Nhôm thành phẩm của một doanh nghiệp sản xuất nhôm Trung Quốc. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Guinea – quốc gia sở hữu trữ lượng bauxite lớn nhất thế giới – đang trở thành tâm điểm mới trong cuộc cạnh tranh công nghiệp khoáng sản tại châu Phi sau khi Tập đoàn Nhôm Trung Quốc (Chalco) công bố kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD xây dựng nhà máy nhôm quy mô lớn tại nước này. 

Dự án được đánh giá là bước ngoặt quan trọng đối với tham vọng của Guinea trong việc chuyển dịch từ xuất khẩu khoáng sản thô sang phát triển công nghiệp chế biến sâu, đồng thời phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét tại châu Phi nhằm gia tăng giá trị nội địa từ tài nguyên thiên nhiên.

Theo thỏa thuận được công bố, Chalco sẽ thành lập một pháp nhân mới để triển khai nhà máy nhôm công suất 1,2 triệu tấn/năm. Đây cũng là nhà máy nhôm đầu tiên của tập đoàn này bên ngoài Trung Quốc, sau hơn một thập kỷ khai thác mỏ bauxite Boffa tại Guinea.

Chính phủ Guinea sẽ nắm giữ ban đầu 5% cổ phần dự án với chi phí ưu đãi và có quyền nâng tỷ lệ sở hữu lên tối đa 35% theo giá thị trường. Dự án hiện còn chờ phê duyệt cuối cùng từ các cổ đông và cơ quan chức năng Guinea.

Giới phân tích cho rằng khoản đầu tư này không chỉ củng cố ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc tại Tây Phi mà còn có thể thúc đẩy làn sóng phát triển ngành công nghiệp luyện nhôm trên toàn châu lục.

Hiện châu Phi nắm giữ khoảng 29% trữ lượng bauxite toàn cầu nhưng chỉ chiếm chưa tới 1% công suất tinh luyện nhôm thế giới. Phần lớn khoáng sản vẫn được xuất khẩu dưới dạng thô, khiến nhiều quốc gia không tận dụng được hết giá trị kinh tế từ tài nguyên.

Trong những năm gần đây, Guinea cùng nhiều nước như Ghana, Cameroon và Nigeria đã đẩy mạnh chính sách yêu cầu các doanh nghiệp khai khoáng đầu tư chế biến tại chỗ thay vì chỉ xuất khẩu quặng.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nhôm toàn cầu tăng mạnh nhờ sự phát triển của ngành xe điện, năng lượng sạch và hạ tầng công nghiệp. Các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang tăng tốc mở rộng ra nước ngoài khi Trung Quốc siết trần sản lượng nhôm trong nước nhằm giảm phát thải.

Các chuyên gia nhận định cuộc đua kiểm soát chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược tại châu Phi đang bước sang giai đoạn mới, khi nhiều quốc gia không còn muốn chỉ đóng vai trò “nguồn cung nguyên liệu” cho thế giới.