Hiện đồng bào các dân tộc huyện Ea Súp (tỉnh Đắk Lắk) bức xúc trước công trình hệ thống kênh mương thủy lợi được Nhà nước đầu tư hàng tỷ đồng nhưng sau khi cắt băng khánh thành lại “đắp chiếu” không đưa vào vận hành để công trình ngày càng xuống cấp.

Theo thiết kế được phê duyệt, tuyến kênh chính sau đập hồ Thượng phục vụ tưới 200 ha cây trồng. Tuyến kênh này có chiều dài 5,8 km do Ban Quản lý đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 8 (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) làm chủ đầu tư, được khởi công xây dựng từ năm 2010 và hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng từ tháng 7/2013, với tổng nguồn vốn đầu tư trên 25,4 tỷ đồng.

Hệ thống kênh nhánh của tuyến kênh này gồm 11 kênh, nằm trong hợp phần hệ thống kệnh chính Tây. Hạng mục kênh và công trình trên kênh cấp 1 có diện tích tưới dưới 150 ha thuộc công trình thủy lợi Ea Súp thượng do UBND huyện Ea Súp làm chủ đầu tư, nhưng các tuyến kênh này chưa được bố trí vốn để đầu tư xây dựng. Do vậy, sau khi khánh thành, nghiệm thu tuyến kênh chính sau đập hồ Thượng, từ đó đến nay, công trình đành “đắp chiếu” không những không phát huy tác dụng mà còn xuống cấp trầm trọng gây lãng phí.

Qua kiểm tra của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đắk Lắk, hiện công trình kênh chính sau đập hồ Thượng có 7 vị trí hư hỏng nặng gồm vị trí K0+337 m có cống tiêu số 01 bờ và mái bê tông bờ trái hư hỏng dài hơn 1 mét, K0+775 mét có cửa ra cầu máng ống thép hỏng toàn bộ dài 6 mét, K1+289 mét có bờ kênh đất phía phải sạt lở, tấm đan kênh phía phải hư hỏng dài 12 mét… Do không sử dụng lâu ngày nên mùa mưa nước lũ tràn vào gây bồi lắng lòng kênh, cỏ mọc um tùm trong lòng kênh cũng như hai bên bờ kênh chiếm hơn 80% chiều dài toàn tuyến.

Theo ông Mai Trọng Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đắk Lắk, nguyên nhân công trình chưa phát huy tác dụng là do quá trình đầu tư xây dựng trải qua nhiều năm. Vốn đầu tư lớn, nguồn lực có hạn, do đó chỉ ưu tiên hoàn thiện đầu tư xây dựng cụm công trình đầu mối của công trình thủy lợi Ea Súp thượng, hệ thống kênh chính Đông, kênh chính Tây và hệ thống các cấp kênh có diện tích tưới dưới 150 ha tại các xã có diện tích canh tác tập trung. Các tuyến kênh còn lại (trong đó có 11 tuyến kênh nhánh thuộc kênh chính sau đập hồ Thượng) sẽ tiếp tục đầu tư xây dựng khi được bố trí vốn.

Hiện UBND tỉnh Đắk Lắk đã có văn bản báo cáo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép được tỉnh bố trí vốn kết dư để đầu tư xây dựng hoàn thiện các tuyến kênh nhánh thuộc kênh chính sau đập hồ Thượng nhằm sớm đưa công trình vào phục vụ sản xuất và đời sống cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn.

Công trình thủy lợi hồ chứa nước ngọt nhân tạo Ea Súp thượng là công trình thủy lợi lớn nhất của tỉnh Đắk Lắk, lớn thứ 2 ở Tây Nguyên, sau hồ Ayun hạ (Gia Lai). Công trình thủy lợi hồ chứa Ea Súp thượng nằm trên địa bàn xã Cư M’Lanh được đưa vào sử dụng năm 2004, với diện tích mặt nước gần 1.500 ha, dung lượng nước 146 triệu m3.

Theo thiết kế, công trình giải quyết nước tưới cho 9.455 ha đất nông nghiệp kết hợp cấp nước sinh hoạt cho gần 20.000 dân, cải thiện môi trường sinh thái trên địa bàn. Trong đó, hệ thống kênh chính Đông tưới cho 2.478 ha, kênh chính Tây tưới cho 6.507 ha và khu tưới sau đập chính hồ Thượng là 200 ha. Tuy nhiên, hiện do thiếu hệ thống kênh chính cũng như kênh nhánh, công trình thủy lợi hồ chứa Ea Súp thượng chỉ mới đảm bảo nguồn nước tưới cho 5.692 ha cây trồng có nhu cầu nước tưới trong mùa khô./.