Báo cáo Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025 và Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố cho thấy những chuyển biến đáng chú ý trong tư duy điều hành kinh tế tại cơ sở.

Theo VCCI, nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới gắn với mục tiêu tăng trưởng cao, cùng với việc triển khai đồng thời các cải cách lớn về tổ chức bộ máy và thể chế. Trong đó, đáng chú ý là lộ trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thể chế hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Những định hướng này góp phần cụ thể hóa chủ trương coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Đồng thời, tư duy lập pháp cũng chuyển dần theo hướng kiến tạo phát triển, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, qua đó mở rộng không gian hoạt động cho khu vực tư nhân, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực thực thi chính sách của chính quyền địa phương.

Đánh giá về tác động của quá trình này, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng việc tinh gọn bộ máy và chuyển sang mô hình chính quyền hai cấp sẽ giúp giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý. Điều này tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp về thị trường, lao động và mặt bằng sản xuất.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, trong giai đoạn chuyển tiếp, doanh nghiệp có thể gặp một số khó khăn như độ trễ trong xử lý thủ tục hoặc áp lực quá tải cục bộ tại cấp cơ sở khi thẩm quyền được phân cấp mạnh hơn.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, cải cách thủ tục hành chính chỉ là điều kiện nền tảng. Các địa phương cần chuyển sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái kinh doanh, tạo môi trường thuận lợi và ổn định cho doanh nghiệp.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, Trưởng nhóm nghiên cứu PCI, cho biết việc triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW trong năm 2025 đã đạt kết quả tích cực, với phần lớn nhiệm vụ được thực hiện, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh.

Một số chính sách đáng chú ý gồm lộ trình bãi bỏ thuế khoán từ đầu năm 2026, thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình minh bạch hơn; đồng thời, ưu tiên các gói thầu quy mô nhỏ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm tăng khả năng tiếp cận nguồn lực.

Bên cạnh đó, quy định dành một phần diện tích trong các khu, cụm công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thuê lại với chi phí phù hợp cũng góp phần cải thiện điều kiện sản xuất kinh doanh.

Theo định hướng phát triển, khu vực kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng với mục tiêu đạt khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc tháo gỡ các rào cản thể chế, hoàn thiện cơ chế chính sách và nâng cao hiệu quả điều hành là yêu cầu then chốt.

Thực tiễn cho thấy, sự phối hợp giữa chính sách vĩ mô ổn định và chính quyền địa phương năng động sẽ là nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân phát huy vai trò, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.