Sáng 25/10, Công ước Liên hợp quốc (LHQ) về chống tội phạm mạng - còn được gọi là “Công ước Hà Nội” - đã chính thức được mở ký tại Hà Nội, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong nỗ lực xây dựng khuôn khổ toàn cầu nhằm ứng phó với các mối đe dọa ngày càng gia tăng trên không gian mạng.

Chủ tịch nước Lương Cường phát biểu khai mạc Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Ảnh: Tuấn Anh - TTXVN

Chuyên trang phân tích địa chính trị Geopolitical Monitor (có trụ sở tại Toronto, Canada) đã đăng một bài bình luận có tiêu đề “Hiệp ước chống tội phạm mạng của LHQ với kỳ vọng hạn chế sự gia tăng của các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia” (UN Cybercrime Pact Hopes to Curb Rise of Transnational Criminal Networks) đánh giá về sự kiện này.

Trong bài viết, tác giả James Borton nhận định việc lựa chọn Hà Nội làm nơi ký kết Công ước LHQ về chống tội phạm mạng cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong hợp tác đa phương, là dấu ấn đặc biệt sau 48 năm Việt Nam gia nhập LHQ, đồng thời thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc định hình khuôn khổ quản trị số toàn cầu. Là nước chủ nhà của một sự kiện quốc tế uy tín, theo bài viết, đó là dấu diệu cho thấy vị thế ngoại giao đang lên của Việt Nam cũng như khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên số. Trước kỳ vọng to lớn từ cộng đồng quốc tế, Việt Nam có trách nhiệm dẫn dắt và thúc đẩy một không gian mạng toàn cầu cởi mở và công bằng, đồng thời cân bằng với các yêu cầu an ninh quốc gia.

Bài viết cũng dẫn tuyên bố của LHQ, khẳng định rằng Công ước Hà Nội là hiệp ước quốc tế đầu tiên về tội phạm mạng, tạo nền tảng pháp lý chung để đẩy nhanh và củng cố hợp tác toàn cầu trong điều tra, truy tố và phòng ngừa tội phạm mạng – lĩnh vực gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD mỗi năm cho kinh tế thế giới. Chỉ riêng năm 2023, tổn thất toàn cầu do tội phạm mạng ước tính đạt 8.000 tỷ USD và có thể tăng lên 10.500 tỷ USD vào năm 2025.

Lễ mở ký Công ước Hà Nội diễn ra dưới sự đồng chủ trì của Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres và Chủ tịch nước Việt Nam Lương Cường, với sự tham dự của lãnh đạo, đại diện cấp cao khoảng 110 nước cùng nhiều tổ chức quốc tế, định chế tài chính và chuyên gia an ninh mạng. Các bên đều nhấn mạnh Công ước Hà Nội đã bao trùm đầy đủ các bảo đảm về quyền con người và tuân thủ luật pháp quốc tế.

Công ước gồm 9 chương và 71 điều khoản, quy định các định nghĩa thống nhất về tội phạm mạng, cơ chế chuyển giao chứng cứ điện tử, các điểm liên lạc 24/7, và các công cụ điều tra chung giữa các quốc gia. Sau khi được ít nhất 40 nước phê chuẩn, Công ước sẽ chính thức có hiệu lực, trở thành “cẩm nang toàn cầu” cho các quốc gia trong cuộc chiến chống tội phạm xuyên biên giới. Theo Văn phòng LHQ về chống ma túy và tội phạm (UNODC) – cơ quan chủ trì đàm phán, Công ước đề cập nhiều loại hình tội phạm mạng như lừa đảo trực tuyến, tống tiền bằng mã độc, buôn bán trái phép dữ liệu và kích động thù hận trên mạng. Công ước cũng khuyến khích các quốc gia tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu an ninh mạng hợp pháp, góp phần thúc đẩy đổi mới công nghệ và xây dựng hệ thống thông tin an toàn, bền vững.

LHQ kỳ vọng Công ước Hà Nội sẽ thiết lập cơ chế hợp tác xuyên biên giới minh bạch, hiệu quả, củng cố lòng tin giữa các quốc gia trong chia sẻ dữ liệu, điều tra và ứng phó sự cố mạng. Các chuyên gia nhận định đây là nền tảng hợp tác toàn cầu trong kỷ nguyên số, thể hiện quyết tâm chung của cộng đồng quốc tế trong xây dựng một không gian mạng an toàn, tin cậy và nhân văn.