Hội nhập ASEAN đã và đang có những bước tiến quan trọng, khi chỉ còn 2 tuần nữa, vào ngày cuối cùng của năm 2015, Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) sẽ chính thức được hình thành.

Thế nhưng, các cấp, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và người dân chưa nhận thức đúng về vai trò quan trọng của ASEAN, nên có sự coi nhẹ và chưa quan tâm, đầu tư chưa đúng mức đối với thị trường này.

Đa phần các diễn giả tham dự và đại diện lãnh đạo nhiều bộ ngành có mặt tại diễn đàn “Doanh nghiệp Việt Nam hướng tới AEC 2015” tổ chức ngày 13/12 đều chung nhận định như vậy.

Điều này thực sự đáng quan ngại khi Việt Nam không còn nhiều thời gian để chuẩn bị hành trang cùng tham gia vào một thị trường chung, một cơ sở sản xuất chung của khu vực theo mục tiêu AEC đặt ra.

Điều này cũng thực sự đáng tiếc, nếu Việt Nam không tận dụng được lợi thế trong ASEAN, nơi được xem là trung tâm châu Á và là điểm kết nối, là mắt xích trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tiến sĩ Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) phân tích, sự đồng điệu giữa Việt Nam với các nước trong khu vực phản ánh tính cạnh tranh ngay trong chính AEC sẽ rất cao.

Thuận lợi hóa trong thương mại và việc giảm thuế suất nhập khẩu về 0% đối với rất nhiều lĩnh vực, sản phẩm hàng hóa sẽ không góp phần tạo nên sự khác biệt cho Việt Nam cũng như lợi thế so sánh với các thành viên khác trong AEC.

Vì lẽ đó, để thu được nhiều lợi ích từ việc tham gia AEC, cũng cần phải hiểu về ASEAN và chọn cách chơi, chọn thế cờ và nước cờ đúng chuẩn. ASEAN là hiệu quả, là phải thịnh vượng và phải đồng đều.

Về cơ bản, nếu Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) là luật chơi thì ASEAN là hợp tác, là kết nối từ trái tim, ý chí và sự đoàn kết, ông Thành nhấn mạnh.

Cùng chung quan điểm, Tiến sĩ Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI nhận định Cộng đồng kinh tế ASEAN không có cơ cấu chặt chẽ, tương đối lỏng và không có sự tương thích nhiều.

Cộng đồng kinh tế ASEAN là tiến trình hội nhập chứ không phải là hiệp định, là khát vọng chứ không phải bắt buộc.

Khi AEC được hình thành sẽ đem lại nhiều cơ hội, mở cửa nhiều thị trường cho doanh nghiệp, cũng như tạo khí thế và động lực mới cho doanh nghiệp vươn lên.

Tuy nhiên, cùng với đó là những thách thức đặt ra như cạnh tranh hàng hóa, dịch vụ vô cùng lớn, khi trình độ phát triển thấp hơn, khả năng hạn chế về cung ứng lao động và quản lý dòng vốn…, ông Lộc nhấn mạnh.

Chủ tịch VCCI cũng khuyến nghị, tới thời điểm 1/1/2016, trước mắt sẽ không có nhiều thay đổi đáng kể so với hiện tại, bởi vẫn đang trong tiến trình thực hiện cam kết như lộ trình đặt ra.

Do đó các doanh nghiệp nên hết sức bình tĩnh. Tuy nhiên, vẫn cần sự chuẩn bị tích cực hơn để đón đầu cơ hội này.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng, với sự mở đường, khai phá của Chính phủ thông qua việc ký kết các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương, nhưng doanh nghiệp vẫn chưa bước đi được trên con đường ấy bởi năng lực còn quá yếu.

Nếu thế giới nhìn nhận ASEAN là một nơi đầu tư cực kỳ hấp dẫn, thì mỗi nước thành viên cũng cần hiểu ASEAN chính là một mắt xích trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tiến sĩ Võ Trí Thành kết luận, tham gia vào “trò chơi” đó, nếu không chỉ là kinh doanh thì ít nhất các doanh nghiệp Việt Nam cũng có thể được hưởng lợi rất nhiều từ các chương trình đào tạo, các chính sách, dự án hỗ trợ doanh nghiệp từ các tổ chức phát triển trên thế giới.

Họ sẽ dạy doanh nghiệp Việt Nam cách kiếm tiền hiệu quả, xanh hơn, bền vững hơn trong tương lai./.

Thạch Huê