Với lợi thế diện tích trồng lớn, điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, Đồng Nai được xem là thủ phủ trồng chuối xuất khẩu của cả nước với diện tích gần 21.000 ha, tổng sản lượng đạt trên 900.000 tấn/năm. Toàn tỉnh có 54 mã số vùng trồng chuối với diện tích gần 7.300 ha và 37 mã số cơ sở đóng gói chuối xuất khẩu; trong đó, khoảng 80% trên tổng sản lượng phục vụ xuất khẩu.

Với dư địa xuất khẩu chuối đi khắp thế giới với nhiều thị trường khó tính như Hàn Quốc, Nhật Bản, năm 2026, Ðồng Nai tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng này, góp phần định vị nông sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.

* Nỗ lực đáp ứng yêu cầu xuất khẩu

Theo các hộ dân trồng chuối tại xã Bàu Hàm, tỉnh Đồng Nai, trước đây việc sản xuất chủ yếu mang tính tự phát, chưa tuân thủ quy trình kỹ thuật nên chất lượng trái chuối không đồng đều, khó đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Cùng đó, đầu ra phụ thuộc thị trường nội địa, giá cả bấp bênh, thường xuyên rơi vào tình trạng “được mùa mất giá”, ảnh hưởng lớn đến thu nhập của nông dân.

Những năm gần đây, nông dân được tham gia chuỗi liên kết sản xuất chuối xuất khẩu, từ đó, chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng bài bản, tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật. Đặc biệt, sản phẩm được doanh nghiệp ký kết bao tiêu đầu ra, giúp ổn định giá bán. Nhờ đó, người trồng chuối yên tâm đầu tư, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Ông Cù A Lềnh, nông dân trồng chuối xã Bàu Hàm cho biết, gia đình ông hiện có hơn 2 ha chuối, trong đó phần lớn diện tích đã canh tác nhiều năm nên đất có dấu hiệu bạc màu. Để duy trì năng suất và chất lượng, gia đình ông chú trọng cải tạo đất, bón vôi định kỳ đầu mùa mưa nhằm cân bằng độ pH, đồng thời tăng cường sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh để nâng cao độ tơi xốp và cải thiện hệ sinh thái đất.

Theo ông Lềnh, trong quá trình tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật, ông được hướng dẫn ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, hạn chế hóa chất để giảm sâu bệnh và nâng cao chất lượng nông sản. Nhờ tuân thủ đúng quy trình canh tác, vườn chuối của gia đình phát triển ổn định, trái đồng đều, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của doanh nghiệp thu mua phục vụ xuất khẩu.

Ông Trần Ngọc Tú, Giám đốc Hợp tác xã Thương mại Dịch vụ Nông nghiệp Trảng Bom (tỉnh Đồng Nai) cho biết, hợp tác xã hiện làm cầu nối giữa nông dân trồng chuối và doanh nghiệp xuất khẩu, liên kết sản xuất và tiêu thụ trên diện tích khoảng 350 ha chuối ở Đồng Nai, với sản lượng trung bình 100 tấn chuối mỗi ngày.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường, hợp tác xã chú trọng đồng hành cùng nông dân trong suốt quá trình sản xuất, từ tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, đến hướng dẫn sử dụng vật tư nông nghiệp theo đúng quy trình.

Theo ông Tú, để vừa mở rộng thị trường, vừa nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm và đảm bảo nguồn cung ổn định, hợp tác xã tạo điều kiện cho nông dân tham gia các lớp tập huấn, trao đổi kỹ thuật; đồng thời phối hợp với doanh nghiệp đưa kỹ sư trực tiếp xuống vườn hỗ trợ xử lý sâu bệnh, hướng dẫn sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng cách. Việc kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất nhằm đảm bảo sản phẩm không tồn dư hóa chất, đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.

“Hiện nay nhiều thị trường rất quan tâm đến vấn đề dư lượng. Nếu sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, sẽ ảnh hưởng lớn đến giá trị và khả năng tiêu thụ. Vì vậy, việc sản xuất theo chuỗi liên kết, tuân thủ quy trình chất lượng cao là yếu tố then chốt để nông dân yên tâm đầu tư, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững”, ông Tú nhấn mạnh.

* Nhiều dư địa phát triển

Bà Lê Thị Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai cho biết, để phát triển ngành chuối bền vững, địa phương phải tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết bền vững, làm tốt ở từng khâu làm giống, quy trình canh tác chuẩn đến thu hoạch, đóng gói, xuất khẩu.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Nai tiếp tục có các giải pháp xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến xuất khẩu. Tỉnh có nhiều chính sách hỗ trợ xây dựng chuỗi liên kết, đưa nhật ký điện tử vào trong quản lý, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

“Hiện nay ngoài những thị trường truyền thống đã có, một số doanh nghiệp đã xuất khẩu tốt vào thị trường mới, khó tính như Hàn Quốc, Nhật Bản... Chúng tôi rất khuyến khích và sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình phát triển cũng như đa dạng hóa thị trường”, bà Lê Thị Ánh Tuyết khẳng định.

Ông Lê Viết Bình, Phó Chánh văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phía Nam cho biết, Đồng Nai hiện là một trong những trung tâm sản xuất chuối lớn của cả nước. Những năm qua, kim ngạch xuất khẩu chuối của cả nước liên tục tăng trưởng mạnh qua các năm, từ khoảng 300 triệu USD năm 2023 lên gần 495 triệu USD năm 2025, trong đó Đồng Nai chiếm tỷ trọng khá lớn. Tuy nhiên, so với tiềm năng sẵn có, dư địa phát triển của ngành chuối ở Đồng Nai vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu.

“Với lợi thế diện tích hơn 21.000 ha chuối cùng hệ thống sản xuất ngày càng được tổ chức bài bản, nếu triển khai đồng bộ các giải pháp, ngành chuối hoàn toàn có thể đóng góp lớn vào mục tiêu kim ngạch xuất khẩu tỷ USD trong thời gian tới. Trong đó, yêu cầu cấp thiết là minh bạch nguồn gốc sản phẩm, mở rộng mã số vùng trồng và nâng cao tính liên kết trong chuỗi sản xuất”, ông Lê Viết Bình nhấn mạnh.

Theo Phó Chánh văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phía Nam, dù diện tích trồng chuối ở Đồng Nai đã rất lớn, song, địa phương vẫn còn nhiều dư địa để phát triển nên cần tiếp tục hoàn thiện. Khi đáp ứng tốt các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, chất lượng và chuyển đổi số, chuối Đồng Nai không chỉ mở rộng thị trường mà còn nâng cao giá trị, khẳng định thương hiệu nông sản Việt trên thị trường quốc tế.