Chủ động ứng phó xâm nhập mặn, hạn hán 2026

An Giang vận hành Cống - âu thuyền Vàm Bà Lịch nhằm chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn. Ảnh minh họa: TTXVN phát

Thực hiện công điện số 15/CĐ-TTg ngày 20/2/2026 về việc chủ động ứng phó với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long và hạn hán, cháy rừng ở khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long vận hành công trình thủy lợi để tranh thủ lấy nước khi điều kiện về nguồn nước cho phép để tăng cường trữ nước trong hệ thống kênh, rạch, hồ, ao phân tán, bảo đảm trữ đủ lượng nước ngọt sử dụng trong thời gian xâm nhập mặn gia tăng và thời gian còn lại của mùa khô. 

Các địa phương lưu ý các thời điểm xâm nhập mặn tăng ở các cửa sông Vàm Cỏ, Cái Lớn từ ngày 1/3 - 6/3, 19/3 - 23/3, 30/3 - 4/4 và từ 18/4 - 21/4. Sau thời điểm xâm nhập mặn tăng cao và đạt đỉnh, khả năng xuất hiện nước ngọt thường xuyên, thuận lợi cho các công trình thủy lợi lấy nước, nhất là khi triều thấp, cần tăng cường lấy nước tưới cho cây trồng, dân sinh, tích trữ nước và thau rửa đồng ruộng. Việc xuống giống vụ Hè Thu 2026 ở các vùng công trình thủy lợi chưa bảo đảm chủ động cung cấp nước ngọt ổn định cần chờ chính thức vào mùa mưa để thực hiện.

Với khu vực Đông Nam Bộ và vùng cao nguyên Nam Trung Bộ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương rà soát, khoanh vùng cụ thể các diện tích cây trồng có nguy cơ bị hạn hán, thiếu nước; hướng dẫn, hỗ trợ người dân giải pháp ứng phó phù hợp, đặc biệt là ở khu vực ngoài vùng công trình thủy lợi phụ trách tưới. Địa phương lưu ý thực hiện giải pháp tích trữ nước phân tán, trường hợp nguy cơ bị thiếu nước nghiêm trọng, thực hiện tưới để duy trì sức sống tối thiểu của cây trồng, kết hợp với việc sử dụng vật liệu sẵn có ở địa phương để giữ ẩm, hạn chế thất thoát nước do bốc hơi.

Đồng thời, phối hợp với các chủ hồ chứa thủy điện và các cơ quan liên quan xây dựng, thống nhất kế hoạch chi tiết điều tiết nước cho vùng hạ du của các hồ chứa thủy điện, bảo đảm tiết kiệm nguồn nước, phù hợp khả năng lấy nước của công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Vùng ven biển Nam Trung Bộ cần tiếp tục thực hiện các giải pháp bảo đảm cung cấp đủ nguồn nước cho sản xuất vụ Đông Xuân 2025-2026, giảm thiểu ở mức thấp nhất nguy cơ ảnh hưởng của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn; đồng thời lưu ý tiết kiệm nguồn nước trữ trong các hồ chứa để cung cấp cho sản xuất vụ Hè Thu 2026.

Các địa phương ven biển Nam Trung Bộ tổ chức kiểm kê chặt chẽ nguồn nước trữ của từng công trình thủy lợi, dự kiến cụ thể lượng nước còn lại sau khi cung cấp cho sản xuất vụ Đông Xuân; tính toán cân đối khả năng cung cấp để xác định diện tích sản xuất nông nghiệp vụ Hè Thu 2026 phù hợp với khả năng nguồn nước, chỉ tổ chức sản xuất nông nghiệp khi nguồn nước từ các công trình thủy lợi bảo đảm cung cấp cả vụ. 

Cùng với đó chủ động phối hợp với các chủ hồ chứa thủy điện và các cơ quan liên quan xây dựng, thống nhất kế hoạch chi tiết điều tiết nước cho vùng hạ du các hồ chứa thủy điện phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ Hè Thu năm 2026, bảo đảm tiết kiệm nguồn nước, phù hợp khả năng lấy nước của công trình thủy lợi.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long, Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư xây dựng mới, sửa chữa, nâng cấp các hệ thống thủy lợi, đặc biệt là công trình cấp nước, ngăn mặn, công trình cấp nước sinh hoạt tập trung ở các vùng thường xuyên khó khăn về nguồn nước. Địa phương đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình để nâng cao năng lực khai thác nguồn nước và hiệu quả khai thác công trình thủy lợi.

Địa phương thường xuyên cung cấp thông tin qua các phương thức truyền thông phù hợp về tình hình nguồn nước, hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng, thiếu nước sinh hoạt tới người dân, các cấp chính quyền và cơ quan liên quan để nâng cao nhận thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả.

Theo nhận định của các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguy cơ xảy ra hạn hán, cháy rừng, thiếu nước xảy ra cục bộ ở khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ và xâm nhập mặn tăng cao bất thường ở Đồng bằng sông Cửu Long do ảnh hưởng của các hoạt động khai thác nước ở thượng nguồn sông Mê Công.

Thời kỳ cao điểm cần đặc biệt lưu ý ở vùng ven biển Nam Trung Bộ vào tháng 7, 8/2026, vùng cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ vào tháng 3, 4/2026, vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong các kỳ triều cường vào tháng 3 - 5/2026.