 trường hợp công trình, nhà ở lấn, chiếm sông, kênh, rạch; trong đó chưa xử lý là 2.684 trường hợp. Tuy nhiên, số liệu này chưa phản ánh đầy đủ thực trạng và cần thêm thời gian, nguồn lực để khảo sát, điều tra, thu thập dữ liệu.

Giai đoạn 2026-2030, Sở Xây dựng Đồng Tháp đề xuất UBND tỉnh rà soát tổng thể Kế hoạch số 316/KH-UBND ngày 24/9/2024 về thực hiện Chương trình giải quyết tình trạng xây dựng công trình, nhà ở lấn, chiếm sông, kênh, rạch trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp (cũ) đến năm 2030; trên cơ sở đó xem xét điều chỉnh một số mục tiêu, nhiệm vụ phù hợp tình hình thực tế.

Đối với các địa phương thuộc tỉnh Tiền Giang (cũ), ngành chức năng đề xuất khảo sát, đánh giá số lượng công trình, nhà ở lấn, chiếm sông, kênh, rạch để xây dựng lại kế hoạch thực hiện chương trình trên phạm vi toàn tỉnh Đồng Tháp.

Thời gian tới, ngành chức năng sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền, khảo sát cắm mốc hành lang bảo vệ sông, kênh, rạch; xử lý nghiêm vi phạm trật tự xây dựng, kiên quyết không để phát sinh mới các trường hợp lấn, chiếm; đồng thời thí điểm chỉnh trang một số tuyến sông nhằm cải thiện cảnh quan và môi trường đô thị.