Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương rà soát, công bố công khai các dự án không đưa đất vào sử dụng đúng thời hạn, trong bối cảnh dữ liệu đất đai toàn quốc đã cơ bản hoàn thiện, tạo nền tảng cho việc giám sát và xử lý vi phạm.

Theo Cục Quản lý đất đai, việc cấp giấy chứng nhận lần đầu đã đạt khoảng 97,6% diện tích cần cấp – một tỷ lệ cho thấy công tác xác lập quyền sử dụng đất gần như hoàn tất. Song song, hệ thống cơ sở dữ liệu địa chính đã ghi nhận khoảng 43,5 triệu thửa đất; hơn 62,3 triệu thửa được đồng bộ lên cơ sở dữ liệu quốc gia trên tổng số khoảng 105,9 triệu thửa đất; trong đó, hơn 50,6 triệu thửa đã được cấp giấy chứng nhận.

Con số này phản ánh mức độ “số hóa” và minh bạch hóa thông tin đất đai ngày càng cao. Đáng chú ý, hơn 69,7 triệu thửa đất đã được cấp mã định danh, tạo điều kiện theo dõi, kiểm soát quá trình sử dụng đất theo từng dự án cụ thể. Đây được xem là nền tảng quan trọng để phát hiện các trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng hoặc sử dụng sai mục đích.

Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định việc xử lý các dự án chậm triển khai, “dự án treo” là nhiệm vụ trọng tâm nhằm hạn chế lãng phí nguồn lực. Quy định tại Luật Đất đai 2024, đặc biệt Điều 60 về nguyên tắc lập quy hoạch và khoản 8 Điều 81 về thu hồi đất, đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc xử lý.

Theo quy định, các dự án không đưa đất vào sử dụng trong 12 tháng liên tục hoặc chậm tiến độ 24 tháng so với kế hoạch sẽ được gia hạn tối đa 24 tháng và phải nộp bổ sung nghĩa vụ tài chính. Nếu hết thời gian gia hạn mà vẫn không triển khai, Nhà nước sẽ thu hồi đất, không bồi thường.

Từ quy định này, Bộ yêu cầu các địa phương rà soát, phân loại từng dự án, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan. Những dự án vi phạm sẽ bị thu hồi, trong khi các dự án còn khả năng triển khai cần được tháo gỡ khó khăn nhưng phải đảm bảo công khai, minh bạch.

Một điểm nhấn trong chỉ đạo lần này là yêu cầu công khai thông tin. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải đăng tải trên cổng thông tin điện tử danh sách các dự án không đưa đất vào sử dụng trong 12 tháng, chậm tiến độ 24 tháng, các dự án được gia hạn hoặc chậm do bất khả kháng. Dữ liệu này đồng thời được cung cấp để công khai trên hệ thống của Bộ và cơ quan quản lý đất đai.

Việc công khai danh sách, trong bối cảnh đã có hơn 62,3 triệu thửa đất được số hóa và đồng bộ dữ liệu, được kỳ vọng sẽ tăng tính giám sát của xã hội, hạn chế tình trạng “ôm đất” chờ tăng giá hoặc để hoang hóa kéo dài.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ phối hợp với các địa phương triển khai các chuyên đề kiểm tra, tập trung vào các dự án lớn, dự án chậm tiến độ hoặc không đưa đất vào sử dụng. Mục tiêu là nâng cao hiệu lực quản lý, đồng thời khơi thông nguồn lực đất đai – yếu tố đang bị “kẹt” ở không ít dự án kéo dài nhiều năm.

Trong bối cảnh gần 106 triệu thửa đất đã được thống kê, quản lý và hàng chục triệu thửa đã có mã định danh, việc siết kỷ cương, minh bạch thông tin và xử lý dứt điểm các dự án “treo” được xem là bước đi cần thiết để đưa nguồn lực đất đai vào vận hành hiệu quả hơn cho phát triển kinh tế - xã hội.