Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát triển Cô Tô, Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch – dịch vụ gắn với kinh tế biển hiện đại, đồng thời bảo vệ bền vững hệ sinh thái biển đảo.

Đặc khu Cô Tô được hợp nhất trên cơ sở 3 xã và thị trấn thuộc huyện Cô Tô trước đây, với diện tích phần đất nổi hơn 53,6km², gồm 74 đảo lớn nhỏ. Khu vực có dân số gần 7.000 người, sở hữu ngư trường đánh bắt thủy hải sản rộng trên 300km². Ngoài tiềm năng du lịch biển đảo, Cô Tô còn có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh ở vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc.

Giai đoạn 2020–2025, du lịch và dịch vụ ngày càng khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn của đặc khu. Lượng khách du lịch đến Cô Tô ước đạt khoảng 1,2 triệu lượt, tăng 1,5 lần so với giai đoạn trước; doanh thu du lịch đạt khoảng 3.000 tỷ đồng, tăng 1,8 lần. Đến hết năm 2024, địa phương không còn hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều của tỉnh. Hạ tầng kỹ thuật, giáo dục, y tế, văn hóa được đầu tư đồng bộ, góp phần nâng cao đời sống người dân và thay đổi diện mạo địa phương.

Tuy nhiên, sự phát triển du lịch nhanh chóng cũng kéo theo áp lực lớn lên môi trường, đặc biệt là ô nhiễm rác thải nhựa và rác thải đại dương chưa được kiểm soát hiệu quả. Trước thực trạng này, Cô Tô xác định việc xử lý toàn bộ rác thải biển không chỉ là mục tiêu môi trường, mà còn là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ nguồn lực phát triển bền vững. Một bãi biển sạch, khu du lịch không rác thải chính là điều kiện để giữ chân du khách, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng thương hiệu du lịch xanh, thân thiện.

Để đạt được mục tiêu đến năm 2030, đặc khu sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp: từ quy hoạch hạ tầng thu gom – vận chuyển rác, đầu tư công nghệ xử lý phù hợp, đến xây dựng cơ chế phân loại, tái chế rác thải. Công tác kiểm soát nguồn phát sinh rác từ tàu du lịch, nhà hàng, cơ sở lưu trú và hoạt động khai thác ven bờ cũng sẽ được siết chặt. Cùng với đó, các phong trào bảo vệ môi trường biển trong cộng đồng dân cư, trường học, doanh nghiệp sẽ được đẩy mạnh, duy trì thường xuyên, hiệu quả.

Với đặc thù là địa bàn biển đảo, Cô Tô cũng đặt yêu cầu cao trong lựa chọn công nghệ xử lý rác: gọn nhẹ, dễ vận hành, phù hợp điều kiện thời tiết và nguồn lực địa phương. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong giám sát môi trường, quản lý chất thải cũng sẽ được tích hợp, nhằm xây dựng Cô Tô trở thành hình mẫu đặc khu biển đảo hiện đại.

Phấn đấu đến năm 2028, Cô Tô đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Giai đoạn 2025-2030, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn tăng bình quân 20,5%/năm. Đến năm 2030, dịch vụ – du lịch chiếm 70–72%, nông – lâm – thủy sản đạt 10–12%, tiểu thủ công nghiệp – xây dựng 16–18%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 90%, tiếp tục duy trì không có hộ nghèo và hộ cận nghèo theo chuẩn quốc gia.