Sau thời gian dài chịu tác động của dịch COVID-19, người tiêu dùng có xu hướng thay đổi hành vi mua sắm, đặc biệt là trong việc lựa chọn thực phẩm, đồ uống.

Do đó, doanh nghiệp ngành lương thực thực phẩm cần nắm bắt để thích ứng và tận dụng cơ hội kinh doanh.

Đây là nội dung được các đại biểu đề cập tại Hội thảo Những thay đổi trong xu hướng tiêu dùng thực phẩm và đồ uống sau đại dịch do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) tổ chức tại Tp. Hồ Chí Minh, ngày 30/9.

Ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc phụ trách ITPC cho biết: Khi đại dịch COVID-19 xảy ra, cả doanh nghiệp và người tiêu dùng phải đối mặt với sự gián đoạn của các dịch vụ hàng ngày, phải suy nghĩ lại về các quy trình, thông lệ đã định sẵn và dần thích ứng với những sở thích theo xu hướng mới.

Đại dịch đã khiến tất cả mọi người phải xem xét lại những gì quan trọng đối với họ, và nó dẫn đến việc người tiêu dùng có ý thức và ưu tiên giá trị. Điều quan trọng là các thương hiệu phải quản lý các ưu tiên của người tiêu dùng đang thay đổi để duy trì cho phù hợp.

Theo ông Trần Phú Lữ, trong bối cảnh chuỗi cung ứng lương thực thế giới bị đứt gãy, Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này để xuất khẩu lương thực, thực phẩm vào những thị trường tiềm năng, đang có nhu cầu lớn.

Theo Bộ Công Thương, kim ngạch xuất khẩu nhóm nông, lâm, thủy sản trong 7 tháng năm 2022 đạt 18,23 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm 2021, chiếm 8,4% tổng kim ngạch xuất khẩu, trở thành điểm sáng trong xuất khẩu chung của cả nước.

Riêng với Tp. Hồ Chí Minh thì ngành chế biến lương thực, thực phẩm là một trong bốn ngành công nghiệp trọng điểm ưu tiên phát triển của thành phố, chiếm 13,78% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp, đóng góp 13,69% giá trị gia tăng toàn ngành công nghiệp.

Ngành chế biến lương thực, thực phẩm thành phố đã từng bước chuyển sang phát triển theo chiều sâu, nhiều sản phẩm có chất lượng, thương hiệu uy tín chiếm lĩnh thị trường trong nước, thay thế hàng nhập khẩu và đã xuất sang nhiều nước trên thế giới.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Vượng, Chủ nhiệm Bộ môn Công nghệ Thực phẩm, thuộc Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh thông tin: Xu hướng tiêu dùng về thực phẩm và đồ uống trên thế giới sau đại dịch có nhiều thay đổi.

Một số xu hướng có thể đề cập đến như thực phẩm tốt cho sức khỏe sử dụng đạm thay thế, thực phẩm chứa lợi khuẩn, thực phẩm từ nguyên liệu trong nước, hoặc sản xuất trong nước. Người tiêu dùng cũng chú trọng đến giá trị thực phẩm mang lại, giảm lãng phí thực phẩm…

"Người tiêu dùng quan tâm hơn và hiểu biết hơn trong lựa chọn thực phẩm, nhu cầu trải nghiệm thực phẩm ngày càng trở lên mạnh hơn, đặc biệt là thực phẩm hỗ trợ sức khoẻ, sức đề kháng... Do đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu sâu hơn và toàn diện hơn về người tiêu dùng, để hiểu và đáp ứng nhu cầu. Đặc biệt, doanh nghiệp cần tăng cường sự minh bạch, trách nhiệm để có thể phát triển bền vững", Tiến sĩ Nguyễn Đức Vượng chia sẻ thêm.

Ông Nguyễn Lâm Viên, Tổng giám đốc Công ty Vinamit cho rằng, nhu cầu ăn uống của nhiều người thay đổi đáng kể sau khi thế giới trải qua khoảng thời gian khá dài làm việc tại nhà. Mọi người hạn chế ăn ngoài, thay vào đó họ chọn nấu ăn ở nhà với các bữa ăn tiện lợi, nhanh chóng và đảm bảo dưỡng chất.

Tuy vậy, trước tình hình thiên tai bệnh dịch khắp nơi, thế giới đứng trước nguy cơ bị thiếu hụt lương thực, thực phẩm. Vì thế xu hướng "plant-based" (thành phần bữa ăn chủ yếu là thực vật) ra đời nhằm đối phó với nguy cơ khủng hoảng nguồn lương thực ngày càng cao hiện nay.

Hiện nay, không chỉ những người theo tôn giáo hay những người có nhu cầu giảm cân mới tìm đến các món ăn chay mà ăn chay, ăn thực dưỡng, đang trở thành xu hướng phổ biến trên toàn thế giới với rất nhiều các hình thức khác nhau.

Ngoài ra, thói quen ăn uống lành mạnh đòi hỏi mọi người ăn nhiều trái cây, rau quả hơn, ăn ngũ cốc nguyên hạt, chất béo lành mạnh… và chế độ ăn thô ngày càng được ưa chuộng.

Trong bối cảnh này, các doanh nghiệp nhạy bén nắm bắt xu hướng và điều chỉnh cơ cấu, chủng loại sản phẩm phù hợp sẽ có nhiều cơ hội chiếm lĩnh thị trường.

Phân tích về hành vi khách hàng, bà Nguyễn Cao Ngọc Dung, quản lý cấp cao Công ty NielsenIQ-Vietnam SMB Lead cho biết, giá cả hợp lý, vừa túi tiền; nhãn hàng có chất lượng vượt trội so với các nhãn hàng khác; luôn sẵn có sản phẩm tại cửa hàng người tiêu dùng đến mua; cung cấp dịch vụ khách hàng tốt khi cần,… là những yếu tố tác động đến người tiêu dùng khi cân nhắc lựa chọn một sản phẩm hay nhãn hàng. Các doanh nghiệp cần nghiên cứu các yếu tố, góc nhìn khác nhau của người tiêu dùng để có chiến lược tiếp cận hiệu quả nhất./.  

>>>Doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng lương thực thực phẩm thế giới