Chiến tranh thương mại đã qua đỉnh điểm?

Minh chứng mới nhất xuất hiện trong ngày 27/5/2025, khi tin tức về giảm căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã giúp đẩy chỉ số S&P 500 tăng 2%. Đây là mức tăng trong ngày lớn nhất kể từ ngày 12/5/2025 – thời điểm Mỹ và Trung Quốc công bố tạm thời hạ thấp thuế quan đánh vào hàng hoá của hai nước.

Mặc dù lợi nhuận doanh nghiệp và những lo ngại về thị trường trái phiếu đã khiến thị trường chứng khoán biến động trong vài tuần gần đây, nhưng chính sách thương mại vẫn là yếu tố chính chi phối diễn biến thị trường hàng ngày. Giới đầu tư nhiệt tình đón nhận bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy căng thẳng đang giảm dần, thể hiện bằng việc đẩy thị trường lên cao, với hy vọng Mỹ cuối cùng sẽ đạt được thỏa thuận thương mại với các đối tác, mà không gây thiệt hại nghiêm trọng đến nền kinh tế hoặc lợi nhuận doanh nghiệp.

Ít người tin rằng căng thẳng thương mại đã hoàn toàn biến mất hoặc sẽ không gây ra các đợt giảm giá cổ phiếu trong ngắn hạn. Nhưng với nhiều người, nỗi lo lớn nhất về việc các biện pháp thuế quan của Nhà Trắng có thể làm thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu một cách lâu dài đã nguôi đi và tác động kinh tế có thể sẽ không nghiêm trọng như vào thời điểm Tổng thống Trump công bố các mức thuế đối ứng ngày 2/4.

“Thị trường hiện ở trạng thái giải thoát, tạm thời là như vậy, vì nhà đầu tư có thể không cần bận tâm về mối đe dọa thuế quan mới nhất. Chúng ta chỉ cần vượt qua giai đoạn bất định này để các doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể lên kế hoạch cho tương lai”, ông Eric Sterner, Giám đốc đầu tư tại Apollon Wealth Management, nêu quan điểm. 

Đợt hồi phục của chứng khoán Mỹ vào ngày 27/5 diễn ra chỉ vài ngày sau khi chỉ số S&P 500 kết thúc một tuần giao dịch tồi tệ nhất kể từ khi các tuyên bố thuế quan của ông Trump được đưa ra vào đầu tháng Tư. Ngày 23/5, ông Trump đe dọa áp thuế lên tới 50% đối với hàng hoá của EU trong vòng vài ngày tới và cảnh báo điện thoại iPhone của Apple được sản xuất ở nước ngoài và bán tại Mỹ có thể chịu mức thuế đáng kể. Đe dọa đó khiến các chỉ số chính trên sàn chứng khoán Mỹ sụt giảm hơn 2% tính theo tuần.

Đến ngày 26/5, sau một cuộc điện đàm giữa Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, Tổng thống Trump cho biết ông sẽ trì hoãn việc áp dụng các mức thuế mới với EU cho đến ngày 9/7. EU tuyên bố sẽ đẩy nhanh các cuộc đàm phán với Mỹ và ông Trump cũng đăng thông báo trên mạng xã hội rằng EU đã gọi điện để ấn định ngày đàm phán.

Thị trường đã phản ứng nhanh chóng với tin tức này: chỉ số công nghiệp Dow Jones tăng 741 điểm, tương đương 1,8%; chỉ số công nghệ Nasdaq ghi nhận mức tăng mạnh nhất, tới 2,5%; lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm xuống còn 4,432%, mà nguyên nhân là do làn sóng mua gom trái phiếu trên toàn cầu, trong khi đồng USD mạnh lên.

Những cuộc đàm phán thuế quan với diễn biến tích cực/tiêu cực thất thường cùng với các thỏa thuận tạm thời khiến nhà đầu tư luôn trong trạng thái cảnh giác. Tâm trạng của thị trường hiện nay là hy vọng ngày càng tăng rằng các lời đe dọa hôm 23/5 chỉ là chiến thuật đàm phán của Tổng thống Trump, chứ không phải dấu hiệu của một cuộc chiến thương mại mới. Thời gian tạm hoãn 90 ngày cho các mức thuế đối ứng toàn cầu của Nhà Trắng dự kiến sẽ hết hạn vào tháng 7/2025.

Tâm lý nhà đầu tư cũng phấn chấn bởi hai báo cáo dữ liệu kinh tế tích cực trong ngày 27/5: báo cáo của tổ chức Conference Board cho biết niềm tin người tiêu dùng Mỹ đã phục hồi trong tháng 5/2025 và nhu cầu hàng hóa lâu bền trong tháng 4/2025 giảm ít hơn so với dự đoán của các nhà kinh tế.

Trong những ngày tới, một loạt công ty trong danh sách S&P 500 sẽ công bố lợi nhuận, bao gồm cả báo cáo tài chính của "gã khổng lồ" trí tuệ nhân tạo Nvidia. Các nhà đầu tư sẽ phân tích các báo cáo và phát biểu của các lãnh đạo công ty để tìm manh mối về những tác động của căng thẳng thương mại. Tại Phố Wall, các chỉ số chính đã phục hồi, lấy lại phần điểm số đã mất kể từ khi Tổng thống Trump công bố thuế đối ứng ngày 2/4 khiến thị trường lao dốc.

Tuy nhiên, một số nhà quản lý quỹ lo ngại tâm lý lạc quan được thúc đẩy bởi sự phục hồi của thị trường hiện ở vào trạng thái "quá đà". 

Định giá cổ phiếu của Mỹ vẫn còn tương đối cao nếu so với lịch sử. Các công ty trong danh sách S&P 500 đang giao dịch ở mức giá cao gấp 21 lần lợi nhuận dự kiến trong 12 tháng tới (tính đến thời điểm chốt phiên giao dịch ngày 23/5), so với mức trung bình 10 năm là 18,7 lần. Một số nhà đầu tư cho rằng định giá cao như vậy không phù hợp với nhiều bất ổn vẫn đang bao trùm các dự báo của giới phân tích, đặc biệt là những tác động chưa thể định lượng được từ cách tiếp cận thương mại của chính quyền Tổng thống Trump.

Ông Keith Buchanan, Giám đốc danh mục cao cấp tại Globalt Investments có trụ sở ở Atlanta, nhận định: “Hai xu hướng này không khớp nhau ở thời điểm hiện tại. Tâm lý nhà đầu tư đã phục hồi, nhưng có thể là hơi sớm”.