Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian qua, nhiều địa phương đã tăng cường tuyên truyền, rà soát và đôn đốc các tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên nước thực hiện đăng ký, xin cấp phép theo quy định. Tuy nhiên, tỷ lệ công trình thủy lợi và công trình khai thác nước phục vụ cấp nước sinh hoạt nông thôn hoàn tất thủ tục còn rất thấp. Hiện mới có khoảng 484/7.040 hồ chứa thủy lợi (tương đương 7%) được cấp giấy phép khai thác nước mặt.

Trước thực tế này, nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, tránh thất thu ngân sách, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, điều hòa và phân bổ nguồn nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố đôn đốc triển khai đăng ký, cấp phép khai thác tài nguyên nước đối với các công trình thủy lợi.

Theo đó, các địa phương cần tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành và chính quyền cơ sở tăng cường tuyên truyền, rà soát, yêu cầu các tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên nước, bao gồm cả các công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn, khẩn trương thực hiện kê khai, đăng ký, xin cấp phép theo quy định.

Đáng lưu ý, việc đăng ký, cấp phép đối với các công trình thủy lợi đã xây dựng, khai thác trước ngày 1/1/2013 nhưng chưa hoàn tất thủ tục phải hoàn thành chậm nhất trước ngày 30/6/2027. Đồng thời, việc đăng ký sử dụng mặt nước phục vụ tạo không gian trữ nước, cảnh quan đối với các trường hợp thực hiện trước ngày 1/7/2024 phải hoàn thành trước 30/6/2026.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị các địa phương chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, tập huấn, hướng dẫn và đôn đốc các chủ công trình thủy lợi (hồ chứa, đập dâng, trạm bơm, cống, công trình ngăn sông, suối…) xác định quy mô khai thác để lập hồ sơ đề nghị cấp phép hoặc thực hiện đăng ký theo quy định tại tại Điều 15 Nghị định số 54/2024/NĐ-CP ngày 16/5/2024, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 12 Điều 2 Nghị định số 23/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 của Chính phủ.

Một điểm đáng chú ý là chủ công trình có thể tự lập hồ sơ đề nghị cấp phép hoặc đăng ký khai thác nước, do pháp luật hiện hành không quy định điều kiện năng lực đối với đơn vị tư vấn, cũng không bắt buộc phải thuê tư vấn.

Bên cạnh đó, các địa phương cần triển khai đồng bộ việc đăng ký sử dụng mặt nước, đào hồ, ao, kênh, rạch nhằm tạo không gian tích trữ nước, cải thiện cảnh quan, đặc biệt đối với các trường hợp đã thực hiện trước ngày 1/7/2024.

Để phục vụ công tác quản lý và chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương khẩn trương cập nhật dữ liệu giấy phép, xác nhận đăng ký khai thác tài nguyên nước lên hệ thống trực tuyến; đồng thời đảm bảo cập nhật trong vòng 5 ngày làm việc đối với các giấy phép mới được cấp.

Theo kế hoạch, các địa phương phải báo cáo tình hình đăng ký sử dụng mặt nước, tạo không gian trữ nước trước ngày 31/12/2026, và báo cáo tình hình cấp phép khai thác nước mặt đối với công trình thủy lợi trước ngày 31/12/2027.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, thời gian qua, thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước đã được cắt giảm, đơn giản hóa đáng kể: rút ngắn thời gian giải quyết, giảm thành phần hồ sơ, bỏ yêu cầu về năng lực đơn vị tư vấn… Đối với công trình thủy lợi, hồ sơ cấp phép được thiết kế theo hướng đơn giản, chỉ yêu cầu cung cấp thông tin và đánh giá cơ bản, tạo thuận lợi tối đa cho tổ chức, cá nhân thực hiện.