Trong bối cảnh Chính phủ Mỹ hiện phải sử dụng các biện pháp khẩn cấp thời chiến để đáp ứng nhu cầu sữa trong nước, các chuyên gia thương mại và an ninh lương thực đều lo lắng về những phản ứng dây chuyền đối với Canada - quốc gia phụ thuộc vào nguồn cung sữa công thức của các nhà sản xuất Mỹ.

Việc một cơ sở sản xuất chủ chốt của Abbott ở Michigan ngừng hoạt động kể từ tháng 2/2022 do lo ngại về nguy cơ nhiễm khuẩn, đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng sữa công thức ở Mỹ. Abbott dự kiến nhà máy này sẽ hoạt động trở lại trong vòng hai tuần tới, nhưng cảnh báo có thể sẽ mất đến hai tháng trước khi sản lượng của nhà máy trở lại các kệ hàng.

Ông Sylvain Charlebois, Giáo sư về quản lý và cũng là một chuyên gia an ninh lương thực thuộc Đại học Dalhousie ở Halifax, cho rằng Nhà Trắng chủ động hơn nhiều so với Ottawa trong việc nỗ lực chuyển các sản phẩm sữa từ châu Âu sang Bắc Mỹ. 

Bộ Y tế Canada đã phê duyệt sử dụng sữa công thức của châu Âu ở Canada, nhưng chính phủ vẫn chưa thực hiện bất kỳ bước đi nào để xúc tiến đưa những sản phẩm đó vào thị trường nội địa. Căn nguyên của tình trạng này bắt nguồn từ cách mà Mỹ và Canada bảo vệ ngành sữa của mình trong "kỷ nguyên thương mại được quản lý".

Khi Canada và Mỹ ngồi lại vào năm 2017 để đàm phán về những điều khoản trong Thỏa thuận Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), Tổng thống Mỹ khi đó là ông Donald Trump đã quyết tâm giành quyền tiếp cận rộng rãi hơn vào thị trường sữa của Canada. Canada cuối cùng đã nhượng bộ, mở cửa một phần nhỏ thị trường sữa vốn được bảo hộ của mình cho hàng nhập khẩu từ Mỹ.

Và trong khi Canada là nơi "đóng đô" của một nhà máy sữa công thức lớn (ở Kingston, Ontario) thì đây lại là một cơ sở thuộc sở hữu của Trung Quốc và 100% sản lượng của nhà máy này được chuyển tới thị trường Trung Quốc.

Brian Deese, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia của Nhà Trắng, đã thừa nhận rằng thị trường sữa công thức ở Mỹ chỉ do một số ít "người chơi lớn" thống trị và kiểm soát. Theo một số chuyên gia, trong bối cảnh tỷ lệ sinh giảm liên tục trên khắp Bắc Mỹ, cả Canada và Mỹ đều không phải là thị trường tăng trưởng đối với sản phẩm này.

Thủ tướng Justin Trudeau trong một phát biểu mới đây cho biết Canada đã và đang theo dõi nguồn cung và “hợp tác chặt chẽ” với Mỹ để đảm bảo có đủ sản phẩm cho thị trường.

Bộ Y tế Canada cho biết bộ có kế hoạch gia hạn một chương trình tạm thời, hiện đang được ấn định là sẽ hết hạn vào cuối tháng 6, để nhập khẩu thêm sữa công thức cho trẻ em từ châu Âu và Mỹ nhằm tăng cường nguồn cung trong nước./.