Quản trị công ty tốt là cơ sở vững chắc để phát triển doanh nghiệp một cách bền vững. Điểm quản trị công ty có mối quan hệ tích cực với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp (được đo bằng ROE và ROA) và giá trị thị trường của doanh nghiệp (được đo bằng chỉ số TobinQ, TobinQ1 và giá cổ phiếu).

Từ năm 2012, hàng năm Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội triển khai chương trình đánh giá Công bố thông tin và minh bạch đã nhận được sự quan tâm của các doanh nghiệp trên thị trường và được các cơ quan quản lý, các tổ chức quốc tế đánh giá cao. Năm 2017, chương trình đã được nâng lên một bước, tập trung vào đánh giá chất lượng quản trị công ty chứ không chỉ đánh giá công bố thông tin và minh bạch.

Chương trình đánh giá quản trị công ty nhằm đánh giá việc áp dụng và triển khai các hoạt động quản trị công ty của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, qua đó đánh giá thực trạng quản trị công ty của các doanh nghiệp, tăng cường nhận thức, thực thi các quy định và thông lệ tốt về quản trị công ty cho các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và cộng đồng doanh nghiệp nói chung; chỉ ra các điểm mạnh, điểm yếu để từ đó có những đề xuất giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị công ty một cách toàn diện. 

351 doanh nghiệp được đánh giá trong chương trình năm nay có điểm quản trị công ty trung bình đạt 46,52%, trong đó chỉ có 141/351 doanh nghiệp niêm yết có điểm quản trị công ty cao hơn mức trung bình. Các doanh nghiệp niêm yết thuộc nhóm HNX30 có điểm quản trị công ty trung bình cao hơn 7,17% so với doanh nghiệp niêm yết trên so với doanh nghiệp niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội nói chung.

Kết quả đánh giá cho thấy, các doanh nghiệp niêm yết tập trung nhiều hơn vào thực hiện các tiêu chí tuân thủ với tỷ lệ điểm dành cho các tiêu chí này là 54,96%. Trong khi đó, việc thực thi các tiêu chí mang tính thông lệ vẫn còn thấp và dưới mức trung bình.

Điểm quản trị công ty không có sự khác biệt đáng kể giữa các ngành, trong đó chỉ có 2 ngành có điểm quản trị công ty trung bình cao hơn 50% là tài chính và y tế. Đối với các doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước, tỷ lệ nắm giữ của Nhà nước càng cao thì chất lượng quản trị công ty càng cao.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp niêm yết có vốn sở hữu nước ngoài cũng có chất lượng quản trị công ty tốt hơn so với các doanh nghiệp niêm yết không có vốn nước ngoài, và tỷ lệ sở hữu nước ngoài càng cao thì điểm chất lượng quản trị công ty càng cao.

Các doanh nghiệp niêm yết có chức danh chủ tịch Hội đồng quản trị và  và Tổng giám đốc tách biệt có điểm quản trị công ty trung bình tốt hơn (đạt 47,35%) so với các doanh nghiệp niêm yết có Chủ tịch kiêm nhiệm Tổng giám đốc (đạt 44,59%).

Đối với các doanh nghiệp niêm yết có từ 2 tiểu ban Hội đồng quản trị theo quy định tại Thông tư 155/2015/TT-BTC thì điểm trung bình là 55,12%, trong khi đó các doanh nghiệp niêm yết chỉ có 1 tiểu ban Hội đồng quản trị có điểm trung bình là 46,87% và đối với các doanh nghiệp niêm yết không thành lập tiểu ban, điểm trung bình quản trị công ty chỉ là 46,05%. Ngoài ra, các doanh nghiệp niêm yết có Quy chế nội bộ về quản trị công ty có điểm trung bình là 53,21%, cao hơn so với các doanh nghiệp niêm yết không có (44,50%).

Điểm quản trị công ty có mối quan hệ tích cực với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp (được đo bằng ROE và ROA) và giá trị thị trường của doanh nghiệp (được đo bằng chỉ số TobinQ, TobinQ1 và giá cổ phiếu). Kết quả cho thấy với mỗi 1% tăng của điểm quản trị công ty đồng nghĩa với việc ROA tăng 0,42% và ROE tăng 0,98%. Đây cũng là một thực tế để các doanh nghiệp có thể tự xem xét và thúc đẩy doanh nghiệp quan tâm hơn nữa tới việc thực thi tốt hơn các quy định, thông lệ về quản trị công ty.

Dựa trên kết quả phân tích chất lượng quản trị công ty của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, các chuyên gia đã đưa ra các khuyến nghị đối với cấp quản lý và doanh nghiệp.

Đối với các cơ quan quản lý thị trường chứng khoán:

Xây dựng một cơ quan điều phối cấp Bộ Tài chính về quản trị công ty nhằm tập hợp và phân bổ các nguồn lực một cách có hiệu quả trong công cuộc nâng cao chất lượng quản trị công ty cho Thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời đảm bảo các hoạt động được tổ chức một cách nhất quán, theo đúng định hướng phát triển của Nhà nước.

Thành lập một đơn vị độc lập (Trung tâm quản trị công ty, Viện quản trị công ty) phụ trách (1) đào tạo Quản trị viên, (2) thiết lập mạng lưới Quản trị viên, (3) đánh giá chất lượng quản trị công ty cho toàn thị trường chứng khoán, và (4) soạn thảo các hướng dẫn, cẩm nang về quản trị công ty.

Ban hành Bộ Nguyên tắc quản trị công ty kèm các văn bản hướng dẫn áp dụng làm cơ sở để các doanh nghiệp niêm yết có thể học hỏi và áp dụng các thông lệ quản trị công ty phù hợp với tình hình thực trạng  quản trị công ty tại tại Việt Nam.

Nghiên cứu và áp dụng khung đánh giá quản trị công ty cho toàn bộ các doanh nghiệp niêm yết trên thj trường chứng khoán.

Đối với doanh nghiệp:

Tăng cường sự tiếp cận thông tin của cổ đông; Nâng cao chất lượng thông tin được công bố, đặc biệt tập trung vào báo cáo thường niên của doanh nghiệp niêm yết;Nâng cao hiệu quả của quy trình tổ chức Đại hội đồng cổ đông; Tạo điều kiện hơn nữa cho cổ đông thiểu số, đặc biệt là cổ đông nước ngoài trong việc thực hiện quyền cho cổ đông; Có các phương án phòng tránh và xử lý các xung đột lợi ích; Nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban kiểm sát thông qua việc áp dụng các thông lệ quản trị công ty tốt;Thúc đẩy các hoạt động về môi trường, xã hội và người lao động.

Toàn bộ kết quả đánh giá chi tiết của chương trình sẽ được HNX phát hành trong cuốn Báo cáo Kết quả chương trình đánh giá chất lượng quản trị công ty của doanh nghiệp niêm yết trên HNX 2016-2017./.