Chủ động bảo vệ sức khỏe khi nắng nóng kéo dài

Nhiệt độ tăng cao tại nhiều địa phương miền Bắc trong những ngày gần đây khiến việc lao động, đi lại ngoài trời trở nên mệt mỏi hơn, đặc biệt với người phải di chuyển nhiều giờ liên tục, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Các chuyên gia cảnh báo, nắng nóng không chỉ gây mất sức mà còn làm tăng nguy cơ lả nhiệt, sốc nhiệt, ảnh hưởng đến tim mạch, hô hấp và nhiều vấn đề sức khỏe khác nếu cơ thể không được bảo vệ đúng cách.

Khi nắng nóng không còn chỉ là cảm giác khó chịu

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đợt nắng nóng diện rộng tại nhiều khu vực còn tiếp diễn trong các ngày 24–25/5. Bắc Bộ, khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Huế và duyên hải Nam Trung Bộ xuất hiện nắng nóng, nhiều nơi nắng nóng gay gắt đến đặc biệt gay gắt với nhiệt độ phổ biến 36–38°C, có nơi trên 39–40°C; thời gian nắng nóng kéo dài từ khoảng 10 giờ đến 17 giờ, độ ẩm thấp.

Tại miền Đông Nam Bộ, nhiệt độ phổ biến 35–36°C, có nơi cao hơn. Thời tiết được dự báo tiếp tục gây áp lực lớn đối với người phải lao động, di chuyển ngoài trời trong thời gian dài.

Tại nhiều tuyến đường ở Hà Nội, mặc dù đã 5 giờ chiều nhưng mặt đường vẫn còn hầm nhiệt khiến không khí trở nên oi nóng hơn rõ rệt. Trong điều kiện thời tiết nắng gắt kéo dài, nhiều người lao động ngoài trời như shipper, tài xế công nghệ, công nhân xây dựng hoặc người bán hàng rong vẫn phải duy trì nhịp làm việc để bảo đảm thu nhập.

Anh Nguyễn Văn Nam (32 tuổi), tài xế giao hàng tại phường Long Biên, thành phố Hà Nội cho biết, những ngày nhiệt độ tăng cao khiến việc di chuyển ngoài đường trở nên khó khăn hơn. Có hôm chạy liên tục vài tiếng giữa trưa, người rất nhanh mất sức, đau đầu và khát nước. Nhiều lúc phải tranh thủ dừng nghỉ vài phút ở nơi có bóng râm mới tiếp tục chạy được.

Tại một quán ăn trên phố Sài Đồng, chị Trần Thị Hà (45 tuổi, chủ cửa hàng) đang hết sức sốt ruột. Dù lượng đơn hàng đặt qua các ứng dụng trực tuyến tăng đột biến do khách hàng ngại ra đường, nhưng cửa hàng của chị lại rơi vào tình trạng "khủng hoảng" vì không thể gọi được người vận chuyển.

"Khách hàng liên tục gọi điện giục giã nhưng trên hệ thống điều phối shipper cứ quay đều, không có ai nhận đơn vì tầm trưa này nắng quá, các tài xế đều tắt app. Đồ ăn nấu xong cứ xếp đống ở quầy, shipper nào chấp nhận đến nhận đơn thì mặt mũi đỏ ửng. Tình hình nắng nóng kéo dài thế này kinh doanh rất mệt mỏi, vừa thương người làm, vừa xót doanh thu", chị Hà bộc bạch.

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Oxy cao áp và Thể thao dưới nước: Khi nhiệt độ môi trường tăng cao hoặc cơ thể tiếp xúc kéo dài với điều kiện nắng nóng, cơ thể phải huy động nhiều cơ chế để tự làm mát, chủ yếu thông qua tiết mồ hôi và tăng lưu thông máu ra da nhằm giải phóng nhiệt.

Ở giai đoạn đầu, nhiều người có thể rơi vào tình trạng lả nhiệt với các biểu hiện như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh hoặc mất tập trung. Nếu cơ thể không được nghỉ ngơi, làm mát và bù nước kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển nặng hơn.

"Lả nhiệt là phản ứng thường gặp khi cơ thể bị quá tải do nóng. Nếu tiếp tục làm việc hoặc không xử trí đúng cách, nguy cơ tiến triển thành sốc nhiệt là rất đáng lưu ý", bác sĩ Hoàng cho biết.

Theo bác sĩ, sốc nhiệt là tình trạng nguy hiểm, thường xảy ra khi thân nhiệt tăng cao (thường khoảng trên 40°C) và cơ thể mất khả năng điều hòa nhiệt độ. Người bệnh có thể rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật, thậm chí hôn mê nếu không được xử trí kịp thời.

Ngoài tác động trực tiếp do nhiệt độ cao, nắng nóng còn tạo áp lực lên nhiều cơ quan trong cơ thể. Trong đó, hệ tim mạch là một trong những hệ chịu ảnh hưởng rõ rệt. Khi cơ thể phải tăng tuần hoàn để thải nhiệt, tim và mạch máu phải hoạt động nhiều hơn bình thường.

Với người có bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch hoặc đái tháo đường, tình trạng mất nước và thay đổi tuần hoàn có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện hoặc làm nặng thêm các biến cố tim mạch, trong đó có đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim ở người có yếu tố nguy cơ.

Không chỉ tim mạch, hệ hô hấp cũng dễ bị ảnh hưởng khi thời tiết nóng kết hợp không khí khô, bụi hoặc ô nhiễm khiến đường thở bị kích thích. Trong khi đó, thực phẩm bảo quản không bảo đảm trong điều kiện nhiệt độ cao cũng có thể làmtăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thực phẩm.

Chủ động điều chỉnh sinh hoạt để giảm rủi ro sức khỏe

Theo khuyến cáo của chuyên gia, trong những ngày nắng nóng, việc chủ động thay đổi nhịp sinh hoạt và lao động có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa các vấn đề sức khỏe.

Một trong những nguyên tắc đầu tiên là hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng nóng gay gắt, thường từ khoảng 10 giờ đến 16 giờ nếu không thực sự cần thiết. Với những người bắt buộc phải làm việc ngoài trời nên chủ động chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ giải lao định kỳ (thường sau khoảng từ 45 phút đến 1 tiếng) tại nơi có bóng râm hoặc không gian thoáng mát.

Người lao động ngoài trời, tài xế giao hàng hoặc người phải di chuyển liên tục nên tránh làm việc quá sức trong thời gian dài mà không nghỉ ngơi. Sau một khoảng thời gian làm việc nhất định, cần dành vài phút để cơ thể hồi phục, uống nước và theo dõi tình trạng sức khỏe.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng lưu ý, nhiều người có thói quen chỉ uống nước khi đã thấy khát. Tuy nhiên, cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước.

Vì vậy, người dân nên uống nước thường xuyên trong ngày, kể cả khi chưa khát, đặc biệt với người làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều. Có thể bổ sung thêm thực phẩm giàu nước như trái cây, rau xanh, nước dừa hoặc các loại đồ uống bù khoáng phù hợp.

Bên cạnh đó, trang phục cũng góp phần hạn chế tác động bất lợi của thời tiết. Người dân nên ưu tiên quần áo sáng màu, thoáng khí, chất liệu cotton hoặc linen để hỗ trợ thoát nhiệt tốt hơn. Khi ra ngoài nên che chắn bằng mũ rộng vành, kính chống nắng, khẩu trang hoặc các vật dụng phù hợp để giảm tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng.

Một lưu ý khác là tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột giữa môi trường bên ngoài và phòng điều hòa. Việc liên tục di chuyển giữa nền nhiệt chênh lệch lớn có thể khiến cơ thể khó thích nghi, làm tăng cảm giác mệt mỏi hoặc khó chịu ở một số người nhạy cảm.

Đối với trẻ em, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh nên khuyến khích trẻ uống nước thường xuyên thay vì đợi khát, tăng cường rau xanh, trái cây giàu nước và hạn chế các hoạt động thể lực cường độ cao dưới trời nắng. Khi sử dụng điều hòa, nên duy trì nhiệt độ ở mức phù hợp, tránh chênh lệch quá lớn với môi trường bên ngoài và không để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào trẻ trong thời gian dài.

Nếu trẻ có biểu hiện bất thường như mệt lả, người nóng bất thường, da đỏ nóng, đau đầu, buồn nôn, thở nhanh hoặc lơ mơ sau khi tiếp xúc với thời tiết nóng, cần đưa trẻ vào nơi thoáng mát, cho nghỉ ngơi và theo dõi sức khỏe; trường hợp triệu chứng không cải thiện cần đưa đến cơ sở y tế.

Người cao tuổi, người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc các bệnh hô hấp mạn tính là nhóm cần được theo dõi sức khỏe chặt chẽ hơn trong các đợt nắng nóng kéo dài.

Theo chuyên gia, nhóm đối tượng này nên hạn chế ra ngoài trong thời gian nắng gay gắt, bảo đảm uống đủ nước, ăn uống hợp lý và nghỉ ngơi đầy đủ. Trong gia đình, nhiệt độ điều hòa nên duy trì ở mức phù hợp, tránh quá lạnh hoặc chênh lệch lớn so với môi trường bên ngoài. Người thân cũng cần lưu ý các biểu hiện bất thường như mệt lả, chóng mặt, đau đầu, khó thở, tim đập nhanh, lú lẫn hoặc mất thăng bằng để có biện pháp hỗ trợ sớm.

Khi phát hiện người có dấu hiệu lả nhiệt hoặc nghi ngờ sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, nới lỏng quần áo, lau mát cơ thể và cho uống nước từng ngụm nhỏ nếu người bệnh còn tỉnh táo, không cố cho uống nếu người bệnh lơ mơ hoặc khó nuốt. Trường hợp người bệnh có biểu hiện rối loạn ý thức, ngất, co giật hoặc tình trạng không cải thiện, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh nắng nóng kéo dài xuất hiện thường xuyên hơn, việc chủ động điều chỉnh sinh hoạt, theo dõi sức khỏe và nhận diện sớm dấu hiệu bất thường là cách thiết thực để giảm nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, nhất là với người phải lao động hoặc di chuyển ngoài trời trong thời gian dài.