Đại diện Đại học Harvard đã có mặt tại tòa án liên bang vào ngày 21/7, trong một vụ kiện mang tính then chốt trong cuộc chiến với chính quyền Tổng thống Donald Trump, với lập luận rằng chính phủ đã cắt giảm bất hợp pháp 2,6 tỷ USD kinh phí liên bang.

Chính quyền Tổng thống Trump đã gây áp lực lên Harvard bằng các biện pháp trừng phạt trong nhiều tháng qua, trong bối cảnh chính quyền đưa ra một loạt yêu cầu đối với trường đại học lâu đời và giàu có nhất nước Mỹ này.

Harvard đã kháng án, và vụ kiện về việc cắt giảm các khoản tài trợ nghiên cứu của trường là thách thức chính đối với chính quyền trong một cuộc đối đầu đang được dư luận trong giới giáo dục đại học và các lĩnh vực khác dõi theo.

Một luật sư của Harvard, ông Steven Lehotsky, đã phát biểu tại phiên điều trần ngày 21/7 rằng vụ kiện này liên quan tới việc chính phủ cố gắng kiểm soát "cơ cấu hoạt động nội bộ" của Harvard. Ông cho biết, nếu không được đảo ngược, việc cắt giảm kinh phí có thể chặn đứng các công trình nghiên cứu, và phải đóng cửa các phòng thí nghiệm. Ông nhấn mạnh rằng vấn đề không nằm ở hành vi của Harvard, mà là ở hành vi của chính phủ đối với Harvard.

Vụ kiện đang được xét xử bởi Thẩm phán Liên bang Allison Burroughs, người cũng đang thụ lý các vụ kiện do Harvard khởi xướng chống lại nỗ lực của chính quyền nhằm ngăn cản trường tiếp nhận sinh viên quốc tế. Trong vụ kiện đó, bà đã tạm thời chặn các nỗ lực của chính quyền.

Tại phiên điều trần ngày 21/7, Harvard đã yêu cầu bà đảo ngược một loạt các quyết định đóng băng tài trợ. Một phán quyết như vậy sẽ phục hồi hoạt động nghiên cứu khoa học và y tế quy mô lớn của Harvard cùng hàng trăm dự án đã mất đi nguồn tài trợ của liên bang.

Một luật sư của chính phủ, ông Michael Velchik, cho biết chính quyền Tổng thống Trump có thẩm quyền hủy các khoản tài trợ sau khi kết luận rằng nguồn tài trợ không phù hợp với các ưu tiên của mình, cụ thể là sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump về việc chống chủ nghĩa bài Do Thái. Ông Velchik cho rằng vụ kiện này chung quy là về việc chính phủ lựa chọn cách chi tiêu hàng tỷ USD kinh phí nghiên cứu một cách tốt nhất.

Đơn kiện của Harvard cáo buộc chính quyền ông Trump tiến hành một chiến dịch trả đũa chống lại trường sau khi trường từ chối một loạt yêu cầu từ một lực lượng đặc nhiệm chống chủ nghĩa bài Do Thái của liên bang vào tháng Tư. Các yêu cầu này bao gồm những thay đổi sâu rộng liên quan đến các cuộc biểu tình trong khuôn viên trường, học thuật và tuyển sinh.

Chủ tịch Harvard, ông Alan Garber, cho biết trường đã thực hiện những thay đổi để chống lại chủ nghĩa bài Do Thái, nhưng khẳng định rằng không một chính phủ nào "nên ra lệnh cho các trường đại học tư thục được dạy gì, được tuyển sinh và thuê ai, và được theo đuổi những lĩnh vực nghiên cứu và tìm hiểu nào".

Phiên điều trần ngày 21/7 kết thúc mà Thẩm phán Burroughs không đưa ra phán quyết tại chỗ. Một phán quyết dự kiến sẽ được đưa ra bằng văn bản sau đó.